OpenAI vừa công bố một bước tiến đáng chú ý trong nghiên cứu trí tuệ nhân tạo khi cho biết một mô hình nội bộ mới đã giải quyết hơn 100 bài toán toán học lâu nay chưa có lời giải. Đáng chú ý, danh sách này bao gồm bài toán Navier–Stokes, một trong bảy Bài toán Giải thưởng Thiên niên kỷ nổi tiếng của toán học.
Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh cộng đồng toán học đang tranh luận mạnh về cách các công ty AI sử dụng những bài toán chưa giải như một thước đo năng lực của mô hình. Song song với việc công bố thành tựu, OpenAI cho biết đã thành lập một nhóm cố vấn toán học và AI gồm 9 nhà toán học, hoạt động độc lập nhằm hỗ trợ đánh giá, truyền đạt và công bố những kết quả nghiên cứu mới.
AI của OpenAI giải hơn 100 bài toán toán học
Theo OpenAI, công ty bắt đầu huấn luyện mô hình nội bộ mới từ ngày 28/8. Mô hình này sau đó được sử dụng để xử lý các bài toán mở thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau của toán học và đã giải quyết hơn 100 bài toán lâu nay chưa có lời giải.
OpenAI cho biết tốc độ tiến bộ của mô hình đã khiến chính các nhà toán học làm việc trong công ty bất ngờ. Điều này dẫn tới những cuộc thảo luận nội bộ về cách thông báo các bước tiến của AI để cộng đồng toán học có thời gian chuẩn bị và thích ứng.
Đáng chú ý, OpenAI không chỉ nói về số lượng bài toán được giải mà còn công bố chi tiết hơn về một trong những thành tựu nổi bật nhất: bài toán tồn tại và tính trơn của phương trình Navier–Stokes.
Bài toán Navier–Stokes được AI xử lý trong khoảng 88 giờ
Ngày 8/9, OpenAI công bố bài viết riêng về bài toán Navier–Stokes. Theo công ty, các tác nhân AI đã đi đến lời giải vào ngày 5/9, khoảng 88 giờ sau khi những tác nhân đầu tiên được khởi chạy. Sau đó, quá trình hình thức hóa và kiểm chứng bằng Lean mất thêm khoảng 17 giờ.
Navier–Stokes là một trong bảy Bài toán Giải thưởng Thiên niên kỷ do Clay Mathematics Institute lựa chọn từ năm 2000. Bài toán liên quan đến việc xác định liệu các phương trình mô tả chuyển động của chất lỏng trong không gian ba chiều có luôn duy trì nghiệm trơn hay có thể phát triển thành điểm kỳ dị trong thời gian hữu hạn.
Các phương trình Navier–Stokes có ứng dụng trong nhiều lĩnh vực, từ thiết kế máy bay, dự báo thời tiết đến nghiên cứu dòng chảy của máu.
OpenAI cho biết quá trình giải bài toán có sự tham gia của nhiều tác nhân AI cùng lúc. Trong toàn bộ các bài toán được thử nghiệm, hệ thống đã tạo khoảng 4,9 triệu tin nhắn và sử dụng khoảng 300 tỷ token đầu ra. Riêng quá trình xử lý Navier–Stokes sử dụng khoảng 2,7 triệu tin nhắn và 130 tỷ token đầu ra.
Tuy nhiên, việc OpenAI gọi đây là một “lời giải” không đồng nghĩa bài toán đã lập tức được cộng đồng toán học công nhận hoàn toàn. Đây vẫn là lĩnh vực cần kiểm tra độc lập, đánh giá chuyên môn và thẩm định học thuật.
Vì sao OpenAI thành lập nhóm cố vấn toán học?
Việc công bố hơn 100 bài toán được giải diễn ra cùng lúc với một động thái đáng chú ý khác: OpenAI thành lập Advisory Group on Mathematics and Artificial Intelligence, tức Nhóm Cố vấn về Toán học và Trí tuệ Nhân tạo.
Theo OpenAI, nhóm được đặt tại Viện Nghiên cứu Cao cấp ở Princeton, New Jersey và gồm 9 nhà toán học:
- François Charles
- Camillo De Lellis
- Timothy Gowers
- Martin Hairer
- Nikhil Srivastava
- Ulrike Tillmann
- Ravi Vakil
- Edward Witten
- Melanie Matchett Wood.
Trong số này có Edward Witten, nhà vật lý toán học từng nhận Huy chương Fields, giải thưởng thường được ví như một trong những danh hiệu danh giá nhất của toán học.
OpenAI cho biết nhóm sẽ hoạt động độc lập với công ty và có quyền đưa ra ý kiến mà OpenAI không yêu cầu, thậm chí công khai quan điểm về tác động của AI đối với toán học.
Nhóm cố vấn sẽ làm gì?
Vai trò chính của nhóm không phải phát triển mô hình AI hay quyết định tốc độ nghiên cứu của OpenAI.
Theo công ty, nhóm sẽ hỗ trợ:
- Đánh giá ý nghĩa của các kết quả toán học mới.
- Tư vấn cách thức và thời điểm công bố kết quả.
- Đưa ra ý kiến về tiêu chuẩn học thuật và nghề nghiệp trong nghiên cứu toán học.
- Tư vấn cách AI có thể hỗ trợ nghiên cứu và giáo dục toán học.
- Làm cầu nối giữa OpenAI với cộng đồng toán học rộng lớn hơn.
