Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đang trở thành một trong những tâm điểm lớn nhất của thị trường tài chính khi tăng lên vùng cao nhất kể từ năm 2007. Đà tăng diễn ra trong bối cảnh dữ liệu kinh tế Mỹ tiếp tục cho thấy hoạt động kinh doanh mạnh, áp lực lạm phát chưa hoàn toàn biến mất và thị trường gia tăng kỳ vọng về chính sách tiền tệ cứng rắn hơn của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).
Diễn biến này đáng chú ý bởi lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ không chỉ ảnh hưởng đến thị trường trái phiếu. Nó còn tác động đến lãi suất thế chấp, chi phí vay của doanh nghiệp, định giá cổ phiếu, đồng USD, vàng, Bitcoin và nhiều loại tài sản trên toàn cầu.
Trong phiên giao dịch gần đây, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm đã vượt ngưỡng 5%, có thời điểm lên khoảng 5,04%, mức cao nhất kể từ tháng 7/2007. Reuters cũng ghi nhận lợi suất 10 năm đã tiến lên 5% trong bối cảnh nhà đầu tư điều chỉnh kỳ vọng về lãi suất và triển vọng kinh tế Mỹ.
Vì sao lợi suất trái phiếu Mỹ 10 năm tăng mạnh?
Có nhiều yếu tố cùng lúc tác động đến thị trường. Trong đó, bốn nguyên nhân nổi bật gồm dữ liệu kinh tế Mỹ mạnh hơn kỳ vọng, tín hiệu chính sách từ Fed, áp lực trên thị trường trái phiếu và giá năng lượng tăng cao.
Đây không phải là một yếu tố đơn lẻ khiến lợi suất tăng. Thị trường đang đánh giá lại cả triển vọng tăng trưởng, lạm phát, chính sách tiền tệ và nhu cầu đối với trái phiếu chính phủ Mỹ.
1. Kinh tế Mỹ tiếp tục cho thấy sức chống chịu đáng kể
Một trong những yếu tố gây bất ngờ cho thị trường là dữ liệu PMI tháng 9.
Theo S&P Global, chỉ số PMI tổng hợp của Mỹ tăng từ 56,0 trong tháng 8 lên 58,4 trong tháng 9, mức mở rộng mạnh nhất kể từ tháng 7/2021. S&P Global cho biết hoạt động kinh doanh tăng tốc trong tháng thứ tư liên tiếp, trong khi tốc độ tăng chi phí cũng lên mức cao gần bốn năm.
Điều này tạo ra một bài toán khó cho thị trường.
Nếu kinh tế tăng trưởng mạnh nhưng áp lực giá vẫn cao, Fed có thể không có nhiều dư địa để nhanh chóng nới lỏng chính sách tiền tệ.
Trong môi trường như vậy, nhà đầu tư có xu hướng yêu cầu mức lợi suất cao hơn khi nắm giữ trái phiếu dài hạn.
Nói cách khác, dữ liệu kinh tế mạnh có thể khiến kỳ vọng về lãi suất tương lai tăng lên, từ đó gây áp lực lên giá trái phiếu và đẩy lợi suất đi lên.
2. PMI cho thấy áp lực chi phí đang quay trở lại
Không chỉ tốc độ tăng trưởng gây chú ý.
S&P Global cho biết chi phí đầu vào của doanh nghiệp Mỹ trong tháng 9 tăng với tốc độ gần cao nhất trong bốn năm, trong đó chi phí năng lượng và vận chuyển chịu ảnh hưởng từ giá dầu tăng.
Đây là một tín hiệu quan trọng đối với thị trường trái phiếu.
Nếu chi phí sản xuất, vận chuyển và năng lượng tăng trong thời gian dài, doanh nghiệp có thể chuyển một phần chi phí sang người tiêu dùng. Điều này có thể khiến lạm phát khó giảm nhanh.
Với Fed, lạm phát dai dẳng là yếu tố khiến việc duy trì hoặc tăng lãi suất trở nên dễ được thị trường tính đến hơn.
3. Phát biểu của Michael Barr làm tăng kỳ vọng chính sách cứng rắn
Một chất xúc tác khác đến từ phát biểu của Thống đốc Fed Michael Barr.
Trong bài phát biểu ngày 23/9/2026, ông Barr cho biết lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu 2% và chưa cho thấy xu hướng giảm đủ rõ ràng về mục tiêu trong thời gian phù hợp. Ông cũng nói rằng trong kịch bản cơ sở của mình, có thể cần thêm những điều chỉnh chính sách để đưa lạm phát về mục tiêu.
