Trong một nhà bếp thương mại ở vùng ngoại ô Raleigh, bang Bắc Carolina, Nicholas Hohns phết một hỗn hợp màu xanh lên những khuôn có lưới. Đây là một trong những sản phẩm chủ lực của doanh nghiệp do ông điều hành: kẹo dẻo chứa THC, hợp chất chính tạo ra cảm giác “phê” trong cần sa.
Nhưng công việc tưởng như đang phát triển thành một ngành kinh doanh hàng tỷ USD này có thể sắp đi đến hồi kết.
Thị trường Mỹ đối với các sản phẩm THC có nguồn gốc từ cây gai dầu đang đứng trước một bước ngoặt lớn sau khi Quốc hội thông qua những thay đổi đối với luật liên bang, thu hẹp đáng kể khoảng trống pháp lý từng tạo điều kiện cho thị trường phát triển nhanh chóng.
Ngành công nghiệp đang vận động để có thêm thời gian và một khung pháp lý mới thay vì bị xóa sổ hoàn toàn.
Theo những người trong ngành, vấn đề hiện nay không chỉ liên quan đến một số loại kẹo dẻo hay đồ uống chứa THC. Hàng nghìn doanh nghiệp, người lao động, nông dân và nhà bán lẻ có thể bị ảnh hưởng nếu các quy định mới được áp dụng theo cách nghiêm ngặt.
Lệnh cấm THC từ cây gai dầu đang đến gần
Dự luật tài trợ ngắn hạn của chính phủ Mỹ được Tổng thống Donald Trump ký vào tháng trước đã trì hoãn thời điểm có hiệu lực của quy định mới về THC trong cây gai dầu từ ngày 12/11 sang ngày 11/12.
Khoảng thời gian được kéo dài này đang trở thành cơ hội để các nhà lập pháp và ngành công nghiệp tìm kiếm một phương án thỏa hiệp.
Thay vì cấm hoàn toàn các sản phẩm THC có nguồn gốc từ cây gai dầu, các doanh nghiệp đang đề xuất một hệ thống quản lý chặt chẽ hơn, trong đó sản phẩm chỉ được bán cho người trưởng thành, có giới hạn hàm lượng THC, kiểm nghiệm an toàn và kiểm soát nguồn nguyên liệu.
Với những doanh nghiệp đã đầu tư hàng triệu USD vào sản xuất, phân phối và xây dựng thương hiệu, sự thay đổi này mang tính sống còn.
Nicholas Hohns cho biết ông đã dành nhiều năm làm việc với cường độ rất cao để xây dựng doanh nghiệp. Nhưng nếu luật mới có hiệu lực theo hướng hiện tại, toàn bộ thành quả có nguy cơ mất giá trị.
Ông mô tả tình thế là nghịch lý: sau nhiều năm làm việc tới 100 giờ mỗi tuần và cuối cùng bắt đầu kiếm được tiền, doanh nghiệp có thể không còn gì để chứng minh cho những nỗ lực đó.
Từ “dây thừng, không phải ma túy” đến thị trường THC hàng tỷ USD
Một phần nguyên nhân của cuộc khủng hoảng hiện tại bắt nguồn từ cách Mỹ hợp pháp hóa cây gai dầu công nghiệp vào năm 2018.
Cần sa và cây gai dầu thực chất thuộc cùng một loài thực vật. Điểm khác biệt truyền thống nằm ở mục đích sử dụng và hàm lượng THC.
Cây cần sa được trồng chủ yếu để thu hoạch hoa có hàm lượng THC cao, trong khi cây gai dầu thường được sử dụng để sản xuất sợi, thực phẩm, vật liệu công nghiệp hoặc các sản phẩm khác và có hàm lượng THC thấp.
Trong nhiều năm, khẩu hiệu quen thuộc của những người ủng hộ cây gai dầu là “dây thừng, không phải ma túy”, nhằm nhấn mạnh rằng cây gai dầu có thể trở thành một loại cây công nghiệp thay vì một sản phẩm gây nghiện.
