Taxi bay dần trở thành hiện thực, từ một giấc mơ viễn

Taxi bay eVTOL: từ viễn tưởng Jetsons đến hiện thực đô thị

Trong nhiều thập kỷ, taxi bay từng chỉ xuất hiện trong những bộ phim hoạt hình viễn tưởng như The Jetsons. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của công nghệ điện, pin và tự động hóa, máy bay eVTOL (electric Vertical Take-Off and Landing) – phương tiện cất cánh và hạ cánh thẳng đứng bằng điện – đang dần bước ra khỏi phòng thí nghiệm để tiến vào không gian đô thị thực tế.

Một trong những cái tên nổi bật theo đuổi tham vọng này là Vertical Aerospace (EVTL), công ty có trụ sở tại Anh, hiện đang thu hút sự chú ý của giới đầu tư và ngành hàng không toàn cầu.

Valo – taxi hàng không cỡ lớn hướng tới thị trường đại chúng

Tuần này, Vertical Aerospace đã giới thiệu máy bay eVTOL Valo (phát âm VAY-low) tại thành phố New York. Đây là một trong những mẫu taxi hàng không có kích thước lớn nhất hiện nay, với sải cánh gần 50 feet, đủ khả năng chở tối đa sáu hành khách, một phi công và hành lý. So với nhiều mẫu eVTOL cạnh tranh chỉ phục vụ 2–4 chỗ, Valo được thiết kế rõ ràng cho mục tiêu vận chuyển số đông.

Mặc dù nguyên mẫu trưng bày tại New York gây ấn tượng với khoang cabin sang trọng, ông Dómhnal Slattery, Chủ tịch Vertical Aerospace và là một chuyên gia kỳ cựu trong ngành hàng không, nhấn mạnh rằng Valo không chỉ phục vụ giới giàu có.

“Đây không phải phương tiện dành riêng cho người giàu hay siêu giàu. Chúng tôi muốn dân chủ hóa giao thông hàng không đô thị,” ông Slattery chia sẻ trong cuộc phỏng vấn với Yahoo Finance.

Công nghệ eVTOL và bài toán vận hành đô thị

Valo được thiết kế cho những chuyến bay ngắn, dưới 100 dặm, đặc biệt phù hợp với các tuyến nội đô và kết nối sân bay. Máy bay sử dụng 8 cánh quạt điện tương đối yên tĩnh, cho phép cất cánh hoàn toàn thẳng đứng. Sau khi đạt độ cao, bốn cánh quạt phía trước sẽ xoay 90 độ, giúp Valo chuyển sang chế độ bay ngang như một máy bay thông thường.

Nhờ vận hành hoàn toàn bằng điện, Valo không phát thải, chi phí nhiên liệu thấp và ít yêu cầu bảo dưỡng hơn nhiều so với trực thăng truyền thống – vốn ồn ào, gây ô nhiễm và đòi hỏi hạ tầng cồng kềnh.

Chi phí: taxi bay có “đắt đỏ” như tưởng tượng?

Một trong những câu hỏi lớn nhất là giá vé taxi hàng không. Theo ông Slattery, mục tiêu của Vertical Aerospace là mức giá tương đương hoặc xấp xỉ Uber Black tính trên mỗi chỗ ngồi.

Hiện tại, một chuyến Uber Black từ trung tâm Manhattan tới sân bay JFK có giá khoảng 150 USD, thậm chí cao hơn vào giờ cao điểm. Nếu Valo đạt được mức giá tương đương, taxi bay có thể trở thành lựa chọn khả thi cho thị trường đại chúng, không chỉ dành cho giới thượng lưu.

Chứng nhận an toàn – rào cản lớn nhất của taxi bay

Dù tiềm năng lớn, taxi hàng không vẫn phải vượt qua quy trình chứng nhận an toàn nghiêm ngặt. Valo sẽ sớm trải qua đánh giá của các cơ quan hàng không châu Âu, mà theo ông Slattery còn khắt khe hơn cả Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA).

Ông nhấn mạnh rằng mẫu Valo được trưng bày chính là phiên bản dùng cho chứng nhận, dự kiến bước vào giai đoạn kiểm định chính thức trong năm tới. Mục tiêu của Vertical không chỉ là đạt chuẩn kỹ thuật, mà còn thuyết phục hành khách rằng eVTOL an toàn tương đương máy bay thương mại như Boeing 737.

Chiến lược hợp tác và lộ trình khai thác

Vertical Aerospace đặt mục tiêu đạt chứng nhận vào năm 2028, với sự hậu thuẫn từ các đối tác lớn như American Airlines và Japan Airlines. Tuy nhiên, công ty sẽ không trực tiếp vận hành taxi bay, mà đóng vai trò nhà sản xuất, tương tự Boeing hay Airbus, cung cấp máy bay cho các hãng hàng không chuyên nghiệp.

Tại Mỹ và châu Âu, Vertical đang hợp tác với Bristow Group và Skyports Infrastructure để lên kế hoạch các tuyến bay điện kết nối New York với Newark, Teterboro, JFK và East Hampton. Trong khi đó, các đối thủ như Blade hay Joby Aviation cũng đang chạy đua chiếm lĩnh không phận đô thị.

Không phận đô thị: cạnh tranh khốc liệt nhưng đầy tiềm năng

Không gian bay đô thị trong tương lai chắc chắn sẽ rất cạnh tranh. Tuy vậy, ông Slattery tin rằng Valo có lợi thế về kích thước, tốc độ và tầm bay, phù hợp với nhu cầu vận chuyển số lượng lớn hành khách trong thời gian ngắn – yếu tố then chốt để taxi hàng không trở thành một phần của hạ tầng giao thông đô thị.

Một số câu hỏi liên quan đến taxi bay