Đây là thông điệp có ý nghĩa đối với thị trường lãi suất.
Sau cuộc họp ngày 15-16/9, Fed đã nâng phạm vi mục tiêu lãi suất quỹ liên bang thêm 25 điểm cơ bản lên 3,75%-4%. Trong tuyên bố chính thức, Fed cho biết hoạt động kinh tế đang mở rộng với tốc độ vững chắc, chi tiêu trong nước vẫn có sức chống chịu và lạm phát vẫn ở mức cao.
Khi quan chức Fed tiếp tục nhấn mạnh rủi ro lạm phát, thị trường có thể phải điều chỉnh kỳ vọng về tốc độ giảm lãi suất hoặc khả năng tiếp tục thắt chặt.
4. Giá dầu cao tạo thêm áp lực lên lạm phát
Giá năng lượng là một trong những biến số quan trọng nhất đối với triển vọng lạm phát.
Theo dữ liệu trong nội dung thị trường được cung cấp, giá dầu đã tăng mạnh trong năm nay trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và gián đoạn nguồn cung làm dấy lên lo ngại về lạm phát.
Khi giá dầu tăng, tác động không chỉ giới hạn ở xăng dầu.
Chi phí vận chuyển, sản xuất, logistics và nhiều loại hàng hóa khác cũng có thể chịu ảnh hưởng. Nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao trong thời gian dài, kỳ vọng lạm phát của thị trường có thể tăng.
Điều này đặc biệt quan trọng đối với trái phiếu dài hạn.
Nhà đầu tư mua trái phiếu kỳ hạn 10 năm phải đối mặt với rủi ro sức mua của dòng tiền trong tương lai bị ảnh hưởng nếu lạm phát duy trì cao. Vì vậy, lợi suất dài hạn có thể phải tăng để bù đắp phần rủi ro này.
5. Lợi suất 10 năm vượt ngưỡng 5% có ý nghĩa gì?
Mốc 5% có ý nghĩa tâm lý rất lớn đối với thị trường.
Lợi suất trái phiếu 10 năm từng vượt 5% trong những giai đoạn trước, nhưng việc trở lại vùng này cho thấy thị trường đang định giá một môi trường lãi suất và lạm phát khác xa giai đoạn lãi suất cực thấp của thập niên 2010.
Financial Times ghi nhận lợi suất 10 năm đã lên khoảng 5,04%, mức cao nhất kể từ tháng 7/2007. Đà tăng diễn ra trong bối cảnh giá dầu tăng và kỳ vọng về chính sách tiền tệ chặt chẽ hơn.
Điều đáng chú ý là lợi suất cao không nhất thiết đồng nghĩa với một cuộc khủng hoảng trái phiếu. Reuters cho biết thị trường quyền chọn lãi suất cho thấy nhà đầu tư hiện có khả năng hấp thụ mức lợi suất cao hơn tương đối có trật tự, trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế vẫn được nhìn nhận là khá vững.
6. Trái phiếu kỳ hạn 2 năm cũng chịu áp lực
Trong khi trái phiếu 10 năm phản ánh cả kỳ vọng về lạm phát, tăng trưởng và lãi suất dài hạn, trái phiếu 2 năm thường nhạy cảm hơn với kỳ vọng chính sách của Fed.
Theo dữ liệu trong phiên được cung cấp, lợi suất 2 năm từng tăng lên gần 4,89%.
Sự dịch chuyển của lợi suất ngắn hạn cho thấy nhà đầu tư đang xem xét lại triển vọng chính sách tiền tệ sau khi Fed nâng lãi suất.
Nếu thị trường tin rằng lãi suất chính sách sẽ duy trì ở mức cao lâu hơn, lợi suất trái phiếu ngắn hạn có thể chịu áp lực tăng.
7. Lợi suất 30 năm tiến sát các mức cao lịch sử gần đây
Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm cũng tăng mạnh và vượt 5,3% trong diễn biến được mô tả.
Đây là một chỉ báo quan trọng vì trái phiếu 30 năm phản ánh kỳ vọng dài hạn của nhà đầu tư về lạm phát, tăng trưởng, nhu cầu vay của chính phủ và phần bù rủi ro kỳ hạn.
Khi lợi suất dài hạn tăng nhanh hơn lợi suất ngắn hạn, thị trường đang yêu cầu mức bù cao hơn để nắm giữ tài sản có thời gian đáo hạn dài.
8. Đấu giá trái phiếu cũng trở thành tâm điểm
Ngoài dữ liệu kinh tế và Fed, hoạt động đấu giá trái phiếu của Bộ Tài chính Mỹ cũng có thể tác động đáng kể đến lợi suất.
