Năm mà ba nhà sản xuất ô tô lớn Mỹ từ bỏ xe điện

Năm mà ba “ông lớn” ô tô Mỹ chùn bước trước xe điện: Ford, GM và Stellantis đang tái định vị chiến lược

Hai tuần cuối năm thường là giai đoạn trầm lắng của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu, đặc biệt ở cấp độ doanh nghiệp. Tuy nhiên, năm 2025 lại là một ngoại lệ rõ rệt. Khi thị trường xe điện (EV) toàn cầu bước vào giai đoạn suy giảm mạnh, ba nhà sản xuất ô tô lớn của Mỹ – Ford, General Motors (GM) và Stellantis – đã đồng loạt điều chỉnh chiến lược, thậm chí rút lui khỏi những kế hoạch điện hóa đầy tham vọng trước đó.

Những thay đổi này không chỉ phản ánh nhu cầu xe điện đang chạm đáy mà còn cho thấy sự đảo chiều mạnh mẽ của chính sách và môi trường kinh doanh, từ Mỹ đến châu Âu.

Chính sách đảo chiều và cú sốc nhu cầu xe điện

Ở châu Âu, Liên minh châu Âu đã bất ngờ bãi bỏ quy định bắt buộc sử dụng xe điện từ năm 2025, mang lại “món quà Giáng sinh sớm” cho các nhà sản xuất ô tô Đức vốn đang chịu áp lực lớn từ chi phí chuyển đổi. Tại Mỹ, chính quyền Trump đảo ngược các tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu thời Biden vào đầu tháng 12, mở đường cho việc tiếp tục bán nhiều xe chạy xăng hơn.

Đáng chú ý, khoản tín dụng thuế liên bang dành cho xe điện tại Mỹ cũng đã hết hạn vào cuối quý III/2025. Điều này đồng nghĩa với việc xe điện gần như không còn được hỗ trợ trực tiếp từ chính phủ, khiến giá bán trở nên kém cạnh tranh hơn trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng thận trọng.

Kết quả là nhu cầu xe điện suy giảm mạnh, buộc các hãng xe từng “đặt cược tất tay” vào EV phải xem xét lại chiến lược.

Ford: Cắt lỗ đau đớn để đổi lấy linh hoạt

Ford là cái tên gây chú ý nhất khi công bố hàng loạt thay đổi lớn trong mảng xe điện vào giữa tháng 12. Hãng chuyển trọng tâm từ xe điện thuần túy sang xe hybrid và xe điện tầm xa (EREV), đồng nghĩa với việc số lượng và quy mô các mẫu EV trong tương lai sẽ giảm đáng kể.

Quyết định này khiến Ford phải ghi nhận khoản lỗ lên tới 19,5 tỷ USD liên quan đến việc hủy bỏ hoặc điều chỉnh các kế hoạch xe điện. Hãng đã khai tử phiên bản hiện tại của xe bán tải Lightning EV, sau khi trước đó đã hủy bỏ mẫu SUV điện ba hàng ghế và từ bỏ kế hoạch sản xuất xe tải thương mại chạy điện.

CEO Jim Farley thẳng thắn thừa nhận rằng Ford không thể tiếp tục đổ tiền vào những sản phẩm không mang lại lợi nhuận, bởi khách hàng Mỹ chưa sẵn sàng trả giá cao cho xe điện cỡ lớn. Dù khoản lỗ là rất lớn, Phố Wall lại phản ứng tích cực, coi đây là một bước tái cấu trúc chiến lược cần thiết.

Tuy nhiên, rủi ro của Ford nằm ở tương lai. Nếu nhu cầu xe điện bất ngờ phục hồi dưới một chính quyền mới hoặc nhờ tiến bộ công nghệ, Ford có thể rơi vào thế bị động do đã thu hẹp năng lực EV quá sớm.

