Tesla biến FSD thành dịch vụ đăng ký: Khi quyền sở hữu ô tô dần nhường chỗ cho mô hình thuê bao

Tesla, FSD và bước ngoặt từ “tài sản tăng giá trị” sang dịch vụ thuê bao

Hệ thống Full Self-Driving (FSD) của Tesla, giống như nhiều sản phẩm công nghệ khác trong thập kỷ qua, đang dần được định hình như một dịch vụ đăng ký thay vì một tính năng mua đứt. Với Elon Musk, đây không chỉ là một điều chỉnh chiến lược kinh doanh, mà còn phản ánh cách Tesla nhìn nhận tương lai của xe hơi, trí tuệ nhân tạo và quyền sở hữu.

Trước đây, Musk từng mô tả FSD là một “tài sản tăng giá trị”, một phần mềm mà giá trị sẽ tăng theo thời gian khi thuật toán học hỏi tốt hơn và mạng lưới xe ngày càng mở rộng. Tuy nhiên, viễn cảnh người dùng phải trả phí hàng tháng để tiếp tục sử dụng FSD cho thấy một sự đảo chiều đáng chú ý trong triết lý ban đầu đó.

Thay vì trả một khoản tiền lớn ngay từ đầu, khách hàng Tesla đang dần được làm quen với ý tưởng thuê FSD như một dịch vụ. Mô hình này quen thuộc với phần mềm, nhưng lại gây nhiều tranh cãi khi áp dụng cho ô tô, một tài sản vật lý vốn gắn liền với quyền sở hữu cá nhân.

Khi “bán một lần” không còn hấp dẫn bằng “thu tiền mỗi tháng”

Trong thế giới công nghệ, câu nói không chính thức nhưng ngày càng đúng là: khi bạn phát minh ra thứ gì đó, đừng chỉ bán nó, hãy bán nó mỗi tháng. Đăng ký thuê bao mang lại dòng tiền ổn định, dễ dự báo và đặc biệt hấp dẫn với các tập đoàn công nghệ lớn.

Khách hàng đã nhiều lần phản ứng dữ dội với các khoản phí định kỳ, từ dịch vụ phát trực tuyến cho đến những tính năng tưởng chừng đã được tích hợp sẵn trong sản phẩm. Việc phải trả phí để kích hoạt ghế sưởi trong xe từng trở thành tâm điểm tranh cãi về quyền lợi người tiêu dùng. Tuy nhiên, các công ty hiếm khi quay đầu, bởi mô hình thuê bao quá hiệu quả về mặt doanh thu.

Tesla không phải là ngoại lệ. Việc chuyển FSD sang mô hình đăng ký giúp hãng tiếp cận nhiều người dùng hơn, đồng thời giữ quyền kiểm soát phần mềm trong suốt vòng đời của chiếc xe. Với mỗi bản cập nhật, Tesla không chỉ cải thiện tính năng mà còn củng cố mối quan hệ tài chính dài hạn với khách hàng.

FSD, robotaxi và tham vọng AI của Tesla

Đằng sau quyết định này là tham vọng lớn hơn của Tesla: trở thành một cường quốc về trí tuệ nhân tạo và robot. Nếu viễn cảnh robotaxi trở thành hiện thực, người dùng có thể gọi xe tự lái thay vì sở hữu ô tô cá nhân. Trong mô hình đó, việc mua đứt phần mềm tự lái sẽ không còn phù hợp.

Tương tự, nhiều công ty đang phát triển robot hình người cũng theo đuổi mô hình “robot như một dịch vụ”, cho thuê robot để giảm chi phí đầu tư ban đầu cho khách hàng và tập trung thu thập dữ liệu vận hành. Với Tesla, FSD không chỉ là tính năng lái xe, mà là nền tảng dữ liệu cho hệ sinh thái AI trong tương lai.

Phần mềm ô tô và sự thay đổi khái niệm sở hữu

Phần mềm có khả năng hòa nhập sâu vào lối sống và công việc của người dùng. Việc ngừng trả phí đôi khi đồng nghĩa với việc mất quyền truy cập dữ liệu hoặc chức năng quan trọng. Trong ô tô, điều này tạo ra một mâu thuẫn lớn.

Tại Mỹ, xe hơi từ lâu là biểu tượng của tự do, trưởng thành và cá nhân hóa. Từ phim ảnh, sách vở đến mạng xã hội, ghế lái xe đại diện cho không gian riêng tư và sự tự chủ. Tuy nhiên, khi phần mềm điều khiển xe có thể bị bật tắt từ xa thông qua một gói đăng ký, quyền kiểm soát đó trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Người dùng có thể sở hữu chiếc xe về mặt pháp lý, nhưng không hoàn toàn làm chủ trải nghiệm của nó. Việc không thể sửa chữa, can thiệp hay thậm chí hiểu rõ phần mềm đang vận hành bên trong làm nổi bật sự lệ thuộc vào nhà sản xuất.

Đăng ký, hủy bỏ và bài học từ các nền tảng công nghệ

Một điểm gây lo ngại khác là cách các công ty thiết kế quy trình đăng ký và hủy bỏ. Đăng ký thường rất dễ, nhưng việc hủy dịch vụ lại phức tạp. Chỉ cần tìm kiếm “cách hủy” trên internet, người dùng sẽ thấy hàng loạt hướng dẫn cho các nền tảng phát trực tuyến, phần mềm và ứng dụng giao hàng.

Năm ngoái, Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ đã đạt thỏa thuận 2,5 tỷ USD với Amazon liên quan đến cáo buộc đăng ký người dùng Prime mà không có sự đồng ý rõ ràng và cố tình gây khó khăn trong việc hủy dịch vụ. Điều này cho thấy mô hình thuê bao, nếu không được quản lý chặt chẽ, có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến niềm tin người tiêu dùng.

Tương lai của xe hơi: tự do hay phụ thuộc?

Việc Tesla chuyển FSD sang mô hình đăng ký đặt ra câu hỏi lớn hơn về tương lai của xe hơi. Những con đường rộng mở vẫn ở đó, nhưng quyền truy cập vào các tính năng quan trọng ngày càng gắn liền với các khoản thanh toán định kỳ.

Trong bối cảnh này, khái niệm tự do khi lái xe đang được định nghĩa lại. Người dùng không chỉ cần chìa khóa xe, mà còn cần sự cho phép từ hệ sinh thái phần mềm do nhà sản xuất kiểm soát. Và với Tesla, điều đó đồng nghĩa với việc mỗi chuyến đi trong tương lai có thể bắt đầu bằng một khoản phí hàng tháng.