Một phiên đấu giá có nhu cầu yếu có thể khiến nhà đầu tư yêu cầu lợi suất cao hơn để hấp thụ lượng trái phiếu được phát hành.
Ngược lại, một phiên đấu giá mạnh thường cho thấy nhu cầu tốt và có thể giúp giảm áp lực lợi suất.
Điều này giải thích tại sao mỗi phiên đấu giá Treasury đều được thị trường theo dõi rất sát.
Trên thực tế, trong tháng 9, một phiên đấu giá trái phiếu kỳ hạn 10 năm trị giá 39 tỷ USD đã đạt lợi suất 4,834%, mức cao nhất tại một phiên đấu giá 10 năm kể từ tháng 8/2007, nhưng tỷ lệ bid-to-cover đạt 2,71 lần, cao hơn mức trung bình 2,52 lần.
Điều này cho thấy nhu cầu đối với trái phiếu Mỹ không phải lúc nào cũng yếu, ngay cả khi lợi suất tăng.
Lợi suất và giá trái phiếu có quan hệ như thế nào?
Một nguyên tắc cơ bản cần nhớ là giá trái phiếu và lợi suất thường biến động ngược chiều.
Khi nhà đầu tư bán trái phiếu hiện có, giá trái phiếu giảm. Với mức coupon cố định, lợi suất tính trên mức giá mới sẽ tăng.
Ngược lại, khi nhu cầu mua trái phiếu tăng, giá có thể tăng và lợi suất giảm.
Vì vậy, khi nói “lợi suất trái phiếu tăng”, điều đó thường phản ánh việc thị trường đang định giá lại trái phiếu theo hướng lợi suất cao hơn.
Lợi suất trái phiếu Mỹ cao ảnh hưởng thế nào đến chứng khoán?
Lợi suất Treasury 10 năm thường được xem là một trong những mức tham chiếu quan trọng của thị trường tài chính Mỹ.
Khi lợi suất tăng, lợi suất phi rủi ro mà nhà đầu tư có thể nhận được từ trái phiếu chính phủ cũng tăng.
Điều này có thể làm thay đổi cách thị trường định giá cổ phiếu.
Đặc biệt, những cổ phiếu tăng trưởng có dòng tiền kỳ vọng nằm xa trong tương lai thường nhạy cảm với thay đổi của lãi suất chiết khấu.
Khi lợi suất tăng, giá trị hiện tại của dòng tiền tương lai có thể bị chiết khấu mạnh hơn.
Đây là một trong những lý do thị trường công nghệ và các nhóm cổ phiếu định giá cao thường được theo dõi sát khi lợi suất Treasury tăng mạnh.
Lợi suất Treasury tăng ảnh hưởng thế nào đến Bitcoin và vàng?
Tác động đối với Bitcoin và vàng phức tạp hơn.
Lợi suất thực tăng có thể làm giảm sức hấp dẫn tương đối của những tài sản không tạo ra dòng tiền định kỳ. Tuy nhiên, vàng và Bitcoin còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác như USD, thanh khoản, tâm lý rủi ro, dòng vốn ETF, kỳ vọng lạm phát và diễn biến địa chính trị.
Do đó, không nên kết luận rằng cứ lợi suất Treasury tăng thì Bitcoin hoặc vàng chắc chắn giảm.
Thị trường thực tế thường phản ứng dựa trên sự kết hợp của nhiều biến số.
Vì sao thị trường trái phiếu đặc biệt quan trọng lúc này?
Một trong những điểm đáng chú ý của đợt tăng lợi suất hiện nay là nó diễn ra đồng thời với nhiều thay đổi lớn trong môi trường kinh tế.
Fed vừa nâng lãi suất lên vùng 3,75%-4% trong tháng 9/2026. Trong khi đó, dữ liệu PMI cho thấy hoạt động kinh doanh Mỹ tăng tốc và áp lực chi phí cũng tăng.
Michael Barr cũng cho rằng lạm phát vẫn chưa trở lại mục tiêu một cách đủ rõ ràng và cho biết trong kịch bản cơ sở của ông, có thể cần thêm điều chỉnh chính sách.
Những yếu tố này cùng tạo ra một môi trường trong đó thị trường phải liên tục điều chỉnh kỳ vọng về lãi suất.
Đà tăng mạnh của lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ 10 năm là kết quả của nhiều yếu tố cùng lúc thay vì chỉ một nguyên nhân.