Một điểm đáng chú ý là các thành viên không nhận thù lao riêng từ OpenAI và nhóm có quyền thay đổi thành viên theo quyết định của chính mình. OpenAI cũng nhấn mạnh nhóm không có trách nhiệm tư vấn cho công ty về việc phải làm chậm hay điều chỉnh tốc độ phát triển AI toán học.
Giới toán học lo ngại điều gì?
Trước động thái của OpenAI, 25 nhà toán học từng đoạt Huy chương Fields đã ký một bức thư cảnh báo về việc các công ty AI chạy đua giải những bài toán chưa có lời giải.
Các nhà toán học cho rằng việc biến những bài toán mở thành “bài kiểm tra năng lực” cho AI có thể tạo ra những tác động tiêu cực đối với cộng đồng nghiên cứu, đặc biệt liên quan đến cách ghi nhận đóng góp, công bố kết quả và sử dụng các công trình toán học chưa được công bố rộng rãi.
Những tranh luận này trở nên đáng chú ý hơn sau khi OpenAI công bố lời giải Navier–Stokes. Một số nhà toán học đã đặt câu hỏi về nguồn gốc ý tưởng và mức độ minh bạch cần thiết khi AI đưa ra kết quả đối với những bài toán mà con người đã nghiên cứu trong nhiều thập kỷ.
OpenAI cho biết những chỉ trích đó cho thấy các công ty AI cần trao đổi cẩn trọng hơn với cộng đồng toán học. Việc thành lập nhóm cố vấn được công ty mô tả là bước đầu tiên nhằm xây dựng cơ chế hợp tác.
AI đang thay đổi cách nghiên cứu toán học?
Điểm đáng chú ý nhất không chỉ nằm ở việc AI có thể xử lý một bài toán khó, mà là tốc độ tìm kiếm và thử nghiệm lời giải.
Trong cách nghiên cứu truyền thống, một nhà toán học có thể mất nhiều tháng hoặc nhiều năm để phát triển một hướng tiếp cận. Hệ thống AI đa tác nhân có thể thử đồng thời nhiều giả thuyết, kiểm tra các hướng tiếp cận và tổng hợp kết quả.
OpenAI mô tả quá trình Navier–Stokes cho thấy các nhóm tác nhân có thể khám phá những hướng khác nhau, sau đó sử dụng Codex để tổng hợp các kết quả hữu ích giữa các nhóm.
Tuy nhiên, AI tìm được một lập luận chưa phải là điểm kết thúc. Toán học còn đòi hỏi chứng minh chính xác, kiểm tra logic, xác định phạm vi áp dụng và quan trọng hơn là con người phải hiểu được ý nghĩa của kết quả.
Đây cũng là lý do nhóm cố vấn mới có thể đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá và truyền đạt các phát hiện AI tới giới nghiên cứu.
OpenAI tuyên bố mô hình AI nội bộ đã giải hơn 100 bài toán toán học mở đánh dấu một bước phát triển đáng chú ý của AI trong nghiên cứu khoa học. Đặc biệt, lời giải được công bố cho bài toán Navier–Stokes cho thấy các hệ thống AI đang tiến sâu hơn vào những lĩnh vực từng được xem là phụ thuộc rất lớn vào khả năng suy luận của con người.
Tuy nhiên, thành tựu này cũng đặt ra những câu hỏi lớn về xác minh, công nhận đóng góp và cách AI tương tác với cộng đồng học thuật. Việc OpenAI thành lập nhóm cố vấn gồm 9 nhà toán học độc lập cho thấy chính công ty cũng nhận thấy nhu cầu xây dựng một cơ chế đối thoại rõ ràng hơn.
Trong giai đoạn tiếp theo, vấn đề quan trọng không chỉ là AI có thể giải được bao nhiêu bài toán, mà còn là liệu những lời giải đó có thể được kiểm chứng, hiểu rõ và chuyển hóa thành tri thức toán học có giá trị lâu dài hay không.
Câu hỏi về Open AI
OpenAI tuyên bố AI đã giải bao nhiêu bài toán?
OpenAI cho biết mô hình nội bộ mới đã giải quyết hơn 100 bài toán mở lâu năm thuộc nhiều lĩnh vực toán học.
Bài toán Navier–Stokes có thực sự đã được giải chưa?
OpenAI đã công bố một lời giải và bản hình thức hóa bằng Lean, nhưng việc một kết quả toán học được công nhận rộng rãi vẫn cần quá trình kiểm tra và đánh giá độc lập của giới chuyên môn.
AI mất bao lâu để tìm ra lời giải Navier–Stokes?
Theo OpenAI, các tác nhân AI đạt được lời giải sau khoảng 88 giờ kể từ khi những tác nhân đầu tiên được khởi chạy. Quá trình hình thức hóa và kiểm chứng bằng Lean mất thêm khoảng 17 giờ.
Nhóm cố vấn toán học của OpenAI có bao nhiêu thành viên?
Nhóm ban đầu gồm 9 nhà toán học, hoạt động độc lập và được tổ chức tại Viện Nghiên cứu Cao cấp ở Princeton.
Nhóm cố vấn có quyền yêu cầu OpenAI giảm tốc độ nghiên cứu không?
Không. OpenAI nêu rõ nhóm không chịu trách nhiệm tư vấn về việc điều chỉnh tốc độ tiến bộ nội bộ của công ty. Vai trò chính là đánh giá kết quả, tư vấn cách công bố và trao đổi với cộng đồng toán học.
Đừng bỏ lỡ những tin tức mới nhất
Cập nhật những diễn biến mới về AI, công nghệ, tài chính và thị trường quốc tế tại Điểm Tin Nhanh.
Đọc tin mới trên Điểm Tin Nhanh
