Tesla đối mặt áp lực doanh số: Canh bạc xe tự lái của Elon Musk có đủ cứu tăng trưởng?

Triển vọng doanh số Tesla u ám dù Elon Musk đặt cược lớn vào xe tự lái

Tesla Inc. bước ra khỏi năm vừa qua với hình ảnh hai mặt đối lập: một bên là sự hưng phấn gần như cuồng nhiệt của giới đầu tư trước viễn cảnh xe tự lái và trí tuệ nhân tạo; bên còn lại là thực tế kinh doanh ô tô ngày càng khó khăn, khi doanh số bán xe không theo kịp kỳ vọng thị trường. Khoảng cách giữa câu chuyện mà Elon Musk kể với Phố Wall và quyết định mua xe của người tiêu dùng đang trở thành thách thức lớn nhất của hãng xe điện giá trị nhất thế giới.

Trong nửa cuối năm, cổ phiếu Tesla tăng vọt, chủ yếu nhờ những tuyên bố đầy lạc quan của Musk về bước tiến trong AI, robot hình người và tương lai của dịch vụ gọi xe tự lái. Tuy nhiên, những tiến bộ này hầu như chưa chuyển hóa thành sức hút tại các showroom. Trên thực tế, Tesla có thể đã bán ít xe hơn trong sáu tháng cuối năm so với cùng kỳ năm trước, bất chấp việc ghi nhận mức giao hàng kỷ lục trong quý III.

Theo dữ liệu Bloomberg tổng hợp, Tesla được dự báo chỉ giao khoảng 440.900 xe trong quý IV, giảm 11% so với cùng kỳ. Đáng chú ý hơn, chính Tesla tuần này đã công bố mức trung bình ước tính của các nhà phân tích, cho thấy mức giảm còn sâu hơn, lên tới 15% – một động thái hiếm thấy, phản ánh sự thận trọng bất thường từ phía công ty.

Kỳ vọng dài hạn và thực tế ngắn hạn

Không chỉ quý IV, triển vọng năm 2026 của Tesla cũng đang bị điều chỉnh mạnh. Cách đây hai năm, Phố Wall từng tin rằng Tesla có thể giao hơn 3 triệu xe mỗi năm. Giờ đây, con số dự báo trung bình đã rơi xuống khoảng 1,8 triệu xe – mức giảm thể hiện rõ sự thay đổi trong cách nhìn của giới phân tích.

Theo Garrett Nelson, chuyên gia tại CFRA Research, các nhà đầu tư Tesla đang đặt cược vào bức tranh 5–10–15 năm tới, trong khi có xu hướng bỏ qua những tín hiệu đáng lo ngại trong ngắn hạn. Vấn đề nằm ở chỗ liệu Tesla có đủ nguồn lực tài chính và sức chịu đựng để vượt qua giai đoạn tăng trưởng chậm lại của mảng ô tô hay không, khi mà cạnh tranh và áp lực chi phí ngày càng lớn.

Một năm đầy biến động với Musk và Tesla

Ngay cả theo tiêu chuẩn đầy kịch tính của Elon Musk, năm 2025 vẫn là một năm đặc biệt hỗn loạn. Doanh số Tesla khởi đầu chậm chạp khi công ty đồng loạt tái cấu trúc dây chuyền sản xuất tại các nhà máy để chuẩn bị cho phiên bản Model Y được thiết kế lại – mẫu xe bán chạy nhất của hãng.

Bên cạnh đó, hình ảnh cá nhân của Musk cũng ảnh hưởng trực tiếp đến Tesla. Việc ông tham gia sâu vào chính quyền Tổng thống Donald Trump và công khai xung đột với một số chính sách, đặc biệt là thuế quan, đã châm ngòi cho làn sóng phản ứng tiêu cực. Đầu tháng 4, cổ phiếu Tesla lao dốc tới 45% so với đầu năm, trước khi Musk rút lui khỏi vai trò trong chính phủ và quay lại tập trung vào tầm nhìn dài hạn của Tesla.

