Kinh tế Trung Quốc tăng trưởng 4,5% trong quý III nhờ xuất khẩu bứt phá, bất động sản tiếp tục gây sức ép

Nền kinh tế Trung Quốc ghi nhận mức tăng trưởng 4,5% trong quý III, cao hơn dự báo của giới phân tích nhờ nhu cầu quốc tế đối với các sản phẩm công nghệ và hàng hóa công nghiệp duy trì tích cực. Kết quả này đánh dấu sự phục hồi so với mức tăng trưởng 4,3% trong quý II, thời điểm nền kinh tế lớn thứ hai thế giới ghi nhận tốc độ tăng thấp nhất trong ba năm.

Tuy nhiên, đằng sau những con số tăng trưởng tích cực là hàng loạt thách thức chưa được giải quyết. Thị trường bất động sản tiếp tục suy giảm, tiêu dùng trong nước phục hồi chậm và đầu tư tài sản cố định giảm mạnh. Những yếu tố này cho thấy đà tăng trưởng của Trung Quốc vẫn phụ thuộc đáng kể vào sản xuất công nghiệp và xuất khẩu, trong khi nhu cầu nội địa chưa trở thành động lực đủ mạnh để thúc đẩy nền kinh tế phát triển cân bằng hơn.

Kinh tế Trung Quốc tăng trưởng vượt dự báo trong quý III

Theo số liệu được công bố, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Trung Quốc tăng 4,5% trong quý III so với cùng kỳ năm trước. Con số này cao hơn mức dự báo 4,4% của các nhà kinh tế tham gia khảo sát của Reuters, đồng thời cải thiện so với mức tăng 4,3% trong quý II.

Kết quả trên phản ánh khả năng duy trì hoạt động sản xuất và xuất khẩu của Trung Quốc trong bối cảnh nền kinh tế vẫn đối mặt với nhiều sức ép từ bên trong. Nhu cầu quốc tế đối với các sản phẩm công nghệ, hàng hóa công nghiệp và những mặt hàng có năng lực cạnh tranh cao đã góp phần bù đắp sự suy yếu của thị trường nhà ở và sức mua của người tiêu dùng.

Đáng chú ý, sự cải thiện trong tháng 9 đã giúp nâng đỡ kết quả kinh tế sau giai đoạn hoạt động tương đối ảm đạm trong tháng 7 và tháng 8.

Theo Tianchen Xu, nhà kinh tế cấp cao tại Economist Intelligence Unit, sự phục hồi này có liên quan đến việc đầu tư của chính phủ được cải thiện, xuất khẩu duy trì sức mạnh và nền tảng so sánh kinh tế tương đối thấp. Những yếu tố đó góp phần hạn chế đà suy giảm của đầu tư tài sản cố định và hỗ trợ hoạt động kinh tế trong giai đoạn cuối quý.

Thặng dư thương mại hàng tháng của Trung Quốc cũng đạt mức kỷ lục 133,5 tỷ USD, tương đương khoảng 3,47 triệu tỷ đồng, nếu quy đổi theo tỷ giá tham khảo 26.000 đồng/USD.

Mức thặng dư lớn cho thấy xuất khẩu tiếp tục là một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế Trung Quốc. Tuy nhiên, sự phụ thuộc ngày càng lớn vào nhu cầu từ nước ngoài cũng đặt ra câu hỏi về tính bền vững của mô hình tăng trưởng, đặc biệt khi các đối tác thương mại gia tăng quan ngại trước sức cạnh tranh của hàng hóa Trung Quốc.

Tianchen Xu dự báo những động lực hỗ trợ tăng trưởng có thể tiếp tục phát huy tác dụng trong quý IV. Chuyên gia này dự kiến kinh tế Trung Quốc tăng trưởng khoảng 4,7% trong cả năm.

Trong chín tháng đầu năm, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 4,6%, nhìn chung phù hợp với mục tiêu tăng trưởng chính thức từ 4,5% đến 5% mà Bắc Kinh đặt ra.

