Một vụ kiện mới tại Mỹ đang thách thức quyết định áp thuế nhập khẩu 50% đối với nhiều mặt hàng của Canada do Tổng thống Donald Trump ban hành. Nguyên đơn là Gellert Global Group, doanh nghiệp nhập khẩu thực phẩm có trụ sở tại bang New Jersey, cho rằng chính quyền Mỹ đã sử dụng một điều khoản pháp lý có từ năm 1930 không đúng thẩm quyền để áp đặt các mức thuế quan mới.
Vụ kiện được đệ trình lên Tòa án Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ, yêu cầu cơ quan tư pháp tuyên bố các mức thuế theo Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930 là bất hợp pháp, ngăn chặn việc tiếp tục thực thi và buộc chính phủ hoàn trả những khoản thuế doanh nghiệp đã nộp, kèm theo lãi suất.
Tranh chấp diễn ra trong bối cảnh chính sách thương mại của ông Trump tiếp tục đối mặt với những thách thức pháp lý tại Mỹ, đồng thời làm gia tăng sự bất ổn đối với các doanh nghiệp phụ thuộc vào chuỗi cung ứng xuyên biên giới giữa Mỹ và Canada.
Vụ kiện nhắm vào mức thuế 50% theo Điều 338
Theo nội dung đơn kiện, Tổng thống Donald Trump đã viện dẫn Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930 để áp thuế cao đối với một loạt hàng hóa có xuất xứ từ Canada. Những mặt hàng bị ảnh hưởng bao gồm gậy khúc côn cầu, rượu vang, mật ong, tóc giả và nhiều sản phẩm khác.
Quyết định được đưa ra vào tháng 7, nhằm đáp trả những cáo buộc về việc Canada đối xử không công bằng với hàng hóa Mỹ trong một số lĩnh vực, bao gồm ô tô, rượu và sản phẩm sữa.
Đây được mô tả là lần đầu tiên điều khoản pháp lý có tuổi đời gần một thế kỷ này được sử dụng để áp đặt thuế quan theo cách nói trên.
Theo lập luận của Gellert Global Group, Điều 338 là một phần còn sót lại của chính sách thuế quan mang tính trả đũa trong quá khứ và đã bị các đạo luật ban hành sau đó thay thế hoặc bãi bỏ ngầm. Vì vậy, doanh nghiệp cho rằng chính quyền không thể dựa vào điều khoản này để áp đặt các biện pháp hạn chế thương mại trên diện rộng như hiện nay.
Đơn kiện cũng nhấn mạnh rằng việc sử dụng một quy định pháp luật cũ phải tuân thủ những giới hạn về thẩm quyền và điều kiện áp dụng. Theo nguyên đơn, tổng thống không thể chỉ viện dẫn các cáo buộc về đối xử thương mại thiếu công bằng để tự động áp thuế mà không chứng minh được những yêu cầu cụ thể của luật.
Tính hợp pháp của Điều 338 và cách chính quyền Trump áp dụng điều khoản này sẽ là những vấn đề trọng tâm mà tòa án cần xem xét.
Gellert Global Group có thể chịu thiệt hại hàng chục triệu USD mỗi năm
Gellert Global Group là doanh nghiệp nhập khẩu thực phẩm có doanh thu hằng năm hơn 1,7 tỷ USD. Theo đơn kiện, công ty đã nhập khẩu lượng phô mai Canada trị giá khoảng 71 triệu USD trong năm 2025.
Danh mục sản phẩm bao gồm phô mai làm từ sữa cừu và sữa dê, mascarpone, brie, camembert cùng một số dòng phô mai đặc biệt khác.
Trước khi các mức thuế mới được áp dụng, Gellert cho biết những mặt hàng phô mai Canada thuộc phạm vi điều chỉnh của Hiệp định Mỹ – Mexico – Canada (USMCA) không phải chịu khoản thuế nhập khẩu liên quan theo cơ chế mà công ty đang sử dụng.
Tuy nhiên, theo biểu thuế mới được áp dụng dựa trên Điều 338, doanh nghiệp cho biết mình hiện phải chịu mức thuế tương đương 50% giá trị nhập khẩu đối với phô mai Canada.
Dựa trên số liệu được trình bày trong đơn kiện, khoản thuế phát sinh có thể lên tới khoảng 40 triệu USD mỗi năm.
Đây là gánh nặng đáng kể đối với một doanh nghiệp hoạt động trong ngành thực phẩm, nơi chi phí nguyên liệu, vận chuyển, bảo quản và phân phối có ảnh hưởng trực tiếp đến giá bán cuối cùng.
Gellert cho biết công ty dự kiến tự hấp thụ chi phí gia tăng trong thời gian còn lại của năm. Tuy nhiên, doanh nghiệp cảnh báo rằng cách xử lý này không thể duy trì lâu dài nếu mức thuế tiếp tục có hiệu lực.
