Nghiên cứu: Giúp ông bà sống khỏe khi về già cũng có thể tốt cho chính bạn

Tuổi thọ không chỉ được quyết định bởi chế độ ăn uống, vận động hay việc kiểm soát bệnh tật. Theo các nhà nghiên cứu, các mối quan hệ xã hội và sự kết nối giữa các thế hệ cũng có thể đóng vai trò quan trọng đối với quá trình lão hóa khỏe mạnh.

Điều này được thể hiện qua câu chuyện của Natalie Groeger, một cụ bà 100 tuổi đang sống tại viện dưỡng lão The Bristal at Englewood ở Englewood, New Jersey.

Khi chuyển đến đây cách đây 13 năm, bà Groeger đã ở độ tuổi ngoài 80. Bằng sự hài hước, cụ bà trăm tuổi nói rằng mình đến viện dưỡng lão “khi còn là một đứa trẻ”.

Ở tuổi 100, bà vẫn minh mẫn và nhanh trí. Bà duy trì một số thói quen thường được liên hệ với tuổi thọ như giữ thái độ sống tích cực và ăn quả việt quất vào buổi sáng.

Tuy nhiên, nếu hỏi điều gì mang lại cho bà nhiều niềm vui nhất, câu trả lời lại không nằm ở một loại thực phẩm hay bài tập thể dục.

Đó là gia đình và những mối quan hệ với con cháu.

Người phụ nữ 100 tuổi coi gia đình là niềm tự hào lớn nhất

Natalie Groeger cho biết niềm tự hào và hạnh phúc lớn nhất trong cuộc đời bà đến từ gia đình, bao gồm người chồng quá cố, hai người con, bốn người cháu và sáu người chắt.

Bà luôn duy trì mối quan hệ gần gũi với các thành viên trong gia đình.

Trong căn phòng của bà tại viện dưỡng lão, một trong những hình ảnh được bà trân trọng là bức ảnh người chắt lớn trong buổi dạ hội cuối cấp. Bà cũng đặc biệt yêu quý người chắt 11 tuổi thường xuyên đến thăm mình.

Câu chuyện của bà Groeger trở nên đáng chú ý khi đặt trong bối cảnh ngày càng có nhiều nghiên cứu tìm hiểu mối liên hệ giữa sức khỏe xã hội, các mối quan hệ gia đình và quá trình lão hóa.

Theo các nhà nghiên cứu, việc duy trì những mối quan hệ tích cực không đơn thuần tạo ra cảm giác vui vẻ nhất thời. Nó có thể trở thành một phần của hệ thống hỗ trợ giúp người lớn tuổi duy trì sức khỏe thể chất và tinh thần.

Ông bà có thể cảm thấy hạnh phúc hơn khi dành thời gian với cháu

Một nghiên cứu được công bố vào tháng 5/2026 bởi các nhà nghiên cứu tâm lý học tại Đại học Tilburg ở Hà Lan đã xem xét những trải nghiệm của ông bà khi dành thời gian bên các cháu.

Theo Flavia Chereches, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Tilburg và đồng tác giả nghiên cứu, ông bà cho biết họ cảm thấy tự hào và yêu thương hơn khi dành thời gian với cháu.

Đây là một phát hiện đáng chú ý bởi cảm xúc tích cực có thể là một phần quan trọng trong sức khỏe xã hội của người cao tuổi.

Chereches cho rằng kết quả nghiên cứu cho thấy giá trị của việc duy trì liên lạc giữa ông bà và cháu, đồng thời nhấn mạnh rằng thế hệ trẻ cũng cần nhận thức được tầm quan trọng của việc giữ kết nối với ông bà.

Nói cách khác, một cuộc gọi điện thoại, một chuyến thăm hoặc đơn giản là dành thời gian trò chuyện có thể mang ý nghĩa lớn hơn nhiều so với việc chỉ tạo ra một khoảnh khắc vui vẻ.

Sức khỏe xã hội có liên quan gì đến tuổi thọ?

Trong nhiều năm, khi nói đến lão hóa khỏe mạnh, người ta thường tập trung vào các yếu tố như dinh dưỡng, tập thể dục, giấc ngủ và kiểm soát huyết áp.

Nhưng sức khỏe xã hội cũng ngày càng được quan tâm.

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Harvard nghiên cứu về những yếu tố liên quan đến cuộc sống lâu dài và khỏe mạnh cho rằng việc duy trì những mối quan hệ tích cực trong cuộc sống là một yếu tố góp phần vào sức khỏe thể chất và tuổi thọ.

Điều này tạo ra một góc nhìn khá khác về việc chăm sóc người cao tuổi.

