Thỏa thuận mua lại TikTok tại Mỹ: Ai sẽ kiểm soát nền tảng tỷ người dùng và điều gì chờ đợi phía trước?

Thỏa thuận mua lại TikTok tại Mỹ: Bức tranh toàn cảnh sau nhiều năm tranh cãi

Thỏa thuận mua lại TikTok tại Mỹ đang bước vào giai đoạn cuối, khép lại một trong những cuộc tranh cãi công nghệ – địa chính trị dai dẳng nhất trong thập kỷ qua. Ứng dụng video ngắn này, thuộc sở hữu của ByteDance (Trung Quốc), từ lâu đã trở thành tâm điểm chỉ trích tại Washington do lo ngại dữ liệu người dùng Mỹ có thể bị chính phủ Trung Quốc tiếp cận.

Trong nhiều năm, TikTok không chỉ là một nền tảng giải trí mà còn trở thành “điểm nóng” trong cuộc cạnh tranh công nghệ giữa hai siêu cường. Người dùng Mỹ nhiều lần rơi vào trạng thái bất an khi tương lai của ứng dụng liên tục bị đặt dấu hỏi. Năm ngoái, TikTok từng tạm thời ngừng hoạt động tại Mỹ, gây hoang mang cho hàng triệu người dùng trước khi nhanh chóng được khôi phục và quay trở lại App Store cũng như Google Play vào tháng Hai.

Sau khi Tổng thống Donald Trump gia hạn thời hạn cấm TikTok lần thứ tư, cuộc đua mua lại giữa các nhà đầu tư cuối cùng cũng ngã ngũ. Tính đến tháng 12, TikTok đã ký thỏa thuận thoái vốn một phần hoạt động tại Mỹ cho một nhóm nhà đầu tư nội địa. Theo các nguồn tin, thương vụ này dự kiến hoàn tất ngay trong tuần này.

Trump, ByteDance và bước ngoặt chính trị

Diễn biến mới diễn ra gần ba tháng sau khi Tổng thống Trump ký sắc lệnh hành pháp phê duyệt việc bán các hoạt động TikTok tại Mỹ. Đáng chú ý, ông Trump còn tuyên bố rằng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã “bật đèn xanh” cho thỏa thuận, mở đường cho các nhà đầu tư Mỹ kiểm soát nền tảng này.

Về phía ByteDance, công ty khẳng định sẽ tiếp tục đảm bảo TikTok khả dụng cho người dùng Mỹ, đồng thời tuân thủ các yêu cầu an ninh mới. Điều này cho thấy một sự nhượng bộ chiến lược, trong bối cảnh sức ép chính trị ngày càng gia tăng từ Washington.

Ai sẽ sở hữu TikTok tại Mỹ?

Theo bản ghi nhớ được TechCrunch tiếp cận, nhóm nhà đầu tư mua lại TikTok Mỹ bao gồm Oracle, Silver Lake và MGX. Nhóm này sẽ nắm giữ khoảng 45% cổ phần, trong khi ByteDance giữ gần 20%. Phần còn lại thuộc về các cổ đông khác.

Axios dẫn nguồn cho biết TikTok Mỹ được định giá khoảng 14 tỷ USD, con số cũng được Phó Tổng thống JD Vance công khai nhắc đến. Trước đó, từng có thông tin về một thỏa thuận “khung” giữa Mỹ và Trung Quốc, trong đó các nhà đầu tư Mỹ có thể kiểm soát tới 80% hoạt động tại Mỹ, còn cổ đông Trung Quốc giữ phần thiểu số.

Một pháp nhân mới mang tên TikTok USDS Joint Venture LLC sẽ được thành lập để giám sát toàn bộ hoạt động của nền tảng tại Mỹ, từ bảo mật dữ liệu, kiểm soát thuật toán, kiểm duyệt nội dung cho đến vận hành phần mềm.

Vai trò then chốt của Oracle

Oracle được xem là “xương sống” của thỏa thuận này. Công ty sẽ đóng vai trò đối tác bảo mật đáng tin cậy, chịu trách nhiệm kiểm toán và đảm bảo TikTok tuân thủ các Điều khoản An ninh Quốc gia. Trên thực tế, Oracle đã cung cấp hạ tầng đám mây cho TikTok và quản lý dữ liệu người dùng Mỹ trong thời gian qua.

Theo một quan chức Nhà Trắng, Oracle sẽ sao chép và bảo mật một phiên bản thuật toán TikTok dành riêng cho thị trường Mỹ. Các chủ sở hữu TikTok Mỹ có thể thuê thuật toán từ ByteDance, sau đó Oracle sẽ huấn luyện lại nhằm đảm bảo không có sự can thiệp từ bên ngoài.

Người dùng Mỹ cần chuẩn bị điều gì?

Theo các báo cáo, khi thỏa thuận hoàn tất, TikTok hiện tại có thể sẽ ngừng hoạt động tại Mỹ trong thời gian ngắn. Người dùng có khả năng phải chuyển sang một nền tảng mới do liên doanh quản lý. Tuy nhiên, các chi tiết cụ thể như giao diện, tính năng hay mức độ khác biệt so với TikTok hiện tại vẫn chưa được công bố.

Dù vậy, giới phân tích cho rằng trải nghiệm người dùng sẽ được giữ ổn định tối đa, bởi bất kỳ xáo trộn lớn nào cũng có thể gây thiệt hại cho giá trị thương mại của nền tảng.

Hành trình pháp lý kéo dài từ năm 2020

Câu chuyện bắt đầu từ tháng 8/2020, khi ông Trump ký sắc lệnh cấm các giao dịch với ByteDance. Một tháng sau, chính quyền Mỹ tìm cách buộc TikTok bán hoạt động tại Mỹ cho các công ty nội địa như Microsoft, Oracle hay Walmart. Tuy nhiên, một thẩm phán liên bang đã tạm thời chặn sắc lệnh này.

Dưới thời Tổng thống Joe Biden, căng thẳng tiếp tục leo thang khi Quốc hội thông qua các dự luật chống TikTok. Đáp lại, TikTok kiện chính phủ Mỹ, cho rằng lệnh cấm vi phạm Tu chính án thứ nhất và quyền tự do ngôn luận của người dùng.

Đến năm 2024, ông Trump thay đổi lập trường, ủng hộ mô hình sở hữu 50-50 giữa ByteDance và phía Mỹ. Từ đó, hàng loạt đề xuất mua lại xuất hiện, từ “The People’s Bid for TikTok” của Frank McCourt đến các liên minh nhà đầu tư có sự góp mặt của MrBeast, Amazon, Microsoft, Walmart và nhiều tên tuổi lớn khác.