Nếu không được miễn trừ hoặc hoàn trả, công ty có thể buộc phải tăng giá sản phẩm để bù đắp chi phí. Điều này có nguy cơ làm giảm sức cạnh tranh, khiến doanh thu suy giảm và ảnh hưởng đến lòng trung thành của khách hàng.
Ngoài ra, mức giá cao hơn có thể khiến sản phẩm mất vị trí tại các hệ thống bán lẻ, trong khi các nhà sản xuất Canada có thể thu hẹp hoạt động hoặc ngừng cung ứng do chi phí thương mại gia tăng.
Những tác động này cho thấy thuế quan không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp trực tiếp nhập khẩu mà còn có thể lan rộng tới nhà sản xuất, nhà phân phối, nhà bán lẻ và người tiêu dùng.
Đạo luật Thuế quan năm 1930 có thể bị giới hạn bởi những quy định nào?
Một trong những luận điểm chính của Gellert Global Group là ngay cả khi Điều 338 vẫn còn hiệu lực, chính quyền Trump cũng chưa đáp ứng đầy đủ những điều kiện pháp lý để áp thuế đối với Canada.
Theo nội dung đơn kiện, quy định này chỉ cho phép áp dụng thuế quan khi có cơ sở xác định rằng một quốc gia nước ngoài đang áp đặt các khoản phí hoặc hạn chế thương mại không công bằng đối với sản phẩm Mỹ, hoặc áp dụng những quy định hải quan gây bất lợi không công bằng cho Mỹ.
Đơn kiện lập luận rằng ngay cả trong trường hợp đáp ứng các điều kiện đó, mức thuế được áp dụng vẫn phải hướng tới việc bù đắp cho gánh nặng hoặc bất lợi đã được xác định.
Theo phía nguyên đơn, một số hành động của Canada được chính quyền Trump viện dẫn không cấu thành hành vi phân biệt đối xử với Mỹ. Công ty cho rằng trong số đó có những biện pháp trả đũa nhằm phản ứng trước chính các mức thuế mà Washington đã áp đặt.
Lập luận này đặt ra một vấn đề quan trọng: liệu một quốc gia có thể bị áp thêm thuế theo Điều 338 chỉ vì thực hiện các biện pháp đáp trả những mức thuế trước đó hay không, đặc biệt khi tính hợp pháp của một số biện pháp ban đầu đã bị tòa án Mỹ bác bỏ.
Gellert cho rằng việc trả đũa thương mại không đồng nghĩa với phân biệt đối xử và chính quyền cần chứng minh rằng các điều kiện pháp lý cụ thể đã được đáp ứng trước khi áp dụng thuế quan.
Tuy nhiên, đây mới là những lập luận từ phía nguyên đơn. Tòa án sẽ cần đánh giá nội dung luật, các quyết định hành pháp liên quan và những bằng chứng được các bên đưa ra trước khi có kết luận về tính hợp pháp của mức thuế.
Tranh chấp liên quan đến các cam kết trong USMCA
Một nội dung khác trong vụ kiện liên quan đến các điều khoản về hạn ngạch sữa trong Hiệp định Mỹ – Mexico – Canada, thường được gọi là USMCA.
Đây là thỏa thuận thương mại giữa ba nền kinh tế Bắc Mỹ, đặt ra những quy tắc nhằm điều chỉnh hoạt động trao đổi hàng hóa và tạo điều kiện tiếp cận thị trường giữa các nước thành viên.
Theo Gellert Global Group, các điều khoản về sữa trong USMCA tạo điều kiện để phô mai Mỹ tiếp cận thị trường Canada thuận lợi hơn so với sản phẩm từ phần lớn các quốc gia khác trên thế giới.
Doanh nghiệp sử dụng nội dung này để phản bác cáo buộc rằng Canada đang áp dụng những biện pháp thương mại gây bất lợi không công bằng cho Mỹ trong lĩnh vực sữa.
Vấn đề càng trở nên phức tạp khi các chính sách thuế quan của Washington có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động thương mại vốn được điều chỉnh bởi một hiệp định giữa ba quốc gia.
Hồi tháng 7, chính quyền Trump tuyên bố sẽ không gia hạn USMCA thêm 16 năm. Động thái này làm gia tăng sự chú ý đối với tương lai của khuôn khổ thương mại Bắc Mỹ, dù việc xem xét thời hạn của hiệp định và việc áp dụng các mức thuế riêng biệt là những vấn đề pháp lý cần được phân biệt.
Đối với doanh nghiệp, sự không chắc chắn về thuế quan và các quy tắc thương mại có thể khiến việc lập kế hoạch nhập khẩu, ký hợp đồng dài hạn và xác định giá bán trở nên khó khăn hơn.