Xuất khẩu và sản xuất công nghiệp tiếp tục đóng vai trò chủ lực

Một trong những điểm sáng của bức tranh kinh tế Trung Quốc là hoạt động sản xuất công nghiệp vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng tương đối cao.

Trong tháng 9, sản lượng công nghiệp tăng 5,5% so với cùng kỳ năm trước, đúng với dự báo của các nhà phân tích. Kết quả này cho thấy hệ thống sản xuất của Trung Quốc vẫn duy trì năng lực hoạt động đáng kể, đặc biệt ở những lĩnh vực phục vụ thị trường quốc tế.

Các ngành công nghệ và sản xuất công nghiệp tiếp tục hưởng lợi từ nhu cầu nước ngoài. Khả năng tổ chức chuỗi cung ứng, quy mô sản xuất lớn và năng lực cạnh tranh về chi phí giúp doanh nghiệp Trung Quốc duy trì vị thế trong nhiều thị trường xuất khẩu.

Tuy nhiên, tăng trưởng công nghiệp mạnh chưa đồng nghĩa với việc toàn bộ nền kinh tế đã phục hồi đồng đều. Khi nhu cầu trong nước còn yếu, một phần đáng kể năng lực sản xuất vẫn phải dựa vào thị trường nước ngoài để tiêu thụ sản phẩm.

Điều này khiến triển vọng của Trung Quốc trở nên nhạy cảm hơn trước những thay đổi của thương mại toàn cầu, chi phí năng lượng và chính sách kinh tế tại các thị trường nhập khẩu lớn.

Ngoài ra, việc sản xuất tăng nhanh trong khi tiêu dùng không theo kịp có thể khiến tình trạng dư thừa công suất tiếp tục kéo dài. Khi doanh nghiệp cạnh tranh mạnh để bán hàng, áp lực giảm giá và thu hẹp lợi nhuận có thể gia tăng.

Vì vậy, bài toán của Trung Quốc không chỉ là duy trì sản lượng công nghiệp ở mức cao mà còn phải mở rộng nhu cầu tiêu dùng trong nước, cải thiện hiệu quả đầu tư và giảm sự phụ thuộc vào xuất khẩu.

Tiêu dùng phục hồi chậm, doanh số bán lẻ chỉ tăng 1,1%

Trái ngược với hoạt động công nghiệp, thị trường tiêu dùng Trung Quốc vẫn cho thấy dấu hiệu phục hồi yếu.

Doanh số bán lẻ trong tháng 9 tăng 1,1% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức dự báo 0,6% của các nhà phân tích. Dù vượt kỳ vọng, tốc độ tăng này vẫn tương đối thấp, phản ánh tâm lý chi tiêu thận trọng của các hộ gia đình.

Tiêu dùng nội địa là một trong những yếu tố quan trọng quyết định khả năng tăng trưởng bền vững của nền kinh tế Trung Quốc. Khi người dân hạn chế mua sắm và các hộ gia đình không tự tin về triển vọng tài chính, doanh nghiệp bán lẻ, dịch vụ và nhiều ngành hàng tiêu dùng sẽ khó mở rộng doanh thu.

Sự suy yếu của thị trường bất động sản cũng có thể ảnh hưởng đến tâm lý chi tiêu. Đối với nhiều hộ gia đình Trung Quốc, nhà ở là một tài sản tích lũy quan trọng. Khi giá trị bất động sản giảm hoặc triển vọng thị trường chưa rõ ràng, người dân có xu hướng thận trọng hơn trong các quyết định tài chính lớn.

Điều này tạo ra vòng tác động bất lợi: bất động sản suy giảm khiến niềm tin tiêu dùng yếu đi, trong khi sức mua thấp lại gây khó khăn cho doanh nghiệp và làm chậm quá trình phục hồi kinh tế.

Tăng trưởng doanh số bán lẻ cao hơn dự báo là tín hiệu tích cực, nhưng chưa đủ để khẳng định tiêu dùng Trung Quốc đã bước vào giai đoạn phục hồi mạnh mẽ.