Robotaxi và cơn say của thị trường chứng khoán

Trọng tâm trong câu chuyện phục hồi của Tesla là Robotaxi – dịch vụ gọi xe mà Musk tin sẽ dựa hoàn toàn vào xe tự lái. Tháng 6, Tesla ra mắt dịch vụ Robotaxi thử nghiệm tại Austin, dù các xe vẫn có nhân viên an toàn giám sát. Ngay từ ngày đầu, các phương tiện đã vi phạm luật giao thông, thu hút sự chú ý của cơ quan quản lý liên bang và kéo theo nhiều cuộc điều tra về hệ thống lái tự động.

Dù vậy, những lo ngại về an toàn gần như bị giới đầu tư phớt lờ. Tháng 9, hội đồng quản trị Tesla đề xuất gói thù lao mới cho Musk, với giá trị tiềm năng lên tới 1.000 tỷ USD nếu đạt các cột mốc, bao gồm việc triển khai hàng triệu taxi tự lái. Cổ phiếu Tesla nhanh chóng phục hồi và lập đỉnh mới vào giữa tháng 12, giúp vốn hóa thị trường tăng thêm hơn 915 tỷ USD chỉ trong hơn tám tháng.

Người tiêu dùng vẫn chưa bị thuyết phục

Trong khi Phố Wall mơ về tương lai tự lái, người mua xe lại tỏ ra dè dặt. Ngay cả Musk cũng thừa nhận việc thuyết phục khách hàng chi tiền cho gói Full Self-Driving (FSD) – vốn vẫn yêu cầu giám sát của con người – là không hề dễ dàng. Những cáo buộc Tesla phóng đại khả năng tự lái tại California thậm chí có thể dẫn tới nguy cơ đình chỉ giấy phép bán hàng trong ngắn hạn.

Tại Trung Quốc, Tesla cũng không tạo được lợi thế rõ rệt khi các đối thủ như BYD hay Xiaomi cung cấp hệ thống hỗ trợ lái tương tự như trang bị tiêu chuẩn. Ở châu Âu, Tesla tiếp tục gặp rào cản pháp lý, khi chưa được cấp phép cho FSD, khiến hãng mất lợi thế cạnh tranh trong khu vực tăng trưởng quan trọng này.

Nhờ doanh số vượt trội tại Trung Quốc và đà tăng mạnh ở châu Âu, BYD được dự báo sẽ tiếp tục vượt Tesla về số lượng xe điện bán ra toàn cầu trong quý thứ năm liên tiếp.

Năm 2026: Thử thách chưa từng có

Sau dự báo sụt giảm doanh số hàng năm lần thứ hai liên tiếp, Tesla còn phải đối mặt với môi trường chính sách kém thuận lợi hơn trong năm 2026. Mỹ đã chấm dứt các khoản tín dụng thuế liên bang cho việc mua và thuê xe điện – yếu tố mà Musk cảnh báo có thể khiến Tesla trải qua “một vài quý khó khăn”.

Dù vậy, một số ý kiến cho rằng việc rút lại hỗ trợ chính sách sẽ buộc các đối thủ yếu kém phải thu hẹp đầu tư. Ford mới đây thừa nhận sẽ ghi nhận gần 19,5 tỷ USD chi phí do hủy bỏ các dự án xe điện và pin không hiệu quả – minh chứng cho áp lực tài chính đang đè nặng lên toàn ngành.

Tesla kết thúc năm bằng việc hé lộ Cybercab – mẫu xe hai chỗ nhỏ gọn với thiết kế táo bạo. Dù nguyên mẫu chưa có vô lăng hay bàn đạp, ban lãnh đạo Tesla khẳng định công ty sẵn sàng điều chỉnh để đáp ứng yêu cầu pháp lý.

Theo Gene Munster của Deepwater Asset Management, các nhà đầu tư hiện đặt trọn niềm tin vào tầm nhìn xe tự lái của Musk. Trong bối cảnh đó, Tesla chỉ cần mảng kinh doanh ô tô ổn định, hoặc tăng trưởng nhẹ khoảng 5% trong năm tới, là đủ để duy trì sự ủng hộ của thị trường. Tuy nhiên, câu hỏi lớn vẫn còn đó: liệu sự lạc quan dài hạn có tiếp tục che mờ những khó khăn hiện hữu trong hoạt động cốt lõi của Tesla hay không?