Giúp ông bà sống khỏe không nhất thiết chỉ là đưa họ đi khám, mua thuốc hoặc chuẩn bị những bữa ăn đầy đủ dinh dưỡng.

Đôi khi, việc gọi điện thường xuyên, đến thăm, trò chuyện, cùng đi dạo hoặc tham gia một hoạt động gia đình cũng có thể là một phần của quá trình chăm sóc sức khỏe.

Tất nhiên, những hoạt động này không thể thay thế điều trị y khoa khi cần thiết. Nhưng chúng có thể góp phần tạo ra môi trường xã hội tích cực cho người lớn tuổi.

Không phải ông bà nào cũng có mối quan hệ gia đình hoàn hảo

Các nhà nghiên cứu cũng lưu ý rằng không phải tất cả mọi người đều có thể duy trì mối quan hệ gần gũi với cha mẹ, con cái hoặc cháu của mình.

Gia đình có thể trải qua những khoảng cách địa lý, bất đồng, mất mát hoặc những hoàn cảnh khiến việc liên lạc trở nên khó khăn.

Vì vậy, thông điệp ở đây không phải là mọi người đều phải duy trì một mối quan hệ gia đình hoàn hảo.

Thay vào đó, nếu có cơ hội xây dựng một mối liên hệ tích cực với các thành viên trong gia đình qua nhiều thế hệ, việc chủ động duy trì mối quan hệ đó có thể mang lại lợi ích cho cả hai phía.

Một người trẻ dành thời gian cho ông bà hôm nay không chỉ giúp người lớn tuổi cảm thấy được quan tâm mà còn có thể đang xây dựng nền tảng cho chính mình trong tương lai.

Bởi khi một người trẻ trở thành ông bà, những mối quan hệ mà họ từng vun đắp trong gia đình có thể trở thành mạng lưới xã hội quan trọng của họ.

Chăm sóc cháu có thể mang lại lợi ích về nhận thức và vận động

Một số nghiên cứu được đề cập trong nội dung nghiên cứu cho thấy việc ông bà tham gia hỗ trợ chăm sóc cháu có thể liên quan đến một số kết quả sức khỏe tích cực.

Trong một số trường hợp, việc chăm sóc bổ sung, tức hỗ trợ cha mẹ trong quá trình chăm sóc trẻ, có liên quan đến nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ thấp hơn, khả năng vận động tốt hơn và nguy cơ tử vong thấp hơn.

Tuy nhiên, có một điểm rất quan trọng cần phân biệt.

Việc ông bà tham gia hỗ trợ chăm sóc cháu không giống với việc họ trở thành người chăm sóc chính duy nhất.

Một số nghiên cứu cho thấy khi ông bà phải đảm nhận toàn bộ hoặc phần lớn trách nhiệm chăm sóc cháu, tác động đối với sức khỏe có thể ngược lại. Gánh nặng chăm sóc quá lớn có thể tạo ra căng thẳng thể chất và tinh thần, thậm chí liên quan đến nguy cơ sức khỏe bất lợi.

Điều này cho thấy mức độ tham gia và hoàn cảnh chăm sóc rất quan trọng.

Ông bà dành thời gian chơi với cháu, đi dạo hoặc trò chuyện là một chuyện. Ông bà phải chịu trách nhiệm chính cho việc chăm sóc trẻ mỗi ngày lại là một vấn đề hoàn toàn khác.

Ông bà chăm sóc cháu có thể duy trì hoạt động trí não

Một nghiên cứu khác được Chereches đồng công bố trong năm 2026 cũng đưa ra những phát hiện đáng chú ý.

Theo nghiên cứu, những ông bà tham gia chăm sóc cháu có khả năng diễn đạt bằng lời nói và trí nhớ theo từng sự kiện tốt hơn so với những ông bà không tham gia vào việc nuôi dạy cháu.

Ở nhóm bà nội, bà ngoại tham gia chăm sóc cháu, tốc độ suy giảm nhận thức cũng được ghi nhận là chậm hơn so với nhóm không chăm sóc cháu.

Những kết quả này không có nghĩa rằng việc chăm sóc cháu chắc chắn sẽ ngăn ngừa suy giảm nhận thức.

Tuy nhiên, nó đặt ra một giả thuyết đáng quan tâm: việc duy trì hoạt động xã hội, nhận thức và thể chất thường xuyên có thể là một trong những yếu tố hỗ trợ quá trình lão hóa lành mạnh.

Khi tương tác với trẻ nhỏ, người lớn tuổi có thể phải trò chuyện, ghi nhớ lịch trình, tham gia trò chơi, đi lại, giải quyết những tình huống mới và duy trì sự chú ý.

Những hoạt động này tạo ra nhiều dạng kích thích khác nhau cho cả cơ thể và trí não.