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Mitch McConnell của Kentucky từng đóng vai trò quan trọng trong việc đưa cây gai dầu công nghiệp vào phạm vi hợp pháp thông qua dự luật nông nghiệp năm 2018.
Nhưng cách luật định nghĩa cây gai dầu đã tạo ra một khoảng trống đáng kể.
Theo quy định ban đầu, cây gai dầu được xác định dựa trên hàm lượng delta-9 THC dưới 0,3% theo trọng lượng.
Vấn đề nằm ở chỗ một sản phẩm có thể đáp ứng tỷ lệ phần trăm này nhưng vẫn chứa đủ lượng THC để tạo ra tác dụng đáng kể nếu người tiêu dùng sử dụng toàn bộ sản phẩm.
Điều này mở đường cho sự xuất hiện của hàng loạt sản phẩm như kẹo dẻo, đồ uống, đồ ăn nhẹ và tinh dầu vape chứa THC có nguồn gốc từ cây gai dầu.
Kẽ hở pháp lý đã tạo ra một thị trường mới
Trong vài năm qua, các sản phẩm THC từ cây gai dầu đã xuất hiện tại nhiều địa điểm bán lẻ trên khắp nước Mỹ, từ cửa hàng tiện lợi, trạm xăng cho tới một số chuỗi bán lẻ lớn.
Điều khiến các nhà quản lý lo ngại là nhiều sản phẩm trong số này không chịu hệ thống kiểm soát tương đương với ngành cần sa giải trí hợp pháp tại các bang đã cho phép sử dụng.
Một số doanh nghiệp cũng khai thác sự khác biệt giữa THC-A và delta-9 THC.
THC-A có thể chuyển hóa thành delta-9 THC khi chịu nhiệt, chẳng hạn trong quá trình đốt hoặc làm nóng. Cách diễn giải này đã được một số doanh nghiệp sử dụng để phát triển các sản phẩm có tác dụng gây say nhưng vẫn tìm cách nằm trong phạm vi của luật liên bang cũ.
Kết quả là một thị trường phát triển rất nhanh nhưng có mức độ quản lý không đồng nhất.
Các bang đã phản ứng theo nhiều cách khác nhau. Một số bang đưa ra giới hạn hàm lượng THC, yêu cầu kiểm nghiệm và giới hạn độ tuổi. Một số nơi khác chọn cách cấm một số sản phẩm hoàn toàn.
Đối với ngành cần sa được cấp phép, sự tồn tại của thị trường THC từ cây gai dầu còn tạo ra một vấn đề cạnh tranh.
Các doanh nghiệp cần sa hợp pháp phải tuân thủ quy định, giấy phép, kiểm nghiệm và thuế, trong khi một số sản phẩm THC từ cây gai dầu được bán trong môi trường có yêu cầu thấp hơn.
Quy định mới có thể gây thiệt hại hàng chục tỷ USD
Theo một báo cáo của Whitney Economics được công bố hồi tháng trước, quy định mới có nguy cơ tác động rất lớn tới ngành công nghiệp.
Báo cáo ước tính lệnh cấm có thể khiến doanh thu bán lẻ giảm khoảng 28,3 tỷ USD, kéo theo khoảng 225.000 việc làm bị mất và làm giảm tiềm năng thu thuế bán hàng của các bang khoảng 2,1 tỷ USD.
Đây là những con số khiến các doanh nghiệp trong ngành tăng cường vận động hành lang.
Nhưng cũng cần lưu ý rằng các dự báo về thiệt hại đang bị tranh luận. Những người ủng hộ lệnh cấm cho rằng quy mô tác động thực tế có thể thấp hơn đáng kể, bởi một số sản phẩm vẫn có thể được sản xuất và tiêu thụ trong phạm vi những bang có chính sách riêng.
Cuộc tranh luận vì vậy không đơn giản là “cấm hay không cấm”, mà còn là câu hỏi nước Mỹ sẽ xây dựng một thị trường THC từ cây gai dầu như thế nào.
Ngành công nghiệp đề xuất tự siết chặt
Để thuyết phục Quốc hội không áp dụng mức giới hạn quá thấp, các doanh nghiệp đang đưa ra một loạt đề xuất.