Thuế quan có hiệu lực từ ngày 22/8 sau khi đàm phán thất bại
Theo nội dung được cung cấp trong vụ việc, ngày 20/7, Tổng thống Donald Trump ký ba sắc lệnh nhắm vào các nhóm hàng nhập khẩu khác nhau của Canada, sử dụng cơ chế thuế quan theo Điều 338 để đáp trả những cáo buộc về đối xử thương mại không công bằng trong các lĩnh vực ô tô, rượu và sữa của Mỹ.
Các mức thuế bắt đầu có hiệu lực từ ngày 22/8, sau khi những cuộc đàm phán thương mại vào phút chót giữa các quan chức Mỹ và Canada tại Washington không đạt được thỏa thuận.
Canada sau đó áp dụng các biện pháp trả đũa đối với hàng hóa Mỹ theo nguyên tắc tương đương từng đô la, làm gia tăng nguy cơ leo thang căng thẳng thương mại giữa hai nước.
Mặc dù thuế quan thường được sử dụng như một công cụ nhằm tạo sức ép trong đàm phán, việc áp dụng các biện pháp trả đũa liên tiếp có thể khiến chi phí kinh doanh tăng lên ở cả hai phía.
Các doanh nghiệp nhập khẩu Mỹ phải đối mặt với nguy cơ giá vốn cao hơn, trong khi các nhà sản xuất Canada có thể mất một phần khả năng cạnh tranh tại thị trường Mỹ. Nếu doanh nghiệp chuyển phần chi phí tăng thêm sang người mua, người tiêu dùng cuối cùng cũng có thể phải trả giá cao hơn.
Với những mặt hàng thực phẩm như phô mai, tác động còn liên quan đến tính ổn định của nguồn cung, hợp đồng phân phối và khả năng duy trì danh mục sản phẩm tại các cửa hàng.
Liberty Justice Center tiếp tục thách thức chính sách thuế quan của ông Trump
Gellert Global Group được đại diện bởi Liberty Justice Center, tổ chức pháp lý từng tham gia vụ kiện phản đối các mức thuế quan có đi có lại của chính quyền Trump.
Theo thông tin được nêu trong bài viết nguồn, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ những mức thuế đối ứng nói trên vào tháng 2. Chính quyền liên bang đang tiến hành quy trình hoàn trả khoảng 166 tỷ USD thuế đã thu từ các nhà nhập khẩu thông qua chương trình này.
Vụ kiện của Gellert Global là một phần trong những thách thức pháp lý rộng hơn đối với cách chính quyền sử dụng quyền hành pháp để áp đặt thuế quan.
Liberty Justice Center cũng tham gia hai vụ kiện khác nhằm phản đối những biện pháp mà tổ chức này cho rằng thể hiện việc sử dụng luật pháp không đúng mục đích để áp thuế trên diện rộng.
Trong tuyên bố công bố vụ kiện hôm thứ Ba, Giám đốc điều hành Sara Albrecht nhấn mạnh rằng vấn đề không chỉ nằm ở cá nhân tổng thống mà còn liên quan đến giới hạn của chức vụ tổng thống.
Theo lập trường của tổ chức, không tổng thống nào được phép khôi phục một đạo luật đã bị bỏ quên để áp đặt thuế quan hoặc lệnh cấm nhập khẩu trên diện rộng mà không tuân thủ những giới hạn do Quốc hội đặt ra.
Lập luận này phản ánh tranh luận lớn hơn trong hệ thống chính trị Mỹ về phạm vi quyền lực của tổng thống trong chính sách thương mại, đặc biệt khi các biện pháp thuế quan có thể tạo ra tác động kinh tế sâu rộng mà không cần thông qua một đạo luật thuế mới cho từng nhóm hàng hóa.
Tại thời điểm thông tin được công bố, Nhà Trắng chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức đối với yêu cầu bình luận về vụ kiện.
Vụ kiện có thể tác động thế nào đến doanh nghiệp và thương mại Mỹ – Canada?
Kết quả vụ kiện sẽ phụ thuộc vào cách Tòa án Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ đánh giá hiệu lực của Điều 338, phạm vi quyền hạn của tổng thống và mức độ đáp ứng các điều kiện pháp lý trong quyết định áp thuế.
Nếu tòa án chấp nhận lập luận của Gellert Global, phán quyết có thể tạo ra trở ngại đáng kể đối với việc tiếp tục áp dụng mức thuế đang bị thách thức. Yêu cầu hoàn trả tiền thuế cùng lãi suất cũng có thể trở thành vấn đề quan trọng đối với doanh nghiệp nhập khẩu.
Ngược lại, nếu tòa án bác bỏ đơn kiện, Gellert có thể tiếp tục phải đối mặt với chi phí nhập khẩu cao trong khi tìm kiếm các phương án kinh doanh khác.