Làm ông bà tích cực cũng là một cách để duy trì vận động

Một trong những vấn đề thường gặp khi tuổi cao là mức độ vận động giảm dần.

Người lớn tuổi có thể dành nhiều thời gian ngồi hoặc nằm hơn vì sức khỏe, đau nhức hoặc thiếu hoạt động xã hội.

Nhưng việc có một mối quan hệ tích cực với các cháu đôi khi tạo ra lý do để họ vận động.

Đó có thể là đi bộ cùng cháu, chơi một trò chơi, tham gia một chuyến đi, chuẩn bị bữa ăn hoặc đơn giản là đi lại nhiều hơn trong nhà khi có con cháu đến thăm.

Chereches cho rằng khi con người già đi, có nhiều cách để duy trì sự năng động và vai trò ông bà có thể là một trong những cách đó.

Điểm quan trọng là hoạt động cần phù hợp với sức khỏe và khả năng vận động của từng người.

Câu chuyện của Lenny và Hilda Bergman

Lenny Bergman, 93 tuổi và Hilda Bergman, 88 tuổi, là một ví dụ khác về cách một gia đình duy trì kết nối qua nhiều năm.

Hai người có bảy người cháu và bốn người chắt. Họ cho rằng một phần hạnh phúc của mình đến từ việc thường xuyên giữ liên lạc với các thành viên trẻ trong gia đình.

Mối quan hệ này không được hình thành trong một thời gian ngắn mà được xây dựng qua nhiều năm.

Khi các cháu còn ở tuổi thiếu niên và tham gia trại hè, Lenny Bergman quyết định viết thư cho các cháu mỗi ngày và gọi điện vào cuối tuần để giúp chúng bớt nhớ nhà.

Đây là một chi tiết đơn giản nhưng cho thấy việc duy trì quan hệ gia đình không nhất thiết phải bắt đầu bằng những hành động lớn.

Một lá thư, một cuộc điện thoại hay một lời hỏi thăm đều có thể trở thành một phần của mối quan hệ lâu dài.

Từ những chuyến đi đến những buổi chơi mạt chược

Qua nhiều năm, gia đình Bergman đã cùng các cháu thực hiện nhiều hoạt động khác nhau.

Đó có thể là những chuyến đi xa hoặc những buổi tối chơi trò chơi gia đình.

Hilda Bergman từng tặng cháu gái một bộ mạt chược, từ đó trò chơi trở thành một phần trong những khoảng thời gian gia đình cùng nhau.

Ngay cả khi các cháu đã trưởng thành, việc liên lạc vẫn được duy trì.

Lenny Bergman cho biết nếu không nhận được tin từ một thành viên trong gia đình trong khoảng một tuần, ông hoặc vợ sẽ chủ động gọi điện.

Điều này cho thấy sự kết nối gia đình không nhất thiết phụ thuộc vào khoảng cách địa lý.

Quan trọng hơn là mỗi bên đều có ý thức duy trì liên lạc.

Người trẻ có thể làm gì để giúp ông bà sống khỏe hơn?

Không phải ai cũng có điều kiện thường xuyên về quê hoặc đến thăm ông bà.

Tuy nhiên, việc duy trì kết nối có thể bắt đầu từ những hành động rất nhỏ.

Một cuộc gọi video vài phút, một tin nhắn hỏi thăm, gửi ảnh về gia đình hoặc kể cho ông bà nghe về một ngày của mình đều có thể giúp duy trì cảm giác gắn kết.

Nếu điều kiện cho phép, các hoạt động trực tiếp có thể mang lại nhiều giá trị hơn.

Con cháu có thể cùng ông bà đi bộ, nấu ăn, xem ảnh cũ, chơi trò chơi, chăm sóc cây cối hoặc tham gia những hoạt động mà người lớn tuổi yêu thích.

Đặc biệt, không nên biến mỗi lần đến thăm thành một buổi “kiểm tra sức khỏe” hoặc chỉ nói về bệnh tật.

Người cao tuổi cũng cần những cuộc trò chuyện về cuộc sống, sở thích, ký ức, gia đình và những điều khiến họ cảm thấy mình vẫn là một thành viên quan trọng trong gia đình.

Điều quan trọng không phải là chăm sóc thật nhiều, mà là chăm sóc phù hợp

Nghiên cứu về mối quan hệ giữa ông bà và cháu cũng cho thấy cần tránh một cách hiểu cực đoan rằng người cao tuổi càng chăm sóc cháu nhiều thì càng khỏe.

Thực tế có thể phức tạp hơn.