Một trong những phương án được nhấn mạnh là chỉ cho phép người từ 21 tuổi trở lên mua các sản phẩm có khả năng gây suy giảm nhận thức.
Ngành cũng đề xuất giới hạn lượng THC trong mỗi sản phẩm hoặc mỗi gói, đồng thời tăng cường kiểm nghiệm và kiểm soát nguồn nguyên liệu.
Một đề xuất khác là hạn chế hoặc cấm các hợp chất cần sa có nguồn gốc nhập khẩu.
Các doanh nghiệp cho rằng nếu chính phủ muốn quản lý thị trường, họ sẵn sàng chấp nhận các quy định nghiêm ngặt hơn miễn là thị trường vẫn có thể tồn tại.
Eric Zipperle và Jim Higdon, chủ sở hữu Cornbread Hemp tại Kentucky, cho biết họ có thể chấp nhận mức THC khoảng 5 miligam trong một sản phẩm nếu điều đó giúp đạt được thỏa thuận với các nhà lập pháp.
Tuy nhiên, họ cho rằng giới hạn 0,4 miligam sẽ khiến mô hình kinh doanh hiện tại không thể tồn tại.
Cornbread Hemp hiện có khoảng 105 nhân viên, phân phối đồ uống từ cây gai dầu tại 18 bang và dự kiến doanh thu năm nay khoảng 65 triệu USD.
Mức giới hạn 0,4 miligam gây tranh cãi
Một trong những điểm gây tranh luận mạnh nhất là mức trần 0,4 miligam THC mỗi đơn vị sản phẩm theo quy định mới.
Các doanh nghiệp trong ngành cho rằng con số này quá thấp để duy trì phần lớn thị trường hiện tại.
Jonathan Miller, cố vấn pháp lý của US Hemp Roundtable, thậm chí cảnh báo giới hạn này có thể tác động tới một số sản phẩm CBD không gây ảnh hưởng đáng kể tới nhận thức, bao gồm cả một số loại sản phẩm bôi ngoài da.
Vấn đề vì vậy không chỉ nằm ở những sản phẩm gây say mạnh.
Các doanh nghiệp lo rằng nếu định nghĩa quá rộng hoặc đặt ngưỡng quá thấp, luật mới có thể ảnh hưởng đến cả những sản phẩm từ cây gai dầu vốn được người tiêu dùng sử dụng cho các mục đích khác.
Đối với ngành, đây là lý do họ muốn Quốc hội phân biệt rõ giữa sản phẩm có khả năng gây say và những sản phẩm không tạo ra tác động tương tự.
Doanh nghiệp nhỏ đang đứng trước nguy cơ đóng cửa
Nicholas Hohns là một ví dụ cho thấy sự bất ổn của thị trường.
Ông điều hành Deutermann Farms tại Clayton, Bắc Carolina. Hohns bước vào ngành cây gai dầu sau khi công việc huấn luyện viên cá nhân bị ảnh hưởng bởi đại dịch COVID-19.
Bắc Carolina chưa hợp pháp hóa cần sa y tế hoặc cần sa giải trí ở cấp bang, nhưng thị trường sản phẩm THC từ cây gai dầu vẫn phát triển.
Hohns từng nghĩ rằng mình chỉ có khoảng 18 tháng đến hai năm để kiếm tiền từ ngành này trước khi chính phủ can thiệp.
Nhưng thời gian trôi qua nhanh hơn dự kiến và doanh nghiệp đã tồn tại hơn bốn năm.
Do lo ngại thị trường có thể bị đóng cửa, ông cố gắng hạn chế đầu tư vốn dài hạn.
Hiện tại, ông thậm chí đã tính đến phương án chuyển sang các sản phẩm khác, chẳng hạn kẹo dẻo chứa creatine, nếu việc kinh doanh THC từ cây gai dầu không còn khả thi.
Trường hợp của Drinkin’ Buds tại Wisconsin còn đáng chú ý hơn.