Kinh tế Mỹ đang cho thấy sức chống chịu đáng kể, PMI tháng 9 tăng mạnh, áp lực chi phí quay trở lại, giá năng lượng ở mức cao và các quan chức Fed tiếp tục nhấn mạnh nguy cơ lạm phát chưa được kiểm soát hoàn toàn.
Trong khi đó, việc Fed nâng lãi suất lên 3,75%-4% tại cuộc họp tháng 9/2026 càng khiến thị trường phải đánh giá lại triển vọng chính sách tiền tệ.
Với nhà đầu tư toàn cầu, lợi suất Treasury 10 năm cần được theo dõi cùng với USD, chứng khoán Mỹ, vàng, Bitcoin, giá dầu và kỳ vọng lãi suất. Một biến động lớn trên thị trường trái phiếu có thể truyền dẫn sang nhiều loại tài sản khác, nhưng mức độ tác động sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân phía sau mỗi đợt thay đổi lợi suất.
Những câu hỏi thường gặp về lợi suất trái phiếu Mỹ 10 năm
Lợi suất trái phiếu Mỹ 10 năm tăng có phải là tin xấu?
Không nhất thiết. Lợi suất tăng có thể phản ánh nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có kỳ vọng tăng trưởng kinh tế mạnh hơn, lạm phát cao hơn hoặc chính sách tiền tệ thắt chặt hơn.
Tác động đối với từng loại tài sản phụ thuộc vào nguyên nhân cụ thể của đợt tăng lợi suất.
Vì sao Fed tăng lãi suất lại khiến lợi suất Treasury tăng?
Lãi suất chính sách của Fed tác động trực tiếp hơn đến phần ngắn của đường cong lợi suất. Tuy nhiên, lợi suất 10 năm còn phụ thuộc vào kỳ vọng lạm phát, tăng trưởng kinh tế, cung cầu trái phiếu và phần bù kỳ hạn.
Vì vậy, Fed tăng lãi suất không đồng nghĩa lợi suất 10 năm luôn tăng cùng tỷ lệ.
Mốc 5% của lợi suất 10 năm có quan trọng không?
Có ý nghĩa về mặt tâm lý và định giá. Đây là mức lợi suất cao so với phần lớn giai đoạn sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu và khi lợi suất vượt mốc này, chi phí vốn trên nhiều thị trường có thể thay đổi đáng kể.
Lợi suất tăng ảnh hưởng thế nào đến người vay mua nhà?
Lợi suất Treasury dài hạn là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chi phí vay dài hạn tại Mỹ. Khi lợi suất tăng, lãi suất thế chấp có thể chịu thêm áp lực, dù không biến động hoàn toàn theo từng bước của Treasury 10 năm.
Michael Barr cũng lưu ý rằng lãi suất chính sách của Fed có ảnh hưởng đến lãi suất vay dài hạn, nhưng nhiều yếu tố khác cũng tác động đến lãi suất thế chấp.
Điều gì có thể khiến lợi suất Treasury giảm trở lại?
Một số yếu tố có thể tạo áp lực giảm lợi suất gồm dữ liệu kinh tế yếu hơn, lạm phát giảm rõ rệt, giá năng lượng hạ nhiệt, nhu cầu mua trái phiếu tăng hoặc kỳ vọng Fed chuyển sang chính sách nới lỏng hơn.
Ngược lại, tăng trưởng mạnh, lạm phát dai dẳng, nhu cầu vay của chính phủ cao hoặc nguồn cung Treasury lớn có thể tiếp tục tạo áp lực tăng.
Nhà đầu tư cần theo dõi gì tiếp theo?
Diễn biến của Treasury 10 năm trong thời gian tới sẽ phụ thuộc đáng kể vào dữ liệu kinh tế và tín hiệu chính sách tiền tệ.
Các chỉ số cần đặc biệt theo dõi gồm CPI, PCE, PPI, báo cáo việc làm, tiền lương, PMI, doanh số bán lẻ và các chỉ số kỳ vọng lạm phát.
Bên cạnh đó, giá dầu cũng có thể tiếp tục đóng vai trò quan trọng nếu căng thẳng địa chính trị khiến nguồn cung năng lượng bị gián đoạn.
Các phiên đấu giá Treasury cũng cần được chú ý, bởi nhu cầu thực tế của nhà đầu tư sẽ cung cấp thêm tín hiệu về mức lợi suất mà thị trường yêu cầu để hấp thụ nguồn cung trái phiếu mới.
Nguồn tham khảo: Federal Reserve, S&P Global, Reuters, Financial Times, Barron’s và các dữ liệu thị trường Treasury.