Một người cao tuổi khỏe mạnh có thể cảm thấy vui vẻ và năng động khi dành vài giờ mỗi tuần chơi với cháu. Nhưng nếu họ phải đảm nhận trách nhiệm chăm sóc toàn thời gian, áp lực có thể trở nên quá lớn.

Do đó, việc tham gia vào cuộc sống của con cháu nên phù hợp với sức khỏe, năng lượng, khả năng vận động và mong muốn của người lớn tuổi.

Một cuộc gọi hôm nay có thể có ý nghĩa nhiều năm sau

Câu chuyện của Natalie Groeger, Lenny và Hilda Bergman cho thấy tuổi thọ không chỉ được nhìn qua con số trên giấy tờ.

Một người có thể sống đến 90 hay 100 tuổi, nhưng điều quan trọng không kém là họ có cảm thấy mình được kết nối, được yêu thương và vẫn có vai trò trong gia đình hay không.

Các nghiên cứu được đề cập cũng mở rộng cách chúng ta nhìn nhận về sức khỏe người cao tuổi. Hoạt động thể chất, dinh dưỡng và chăm sóc y tế vẫn rất quan trọng, nhưng sức khỏe xã hội cũng có thể là một mảnh ghép đáng kể của quá trình lão hóa lành mạnh.

Vì vậy, nếu ông bà hoặc cha mẹ đang ở tuổi cao, một trong những điều đơn giản nhất mà con cháu có thể làm là chủ động giữ liên lạc.

Một cuộc gọi mỗi tuần, một buổi ăn cùng nhau, một chuyến đi ngắn hoặc một buổi tối chơi trò chơi gia đình có thể không thay thế được thuốc men hay điều trị y tế, nhưng chúng có thể mang lại cảm giác được quan tâm và tạo thêm những hoạt động có ý nghĩa trong cuộc sống.

Và về lâu dài, những mối quan hệ mà chúng ta vun đắp hôm nay cũng có thể trở thành những mối quan hệ mà chính chúng ta mong muốn nhận được khi bước vào tuổi già.

Mục tiêu không phải biến ông bà thành người chăm trẻ, mà là tạo ra những mối quan hệ hai chiều, trong đó cả hai thế hệ đều cảm thấy được yêu thương và có giá trị.

Nguồn tham khảo: Nội dung được biên tập dựa trên thông tin do người dùng cung cấp về nghiên cứu của các nhà nghiên cứu tại Đại học Tilburg và các chia sẻ liên quan đến sức khỏe xã hội, kết nối giữa ông bà và cháu. Các thông tin sức khỏe trong bài mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán, điều trị hoặc tư vấn trực tiếp từ bác sĩ.

Những câu hỏi thường gặp về ông bà, sức khỏe và kết nối gia đình

Việc thường xuyên thăm ông bà có thực sự tốt cho sức khỏe của họ?

Các nghiên cứu cho thấy những mối quan hệ xã hội tích cực có liên quan đến sức khỏe và quá trình lão hóa. Tuy nhiên, không thể khẳng định rằng chỉ riêng việc thăm ông bà sẽ kéo dài tuổi thọ. Đây nên được xem là một phần trong mạng lưới xã hội và lối sống lành mạnh nói chung.

Ông bà chăm sóc cháu có giúp giảm nguy cơ suy giảm nhận thức không?

Một số nghiên cứu được đề cập cho thấy mối liên hệ giữa việc ông bà tham gia chăm sóc cháu và một số chỉ số nhận thức tốt hơn. Tuy nhiên, đây là mối liên hệ trong nghiên cứu, không có nghĩa chăm sóc cháu là phương pháp chắc chắn ngăn ngừa mất trí nhớ hoặc suy giảm nhận thức.

Chăm sóc cháu quá nhiều có thể gây hại không?

Có thể. Khi ông bà trở thành người chăm sóc chính và phải chịu trách nhiệm quá lớn, gánh nặng thể chất và tinh thần có thể tăng lên. Vì vậy, sự hỗ trợ nên phù hợp với sức khỏe và khả năng của người cao tuổi.

Nếu sống xa ông bà thì có thể duy trì kết nối bằng cách nào?

Điện thoại, cuộc gọi video, tin nhắn, gửi ảnh hoặc thư đều có thể giúp duy trì mối quan hệ. Quan trọng nhất là sự đều đặn và chất lượng của tương tác, thay vì chỉ dựa vào khoảng cách địa lý.

Người trẻ có được lợi ích gì từ việc duy trì quan hệ với ông bà?

Ngoài việc giúp ông bà cảm thấy được yêu thương và kết nối, các mối quan hệ liên thế hệ có thể giúp người trẻ hiểu hơn về lịch sử gia đình, nhận được sự hỗ trợ tình cảm và xây dựng một mạng lưới gia đình bền vững hơn.