Trong thời gian tới, thị trường cần theo dõi liệu các biện pháp hỗ trợ của chính phủ có giúp cải thiện thu nhập, tâm lý tiêu dùng và nhu cầu hàng hóa hay không.

Đầu tư tài sản cố định giảm 7,2%, bất động sản tiếp tục lao dốc

Một trong những điểm đáng lo ngại nhất trong báo cáo kinh tế Trung Quốc là sự suy giảm của hoạt động đầu tư.

Trong chín tháng đầu năm, đầu tư tài sản cố định tại khu vực đô thị giảm 7,2% so với cùng kỳ năm trước. Mức giảm này nhẹ hơn dự báo giảm 7,3% trong khảo sát của Reuters, nhưng vẫn cho thấy các hoạt động đầu tư đang chịu sức ép đáng kể.

Đặc biệt, đầu tư phát triển bất động sản giảm tới 20,6% trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 9. Con số này xấu hơn mức giảm 19,9% được ghi nhận trong tám tháng đầu năm, cho thấy cuộc khủng hoảng nhà ở chưa có dấu hiệu chấm dứt rõ rệt.

Bất động sản từng là một động lực quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế Trung Quốc, tạo ra nhu cầu lớn về vật liệu xây dựng, tài chính, lao động và nhiều ngành công nghiệp liên quan. Vì vậy, sự suy thoái kéo dài của lĩnh vực này không chỉ tác động đến các nhà phát triển dự án mà còn ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh và tài chính của nhiều ngành khác.

Sheana Yue, nhà kinh tế cấp cao tại Oxford Economics, nhận định rằng sự suy thoái kéo dài của thị trường nhà ở sẽ tiếp tục hạn chế tác động tích cực mà hoạt động công nghiệp mạnh hơn mang lại cho toàn bộ nền kinh tế.

Theo chuyên gia này, chưa có đủ cơ sở để kết luận thị trường bất động sản đã bắt đầu phục hồi. Doanh số bán nhà, hoạt động khởi công xây dựng và diễn biến giá cả vẫn chưa cho thấy những tín hiệu rõ ràng rằng thị trường đã chạm đáy.

Điều này có ý nghĩa quan trọng đối với triển vọng kinh tế Trung Quốc. Nếu đầu tư bất động sản tiếp tục giảm sâu, hoạt động xây dựng và nhu cầu đối với nhiều loại nguyên vật liệu có thể tiếp tục suy yếu. Đồng thời, giá trị tài sản của các hộ gia đình bị ảnh hưởng có thể khiến người dân trì hoãn chi tiêu.

Trong bối cảnh đó, tăng trưởng công nghiệp và xuất khẩu có thể giúp duy trì GDP trong ngắn hạn, nhưng khó thay thế hoàn toàn vai trò của thị trường bất động sản và nhu cầu nội địa nếu những lĩnh vực này chưa phục hồi.

Tăng trưởng thiếu cân đối làm gia tăng rủi ro kinh tế

Bức tranh kinh tế Trung Quốc hiện thể hiện sự khác biệt rõ rệt giữa khu vực sản xuất hướng đến xuất khẩu và các lĩnh vực phụ thuộc vào nhu cầu trong nước.

Trong khi sản xuất công nghiệp tăng 5,5% và xuất khẩu tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng, doanh số bán lẻ chỉ tăng 1,1%, còn đầu tư tài sản cố định tại khu vực đô thị giảm 7,2% trong chín tháng đầu năm.

Sự chênh lệch này phản ánh tình trạng mất cân đối giữa cung và cầu. Năng lực sản xuất của nền kinh tế vẫn lớn, nhưng sức mua nội địa chưa đủ mạnh để hấp thụ toàn bộ lượng hàng hóa được tạo ra.