Trong ngắn hạn, các doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa Canada cần theo dõi diễn biến pháp lý, đánh giá tác động đến giá vốn và xem xét khả năng điều chỉnh hợp đồng với nhà cung cấp. Tuy nhiên, việc chuyển nguồn cung hoặc tăng giá bán đều có thể kéo theo những chi phí và rủi ro riêng.
Đối với thị trường, tranh chấp này cũng là một phép thử đối với khả năng dự đoán của chính sách thương mại Mỹ. Khi cơ sở pháp lý của các mức thuế bị đặt câu hỏi, doanh nghiệp có thể trì hoãn quyết định đầu tư, điều chỉnh kế hoạch nhập khẩu hoặc gia tăng chi phí dự phòng.
Cần lưu ý rằng việc nộp đơn kiện không đồng nghĩa với việc mức thuế đã bị đình chỉ hoặc doanh nghiệp đương nhiên được hoàn tiền. Các biện pháp cụ thể chỉ có thể được xác định dựa trên diễn biến tố tụng và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Vụ việc vì vậy không chỉ là tranh chấp giữa một nhà nhập khẩu thực phẩm và chính quyền liên bang. Nó còn đặt ra câu hỏi về giới hạn của quyền áp thuế, tính nhất quán của các cam kết thương mại và cách doanh nghiệp Mỹ ứng phó với môi trường chính sách nhiều biến động.
Nguồn tham khảo
Nội dung được biên soạn dựa trên thông tin về vụ kiện của Gellert Global Group, các lập luận của Liberty Justice Center và những diễn biến liên quan đến chính sách thuế quan Mỹ – Canada được nêu trong bài viết nguồn. Các lập luận pháp lý trong đơn kiện cần được phân biệt với kết luận cuối cùng của tòa án.
Lưu ý: Bài viết phản ánh thông tin tại thời điểm nguồn được cung cấp. Tình trạng pháp lý và diễn biến tiếp theo của vụ kiện có thể thay đổi.
Câu hỏi về Gellert Global Group kiện chính quyền Trump
1. Vì sao Gellert Global Group kiện chính quyền Trump?
Doanh nghiệp cho rằng mức thuế 50% đối với phô mai nhập khẩu từ Canada được áp dụng dựa trên Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930 là bất hợp pháp. Công ty yêu cầu tòa án ngăn chặn việc thực thi và hoàn trả các khoản thuế đã nộp, kèm lãi suất.
2. Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930 là gì?
Đây là điều khoản pháp lý liên quan đến việc áp thuế đối với hàng hóa nước ngoài trong những trường hợp được xác định có sự đối xử thương mại không công bằng đối với Mỹ. Phạm vi hiệu lực và cách áp dụng điều khoản này hiện là một phần trọng tâm của vụ kiện.
3. Những mặt hàng Canada nào bị ảnh hưởng bởi mức thuế 50%?
Theo thông tin được nêu trong bài viết nguồn, các mặt hàng bao gồm gậy khúc côn cầu, rượu vang, mật ong, tóc giả và một số sản phẩm khác. Vụ kiện của Gellert Global tập trung vào phô mai nhập khẩu từ Canada.
4. Gellert Global có thể phải trả bao nhiêu tiền thuế mỗi năm?
Theo đơn kiện, doanh nghiệp ước tính khoản thuế 50% đối với phô mai Canada có thể lên tới khoảng 40 triệu USD mỗi năm, dựa trên hoạt động nhập khẩu của công ty.
5. Vì sao vụ kiện đề cập đến USMCA?
USMCA là hiệp định thương mại giữa Mỹ, Canada và Mexico. Gellert Global viện dẫn các điều khoản về hạn ngạch sữa trong hiệp định để phản bác cáo buộc rằng Canada đối xử không công bằng với sản phẩm Mỹ.
6. Canada đã phản ứng thế nào trước các mức thuế của Mỹ?
Theo bài viết nguồn, Canada áp dụng các biện pháp thuế quan trả đũa đối với hàng hóa Mỹ theo nguyên tắc tương đương từng đô la sau khi các cuộc đàm phán thương mại không đạt kết quả.
7. Doanh nghiệp có được hoàn tiền ngay khi nộp đơn kiện không?
Không. Việc nộp đơn kiện không tự động đình chỉ thuế quan hoặc bảo đảm hoàn tiền. Kết quả phụ thuộc vào phán quyết của tòa án và các thủ tục pháp lý liên quan.
8. Vụ kiện có ý nghĩa gì đối với thương mại Mỹ – Canada?
Vụ việc có thể ảnh hưởng đến tính ổn định của hoạt động nhập khẩu, chi phí sản xuất và phân phối, cũng như cách chính quyền Mỹ sử dụng quyền hành pháp để áp thuế đối với hàng hóa nước ngoài.