Công ty sản xuất đồ uống từ cần sa này đã tạm dừng hoạt động sản xuất trong bối cảnh bất ổn về quy định. Đồng sáng lập Matt Swanson cũng đã tự rút khỏi danh sách nhân viên và bắt đầu tìm kiếm công việc mới.
Đối với những doanh nghiệp nhỏ, việc chờ đợi một quyết định của Quốc hội trong vài tháng có thể tạo ra tác động rất lớn đến dòng tiền, nhân sự và hàng tồn kho.
Các nhà bán lẻ rượu cũng đứng về phía ngành gai dầu
Không phải tất cả những người ủng hộ ngành THC từ cây gai dầu đều là doanh nghiệp trực tiếp sản xuất các sản phẩm này.
Một số nhà bán lẻ rượu cũng có lợi ích kinh tế liên quan.
Total Wine & More nằm trong nhóm các nhà bán lẻ lên tiếng bảo vệ ngành. Lý do là doanh số đồ uống có ga chứa THC đã giúp một số nhà bán lẻ bù đắp phần nào sự suy giảm doanh số của đồ uống có cồn.
Điều này cho thấy thị trường THC từ cây gai dầu đã bắt đầu trở thành một phần của hệ sinh thái bán lẻ rộng hơn.
Nếu bị cấm trên quy mô liên bang, tác động không chỉ dừng ở các nhà sản xuất kẹo dẻo hoặc đồ uống mà còn có thể lan sang hệ thống phân phối, cửa hàng bán lẻ, vận tải, nguyên liệu và việc làm liên quan.
Ngành cần sa hợp pháp lại ủng hộ lệnh cấm
Ở phía đối lập, ngành cần sa hợp pháp tại các bang cho phép sử dụng cũng đang ủng hộ việc siết chặt THC từ cây gai dầu.
Lý do khá rõ: họ cho rằng các sản phẩm THC từ cây gai dầu tạo ra một thị trường cạnh tranh không bình đẳng.
Doanh nghiệp cần sa được cấp phép phải chịu chi phí tuân thủ, kiểm nghiệm, thuế và các yêu cầu pháp lý nghiêm ngặt.
Trong khi đó, một số sản phẩm THC từ cây gai dầu có thể được bán bên ngoài hệ thống này.
Cory Harris, một nhà vận động hành lang đại diện cho các doanh nghiệp cần sa hợp pháp cấp bang, cho rằng những dự báo về sự sụp đổ hoàn toàn của ngành THC từ cây gai dầu là quá bi quan.
Theo ông, quy định liên bang mới có thể ngăn chặn việc vận chuyển một số sản phẩm THC giữa các bang nhưng không nhất thiết chấm dứt mọi hoạt động.
Một số bang vẫn có thể cho phép sản xuất và tiêu thụ sản phẩm trong phạm vi bang nếu xây dựng chương trình phù hợp.
Điều này mở ra khả năng thị trường sẽ chuyển từ một hệ thống bán hàng xuyên bang tương đối tự do sang một mạng lưới các thị trường cấp bang với quy định riêng.
Đây là cuộc chiến về cách quản lý THC
Cuộc tranh luận hiện nay phản ánh một câu hỏi lớn hơn: Mỹ nên cấm thị trường THC từ cây gai dầu hay hợp pháp hóa và quản lý nó?
Những người phản đối cho rằng các sản phẩm chứa THC mạnh đã phát triển quá nhanh, đôi khi được bán tại những nơi người tiêu dùng trẻ có thể tiếp cận và không phải lúc nào cũng trải qua quy trình kiểm nghiệm tương đương cần sa hợp pháp.
Kevin Sabet, Giám đốc điều hành Smart Approaches to Marijuana, cho biết ông đồng cảm với những người có nguy cơ mất việc nhưng đồng thời cũng quan tâm đến những người có cuộc sống bị ảnh hưởng bởi các sản phẩm này.
Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp cho rằng việc cấm hoàn toàn sẽ tiêu diệt một ngành đã hình thành hàng tỷ USD doanh thu và đẩy hàng trăm nghìn lao động vào tình trạng bất ổn.
Tương lai của thị trường 28 tỷ USD phụ thuộc vào Quốc hội
Thị trường THC từ cây gai dầu tại Mỹ đang đứng trước thời điểm quyết định.