Eswar Prasad, giáo sư kinh tế tại Đại học Cornell, cho rằng tình trạng mất cân đối giữa cung và cầu trong nước tiếp tục gia tăng. Ông cảnh báo rằng kết quả tăng trưởng tương đối tích cực có thể khiến chính phủ Trung Quốc trở nên lạc quan hơn và duy trì cách tiếp cận thận trọng, thay vì triển khai đồng thời các biện pháp kích thích kinh tế và những cải cách cần thiết.

Nhận định này đề cập đến một vấn đề quan trọng trong điều hành kinh tế: tăng trưởng GDP cao hơn dự báo không nhất thiết đồng nghĩa với việc những điểm yếu cơ cấu đã được giải quyết.

Nếu chính sách hỗ trợ chủ yếu tập trung vào sản xuất và đầu tư cơ sở hạ tầng mà không cải thiện đáng kể thu nhập, niềm tin và sức mua của hộ gia đình, nền kinh tế có thể tiếp tục dựa vào xuất khẩu để duy trì tốc độ tăng trưởng.

Về dài hạn, mô hình này có thể tạo thêm sức ép thương mại với các quốc gia khác, đặc biệt khi hàng hóa Trung Quốc gia tăng thị phần trên thị trường quốc tế.

Đối với Bắc Kinh, thách thức là phải tìm được sự cân bằng giữa việc bảo vệ động lực sản xuất hiện có và thúc đẩy tiêu dùng trong nước, qua đó tạo ra nền tảng tăng trưởng ít phụ thuộc hơn vào các yếu tố bên ngoài.

Giá sản xuất tăng, lạm phát tiêu dùng vẫn thấp

Một nghịch lý khác của nền kinh tế Trung Quốc là giá sản xuất tăng nhanh trong khi lạm phát tiêu dùng vẫn ở mức thấp.

Theo dữ liệu được nêu trong báo cáo, giá sản xuất tăng 5% trong tháng 9, đạt tốc độ tăng nhanh nhất trong hơn bốn năm. Trong khi đó, lạm phát tiêu dùng vẫn dưới 1%.

Sự khác biệt này phản ánh những áp lực trái chiều đang tác động đến doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Một mặt, chi phí đầu vào, đặc biệt là năng lượng, có thể gia tăng. Mặt khác, nhu cầu tiêu dùng yếu khiến doanh nghiệp khó chuyển toàn bộ mức tăng chi phí sang giá bán cuối cùng.

Sheana Yue cho rằng doanh nghiệp có thể phải hấp thụ phần lớn cú sốc chi phí thông qua việc giảm biên lợi nhuận, thay vì tăng giá bán.

Nếu tình trạng này kéo dài, lợi nhuận doanh nghiệp có thể bị thu hẹp, làm giảm động lực đầu tư và tuyển dụng. Đây là rủi ro đáng chú ý trong bối cảnh đầu tư tài sản cố định đang suy giảm và nhu cầu trong nước chưa phục hồi mạnh.

Lạm phát tiêu dùng thấp có thể tạo thêm dư địa cho các biện pháp hỗ trợ tiền tệ. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ nhu cầu yếu và tình trạng dư thừa công suất, việc hạ lãi suất đơn thuần có thể không đủ để tạo ra sự phục hồi bền vững.

Chính sách kinh tế vì vậy cần giải quyết đồng thời các vấn đề về nhu cầu, niềm tin và hiệu quả phân bổ vốn, thay vì chỉ tập trung thúc đẩy nguồn cung.

Trung Quốc có thể duy trì lãi suất, tăng hỗ trợ tài khóa

Trước diễn biến kinh tế hiện tại, các nhà kinh tế phần lớn dự đoán Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc sẽ giữ nguyên lãi suất cho vay chuẩn trong phần còn lại của năm. Trong khi đó, chính sách tài khóa có thể đóng vai trò quan trọng hơn trong việc hỗ trợ tăng trưởng.

Cuối tháng 9, chính quyền Trung Quốc đã tăng cường các biện pháp hỗ trợ, bao gồm cắt giảm lãi suất có mục tiêu và trợ cấp thế chấp nhằm giảm áp lực tài chính đối với một số nhóm người vay.

