Cuộc điều tra Powell và câu hỏi về tính độc lập của Fed
Tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) – một trong những trụ cột quan trọng nhất bảo đảm ổn định tài chính toàn cầu – đang trở thành tâm điểm tranh luận tại Washington. Cuộc điều tra của Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) đối với Chủ tịch Fed Jerome Powell, liên quan đến các cáo buộc chi tiêu xây dựng trụ sở “xa hoa”, đã làm dấy lên lo ngại rằng ngân hàng trung ương Mỹ có thể đang chịu áp lực chính trị ngày càng gia tăng.
Cố vấn kinh tế Nhà Trắng Kevin Hassett đã lên tiếng bảo vệ cuộc điều tra, cho rằng đây chỉ là một hoạt động rà soát chi tiêu cơ bản, không liên quan đến việc can thiệp vào chính sách lãi suất. Theo ông Hassett, khi một dự án xây dựng liên quan đến chính phủ có chi phí ước tính từ 10 đến 20 tỷ USD, việc các cơ quan liên bang vào cuộc xem xét là điều hoàn toàn hợp lý.
Hassett: “Giám sát chi tiêu không phải can thiệp chính sách”
Phát biểu với truyền thông, ông Hassett bác bỏ các lo ngại rằng cuộc điều tra có thể làm suy yếu tính độc lập của Fed hoặc gây bất ổn thị trường. Ông nhấn mạnh rằng trọng tâm của Bộ Tư pháp là làm rõ vì sao dự án xây dựng trụ sở Fed lại đội chi phí cao bất thường so với các công trình tương tự tại Washington.
Theo Hassett, bối cảnh căng thẳng hiện nay quanh chính sách lãi suất của Mỹ khiến dư luận dễ liên hệ cuộc điều tra với nỗ lực gây ảnh hưởng lên Fed. Tuy nhiên, ông khẳng định chính quyền đang thực hiện chức năng giám sát tài khóa, chứ không phải tìm cách điều khiển các quyết định tiền tệ.
“Ngay cả khi không có tranh cãi về lãi suất, một dự án trị giá hàng chục tỷ USD vẫn cần được giải trình,” Hassett lập luận. Ông còn cho biết, nếu ở vị trí của ông Powell, ông sẽ chủ động yêu cầu các nhà điều tra rà soát kỹ lưỡng và công khai cách thức sử dụng ngân sách.
Lummis gây sức ép: Trách nhiệm giải trình với người nộp thuế
Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Cynthia Lummis tiếp cận vấn đề theo hướng trách nhiệm giải trình. Theo Punchbowl News, bà cho rằng Chủ tịch Fed không nên được “thông cảm” khi cuộc điều tra vẫn đang diễn ra và người đóng thuế Mỹ có quyền biết tiền của họ đã được sử dụng như thế nào.
Bà Lummis nhận định tranh cãi hiện nay chỉ có thể dẫn đến hai khả năng: hoặc ông Powell đã không chuẩn bị đầy đủ trong quá trình điều trần trước Quốc hội, hoặc ông đã cố tình cung cấp thông tin sai lệch về quy mô và mức độ chi tiêu. Tuy vậy, nữ thượng nghị sĩ cho biết bà sẽ chờ kết luận chính thức từ Bộ Tư pháp trước khi đưa ra bình luận tiếp theo.
Phe Dân chủ phản đối gay gắt, Warren cảnh báo rủi ro chính trị
Ở chiều ngược lại, Đảng Dân chủ tỏ ra đặc biệt lo ngại. Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren, thành viên Ủy ban Ngân hàng Thượng viện, gọi cuộc điều tra là một sự lạm dụng quyền lực liên bang vì mục đích chính trị. Bà cáo buộc Tổng thống Donald Trump đang sử dụng Bộ Tư pháp như công cụ để gây áp lực lên Fed, buộc ngân hàng trung ương phải hành động theo hướng có lợi cho chính quyền.
Theo bà Warren, việc làm suy yếu tính độc lập của Fed sẽ khiến chính sách tiền tệ không còn dựa trên dữ liệu kinh tế, mà bị chi phối bởi tính toán chính trị ngắn hạn. Bà cảnh báo điều này có thể làm xói mòn niềm tin của thị trường, gia tăng biến động tài chính và cuối cùng gây tổn hại cho nền kinh tế Mỹ.
Thị trường nhìn nhận ra sao về cuộc điều tra Fed?
Đối với giới đầu tư, tranh cãi quanh Fed không chỉ là vấn đề chính trị nội bộ. Tính độc lập của ngân hàng trung ương Mỹ từ lâu được xem là “neo ổn định” cho thị trường tài chính toàn cầu. Bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy Fed bị áp lực chính trị đều có thể khiến kỳ vọng lạm phát, lãi suất và tỷ giá trở nên khó đoán hơn.
Dù ông Hassett khẳng định không có rủi ro thị trường, nhiều chuyên gia cho rằng chỉ riêng việc tranh luận công khai về cuộc điều tra cũng đủ để làm gia tăng mức độ bất định. Trong bối cảnh Fed đang giữ vai trò then chốt trong kiểm soát lạm phát và điều hướng tăng trưởng, mọi nghi ngờ về tính độc lập đều có thể để lại hệ quả dài hạn.
Ranh giới mong manh giữa giám sát và can thiệp
Cuộc tranh luận hiện nay cho thấy ranh giới mong manh giữa giám sát chi tiêu công và can thiệp vào hoạt động của ngân hàng trung ương. Một mặt, Fed – dù độc lập về chính sách – vẫn là một thể chế công và phải chịu trách nhiệm giải trình trước Quốc hội và người dân. Mặt khác, việc sử dụng công cụ điều tra trong bối cảnh căng thẳng lãi suất dễ bị diễn giải là đòn bẩy chính trị.
Chính ranh giới này khiến câu hỏi “tính độc lập của Fed có đang gặp nguy hiểm?” trở nên nóng hơn bao giờ hết.
Bộ Tư pháp Mỹ điều tra Powell vì lý do gì?
Liên quan đến chi tiêu xây dựng trụ sở Fed với chi phí ước tính 10–20 tỷ USD.
Kevin Hassett nói gì về cuộc điều tra?
Ông cho rằng đây là giám sát chi tiêu, không phải can thiệp chính sách lãi suất.
Lummis yêu cầu Powell điều gì?
Yêu cầu giải trình rõ ràng về cách Fed sử dụng tiền thuế của người dân.
Vì sao Elizabeth Warren phản đối?
Bà cho rằng cuộc điều tra là áp lực chính trị, đe dọa tính độc lập của Fed.
Cuộc điều tra có thể ảnh hưởng thị trường không?
Gián tiếp có thể làm gia tăng bất ổn nếu niềm tin vào Fed bị suy yếu.
Rủi ro lớn nhất từ tranh cãi này là gì?
Chính sách tiền tệ bị chính trị hóa, làm suy giảm niềm tin dài hạn của nhà đầu tư.
Theo dõi chính sách Fed & rủi ro chính trị toàn cầu
Đăng ký nhận bản tin phân tích chuyên sâu về lãi suất, lạm phát và tác động của chính trị Mỹ tới thị trường tài chính.