Một bên là hàng nghìn doanh nghiệp đã đầu tư vốn, xây dựng thương hiệu và tạo việc làm dựa trên khung pháp lý được hình thành từ năm 2018.
Bên kia là các cơ quan quản lý, ngành cần sa được cấp phép và những tổ chức cho rằng khoảng trống pháp lý đã đi quá xa, cho phép các sản phẩm có khả năng gây say xuất hiện ngoài hệ thống kiểm soát thông thường.
Khoảng thời gian trì hoãn đến ngày 11/12 đang trở thành một cuộc chạy đua vận động chính sách.
Nếu không có thay đổi, nhiều doanh nghiệp có thể buộc phải đóng cửa, chuyển đổi sản phẩm hoặc tái cấu trúc hoàn toàn mô hình kinh doanh.
Nếu Quốc hội lựa chọn một giải pháp trung gian, thị trường có thể bước vào một giai đoạn mới với quy định chặt chẽ hơn, giới hạn độ tuổi, hàm lượng THC và yêu cầu kiểm nghiệm.
Vấn đề cốt lõi không còn là liệu thị trường THC từ cây gai dầu có tồn tại hay không, mà là nó sẽ tồn tại dưới hình thức nào và ai sẽ được phép tham gia.
Đối với những doanh nghiệp như Deutermann Farms hay Cornbread Hemp, câu trả lời không chỉ quyết định tương lai của một sản phẩm. Nó có thể quyết định liệu hàng trăm nghìn việc làm và một ngành kinh tế trị giá hàng chục tỷ USD có tiếp tục tồn tại hay sẽ trở thành một trong những hệ quả lớn nhất của việc đóng lại khoảng trống pháp lý mà chính sách năm 2018 từng tạo ra.
Nguồn tham khảo: Nội dung gốc do người dùng cung cấp; các số liệu và nhận định được trình bày theo các nguồn được dẫn trong nội dung gốc, bao gồm Whitney Economics và các tổ chức, doanh nghiệp được đề cập.
Câu hỏi thường gặp về ngành THC từ cây gai dầu tại Mỹ
THC từ cây gai dầu là gì?
THC là hợp chất có khả năng gây tác động tâm thần trong cây cần sa. Một số sản phẩm thương mại sử dụng THC có nguồn gốc từ cây gai dầu và đã phát triển mạnh tại Mỹ nhờ cách luật liên bang trước đây định nghĩa cây gai dầu.
Tại sao ngành THC từ cây gai dầu có nguy cơ bị cấm?
Quốc hội Mỹ đã thông qua thay đổi nhằm thu hẹp khoảng trống pháp lý từng cho phép các sản phẩm chứa lượng THC đáng kể được lưu hành dưới danh nghĩa sản phẩm từ cây gai dầu. Quy định mới đặt ra giới hạn nghiêm ngặt hơn đối với hàm lượng THC.
Lệnh cấm có ảnh hưởng đến toàn bộ sản phẩm CBD không?
Không nhất thiết. Tác động cụ thể phụ thuộc vào cách luật định nghĩa và áp dụng giới hạn THC đối với từng loại sản phẩm. Tuy nhiên, đại diện ngành lo ngại mức giới hạn rất thấp có thể ảnh hưởng tới một số sản phẩm CBD và sản phẩm từ cây gai dầu khác.
Ngành công nghiệp muốn Quốc hội thay đổi điều gì?
Các doanh nghiệp đang đề xuất một mô hình quản lý thay vì cấm hoàn toàn, bao gồm giới hạn độ tuổi 21+, giới hạn THC, kiểm nghiệm sản phẩm và kiểm soát nguồn nguyên liệu.
Ngành THC từ cây gai dầu có thể biến mất hoàn toàn không?
Chưa chắc. Một số thị trường cấp bang có thể tiếp tục tồn tại nếu luật địa phương cho phép. Tuy nhiên, việc thay đổi luật liên bang có thể làm gián đoạn đáng kể hoạt động vận chuyển và kinh doanh xuyên bang.