Đầu tháng 10, chính phủ cũng phân bổ 550 tỷ nhân dân tệ từ hạn mức nợ chưa sử dụng để hỗ trợ giảm gánh nặng tài chính cho chính quyền địa phương và thúc đẩy chi tiêu cơ sở hạ tầng.

Khoản tiền này tương đương khoảng 1,43 triệu tỷ đồng, tính theo tỷ giá tham khảo 1 nhân dân tệ bằng 2.600 đồng.

Việc sử dụng nguồn lực tài chính bổ sung có thể giúp chính quyền địa phương duy trì các dự án đầu tư, cải thiện hạ tầng và hỗ trợ hoạt động kinh tế trong những quý tiếp theo.

Tuy nhiên, hiệu quả của các biện pháp này sẽ phụ thuộc vào khả năng giải ngân, chất lượng dự án và mức độ lan tỏa sang khu vực tư nhân.

Nếu nguồn vốn chủ yếu được sử dụng để duy trì những dự án có hiệu quả thấp hoặc chỉ giúp trì hoãn các vấn đề tài chính, tác động tích cực đối với tăng trưởng dài hạn có thể hạn chế.

Bên cạnh đó, hỗ trợ thị trường nhà ở cần đi kèm với những giải pháp khôi phục niềm tin của người mua, xử lý các dự án tồn đọng và ổn định kỳ vọng của hộ gia đình.

Dù tốc độ tăng trưởng quý III tương đối khả quan có thể làm giảm áp lực phải tung ra các gói kích thích quy mô lớn ngay lập tức, giới phân tích vẫn kỳ vọng Trung Quốc đẩy nhanh việc thực hiện những biện pháp đã công bố nhằm hỗ trợ đầu tư và hoạt động kinh tế.

Triển vọng quý IV: Xuất khẩu tiếp tục hỗ trợ, nhưng rủi ro vẫn hiện hữu

Bước vào quý IV, nền kinh tế Trung Quốc có một số yếu tố thuận lợi để duy trì tăng trưởng. Sản xuất công nghiệp vẫn tăng tương đối mạnh, nhu cầu quốc tế đối với các sản phẩm công nghệ tiếp tục đóng vai trò hỗ trợ và chính phủ đã triển khai thêm các biện pháp tài chính.

Dự báo tăng trưởng cả năm 4,7% của Tianchen Xu cho thấy triển vọng kinh tế vẫn có thể nằm trong phạm vi mục tiêu chính thức.

Tuy nhiên, khả năng duy trì đà tăng trưởng sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố.

Thứ nhất là diễn biến xuất khẩu. Nếu nhu cầu từ nước ngoài suy yếu hoặc các đối tác thương mại tăng cường biện pháp hạn chế hàng hóa Trung Quốc, động lực tăng trưởng hiện tại có thể giảm tốc.

Thứ hai là tình hình bất động sản. Đầu tư phát triển bất động sản giảm 20,6% trong chín tháng đầu năm cho thấy lĩnh vực này vẫn là một trong những điểm yếu lớn nhất của nền kinh tế. Nếu doanh số nhà ở, giá nhà và hoạt động xây dựng chưa cải thiện, sức ép lên tài sản hộ gia đình và đầu tư tư nhân có thể tiếp tục kéo dài.

Thứ ba là tiêu dùng nội địa. Doanh số bán lẻ chỉ tăng 1,1% cho thấy nhu cầu của người dân vẫn chưa đủ mạnh để tạo ra sự phục hồi rộng khắp.

Cuối cùng là hiệu quả chính sách. Các biện pháp hỗ trợ tài khóa và tiền tệ cần được triển khai đúng trọng tâm, đồng thời tạo điều kiện để khu vực tư nhân khôi phục niềm tin và mở rộng đầu tư.

Nhìn tổng thể, tăng trưởng GDP 4,5% trong quý III là kết quả tích cực đối với Trung Quốc, nhưng chưa đủ để khẳng định nền kinh tế đã vượt qua giai đoạn khó khăn. Sự phục hồi vẫn dựa nhiều vào sản xuất và xuất khẩu, trong khi bất động sản, tiêu dùng và đầu tư tiếp tục tạo ra những lực cản đáng kể.