GM: Linh hoạt hơn, nhưng chưa hết rủi ro

So với Ford, GM được đánh giá là thực hiện quá trình điều chỉnh “êm” hơn. Hãng vẫn duy trì danh mục xe điện trải rộng từ Chevrolet Bolt giá khoảng 35.000 USD cho đến Cadillac Celestiq siêu sang trị giá hơn 300.000 USD.

Dẫu vậy, GM cũng không tránh khỏi khó khăn. Cuối tháng 10, công ty ghi nhận khoản lỗ 1,6 tỷ USD liên quan đến việc đánh giá lại kế hoạch xe điện, trong đó phần lớn là chi phí điều chỉnh năng lực sản xuất và hủy hợp đồng. Đồng thời, GM đảo chiều quan điểm về hybrid – công nghệ từng bị CEO Mary Barra xem là giai đoạn chuyển tiếp – và đầu tư khoảng 4 tỷ USD để mở rộng sản xuất xe hybrid và xe chạy xăng.

Giới phân tích cho rằng GM có lợi thế nhờ khả năng thực thi ổn định và danh mục sản phẩm đa dạng. Tuy nhiên, vẫn tồn tại khả năng phát sinh thêm chi phí trong tương lai nếu hãng tiếp tục hủy bỏ hoặc điều chỉnh các chương trình EV.

Stellantis: Sửa chữa con tàu giữa biển động

Quá trình điện hóa của Stellantis được xem là chậm chạp và nhiều trắc trở nhất trong ba hãng. Dưới thời CEO mới Antonio Filosa, Stellantis đang quay trở lại với các mẫu xe động cơ đốt trong và hybrid để đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng Mỹ.

Dòng Dodge Charger từng chỉ có phiên bản chạy điện nay được bổ sung động cơ xăng. Xe bán tải Ram EV bị hủy bỏ, Ramcharger EREV bị hoãn đến cuối năm 2026, và động cơ Hemi V8 huyền thoại quay trở lại danh mục sản phẩm. Trong khi đó, hoạt động xe điện của Stellantis tập trung nhiều hơn vào châu Âu, còn tại Mỹ chỉ còn rất ít mẫu EV như Jeep Wagoneer S.

Công ty cũng đang đầu tư khoảng 13 tỷ USD vào Mỹ để sản xuất thêm xe chạy xăng, cho thấy mức độ đặt cược lớn vào động cơ đốt trong. Dù vậy, giới phân tích nhận định Stellantis sẽ cần nhiều thời gian để đạt được hiệu quả và lợi nhuận tương đương GM.

Linh hoạt là chìa khóa

Điểm chung của Ford, GM và Stellantis là sự chuyển dịch sang chiến lược linh hoạt hơn, kết hợp xe xăng, hybrid và xe điện, thay vì theo đuổi điện hóa toàn diện trong ngắn hạn. Nhiều chuyên gia cho rằng cách tiếp cận thận trọng – bắt đầu từ các mẫu EV nhỏ, giá dưới 35.000 USD – sẽ giúp duy trì sự hiện diện của xe điện mà không gây áp lực tài chính quá lớn.

Phố Wall nhìn nhận rằng động cơ đốt trong sẽ tồn tại lâu hơn dự đoán ban đầu. Điều này mang lại lợi ích về đa dạng sản phẩm, nhưng cũng đòi hỏi các hãng xe phải tiếp tục đầu tư để duy trì công nghệ, trong khi vẫn chuẩn bị cho một tương lai điện hóa có thể quay trở lại nhanh hơn dự kiến.

Năm 2025 vì thế có thể được nhớ đến như thời điểm mà ba “ông lớn” ô tô Mỹ tạm thời rút lui khỏi giấc mơ xe điện toàn diện – không phải vì công nghệ thất bại, mà vì thị trường và chính sách chưa sẵn sàng. Câu hỏi lớn còn lại là: nếu nhu cầu xe điện phục hồi mạnh trong vài năm tới, liệu họ có kịp quay đầu một lần nữa hay không?