Triển vọng trong những tháng cuối năm sẽ phụ thuộc vào việc Trung Quốc có thể chuyển hóa thành công đà tăng trưởng từ khu vực sản xuất thành nhu cầu nội địa mạnh mẽ hơn hay không.

Nguồn tham khảo

• Reuters: Báo cáo về tăng trưởng GDP Trung Quốc trong quý III, hoạt động công nghiệp, tiêu dùng và đầu tư.
• Economist Intelligence Unit: Nhận định về động lực tăng trưởng và triển vọng GDP Trung Quốc.
• Oxford Economics: Đánh giá tác động của suy thoái bất động sản đối với nền kinh tế.

Câu hỏi thường gặp về tăng trưởng kinh tế Trung Quốc

1. Kinh tế Trung Quốc tăng trưởng bao nhiêu trong quý III?

GDP Trung Quốc tăng 4,5% trong quý III so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức dự báo 4,4% của các nhà kinh tế được Reuters khảo sát.

2. Vì sao kinh tế Trung Quốc tăng trưởng nhanh hơn trong quý III?

Các yếu tố chính gồm xuất khẩu duy trì sức mạnh, nhu cầu quốc tế đối với sản phẩm công nghệ và công nghiệp, cùng với sự cải thiện của đầu tư chính phủ.

3. Tăng trưởng kinh tế Trung Quốc trong cả năm được dự báo ở mức nào?

Theo dự báo của nhà kinh tế Tianchen Xu được đề cập trong báo cáo, GDP Trung Quốc có thể tăng 4,7% trong cả năm.

4. Những lĩnh vực nào đang gây sức ép lớn nhất lên kinh tế Trung Quốc?

Bất động sản, tiêu dùng nội địa và đầu tư tài sản cố định là những lĩnh vực đáng chú ý. Trong chín tháng đầu năm, đầu tư phát triển bất động sản giảm 20,6%, còn đầu tư tài sản cố định tại khu vực đô thị giảm 7,2%.

5. Tình hình tiêu dùng tại Trung Quốc hiện ra sao?

Doanh số bán lẻ tháng 9 tăng 1,1% so với cùng kỳ năm trước. Dù cao hơn dự báo 0,6%, tốc độ này vẫn cho thấy sức mua nội địa phục hồi tương đối chậm.

6. Trung Quốc đang sử dụng những biện pháp nào để hỗ trợ nền kinh tế?

Các biện pháp được đề cập gồm cắt giảm lãi suất có mục tiêu, trợ cấp thế chấp và phân bổ 550 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 1,43 triệu tỷ đồng, từ hạn mức nợ chưa sử dụng để hỗ trợ tài chính địa phương và thúc đẩy đầu tư hạ tầng.

7. Tăng trưởng kinh tế Trung Quốc có thể ảnh hưởng đến Việt Nam như thế nào?

Trung Quốc là một đối tác thương mại lớn của Việt Nam. Sự phục hồi sản xuất có thể tạo thêm nhu cầu đối với nguyên liệu và hàng hóa phục vụ chuỗi cung ứng. Ngược lại, xuất khẩu Trung Quốc tăng mạnh cũng có thể làm gia tăng cạnh tranh tại một số thị trường. Tác động thực tế phụ thuộc vào từng ngành hàng, diễn biến thương mại và nhu cầu của các thị trường liên quan.

8. Vì sao tăng trưởng GDP cao chưa đồng nghĩa với nền kinh tế đã phục hồi toàn diện?

GDP có thể được hỗ trợ bởi xuất khẩu và sản xuất công nghiệp, trong khi tiêu dùng, đầu tư tư nhân và bất động sản vẫn suy yếu. Để đánh giá chất lượng phục hồi, cần xem xét đồng thời nhiều chỉ số thay vì chỉ dựa vào tốc độ tăng trưởng GDP.