Kim chi từ lâu đã được biết đến như một thực phẩm lên men giàu vi khuẩn axit lactic và thường xuyên xuất hiện trong các nghiên cứu về hệ vi sinh đường ruột. Nhưng một nghiên cứu mới đang mở ra một hướng hoàn toàn khác: một chủng vi khuẩn có nguồn gốc từ kim chi có thể liên kết với các hạt nano nhựa trong đường ruột và hỗ trợ quá trình đào thải chúng.
Nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà khoa học tại Viện Kimchi Thế giới (World Institute of Kimchi) và công bố trên tạp chí Bioresource Technology. Nhóm nghiên cứu tập trung vào chủng Leuconostoc mesenteroides CBA3656, một loại vi khuẩn axit lactic được phân lập từ kim chi.
Trong thí nghiệm với môi trường mô phỏng đường ruột, chủng CBA3656 có khả năng hấp phụ khoảng 57% hạt nano nhựa. Đáng chú ý hơn, trong thử nghiệm trên chuột không có hệ vi sinh vật đường ruột thông thường, lượng nano nhựa được phát hiện trong phân của nhóm sử dụng CBA3656 cao hơn hơn hai lần so với nhóm đối chứng.
Tuy nhiên, kết quả này chưa có nghĩa rằng kim chi đã được chứng minh có thể “làm sạch nhựa” khỏi cơ thể người. Đây vẫn là một hướng nghiên cứu ban đầu và cần thêm các thử nghiệm trên người.
Nano nhựa là gì và tại sao giới khoa học quan tâm?
Nano nhựa là những hạt nhựa cực nhỏ hình thành trong quá trình các sản phẩm nhựa lớn hơn bị phân rã. Nghiên cứu về CBA3656 tập trung vào các hạt nano nhựa polystyrene.
Do kích thước rất nhỏ, các hạt này có thể hiện diện trong môi trường, thực phẩm và nước uống. Một trong những mối quan tâm lớn của giới khoa học là khả năng chúng tương tác với hệ tiêu hóa, đi qua hàng rào ruột hoặc phân bố tới những mô và cơ quan khác.
Tuy nhiên, mức độ phơi nhiễm thực tế, khả năng tích tụ và những tác động sức khỏe lâu dài của từng loại nano nhựa ở người vẫn đang được nghiên cứu. Vì vậy, không nên đồng nhất việc phát hiện nano nhựa trong cơ thể với việc chắc chắn gây ra một bệnh cụ thể.
Nghiên cứu của nhóm Viện Kimchi Thế giới cũng nhấn mạnh rằng các chiến lược sinh học nhằm giảm sự tích tụ nano nhựa trong đường tiêu hóa hiện vẫn ở giai đoạn đầu.
Vi khuẩn từ kim chi hoạt động như thế nào?
Điểm đặc biệt của nghiên cứu không nằm ở toàn bộ món kim chi mà nằm ở một chủng vi khuẩn cụ thể.
Đó là Leuconostoc mesenteroides CBA3656.
Nhóm nghiên cứu kiểm tra khả năng hấp phụ nano nhựa của vi khuẩn này trong nhiều điều kiện khác nhau. Kết quả cho thấy CBA3656 có khả năng tương tác với các hạt nano nhựa thông qua những đặc điểm trên bề mặt tế bào.
Ở điều kiện phòng thí nghiệm thông thường, CBA3656 đạt hiệu suất hấp phụ khoảng 87%, tương đương với khoảng 85% của chủng đối chứng Latilactobacillus sakei CBA3608.
Nhưng sự khác biệt trở nên rõ rệt hơn khi các nhà khoa học đưa vi khuẩn vào môi trường mô phỏng điều kiện đường ruột.
Trong dung dịch mô phỏng môi trường ruột người, CBA3656 vẫn duy trì khả năng hấp phụ khoảng 57%, trong khi chủng CBA3608 giảm mạnh xuống chỉ còn khoảng 3%.
Điều này cho thấy CBA3656 có thể duy trì khả năng liên kết với nano nhựa trong điều kiện gần với môi trường tiêu hóa hơn so với chủng được dùng để so sánh.
Vì sao khả năng “bám” nano nhựa lại quan trọng?
Cơ chế được nhóm nghiên cứu quan tâm có thể hiểu đơn giản là vi khuẩn liên kết với hạt nano nhựa trong đường ruột, từ đó hạn chế khả năng các hạt này tồn tại tự do và tạo điều kiện để chúng được đào thải qua phân.
Đây được gọi là quá trình biosorption, tức hấp phụ sinh học.
Nghiên cứu cho thấy một số nhóm chức trên thành tế bào và màng tế bào của CBA3656 có thể đóng vai trò trong quá trình tương tác với nano nhựa. Phân tích của nhóm nghiên cứu cho thấy các đặc điểm hóa học trên bề mặt vi khuẩn có liên quan tới khả năng hấp phụ.
Điều này đặc biệt đáng chú ý bởi vi khuẩn không nhất thiết phải “phân hủy” nhựa theo nghĩa thông thường.
Thay vào đó, chúng có thể giữ hoặc liên kết các hạt nano nhựa, sau đó giúp chúng được đưa ra ngoài cơ thể thông qua quá trình bài tiết.
Thí nghiệm trên chuột cho kết quả đáng chú ý
Sau các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm, nhóm nghiên cứu tiếp tục kiểm tra CBA3656 trên mô hình chuột không có hệ vi sinh vật đường ruột thông thường.
Kết quả cho thấy ở cả chuột đực và chuột cái được sử dụng CBA3656, lượng nano nhựa được phát hiện trong phân cao hơn hơn hai lần so với nhóm đối chứng không được bổ sung chủng vi khuẩn này.
Đây là một kết quả quan trọng vì nó cung cấp bằng chứng in vivo cho giả thuyết rằng CBA3656 có thể liên kết với nano nhựa trong đường ruột và thúc đẩy quá trình bài tiết.
Nói cách khác, thay vì nano nhựa tiếp tục tồn tại trong đường tiêu hóa, một phần có thể được gắn với vi khuẩn và được đưa ra ngoài theo phân.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng chuột thí nghiệm không phải con người. Kết quả trên động vật không thể tự động chuyển thành kết luận rằng ăn kim chi sẽ làm tăng lượng nano nhựa đào thải ở người với mức độ tương tự.
Kim chi có thực sự “loại bỏ nano nhựa” khỏi cơ thể người?
Đây là câu hỏi quan trọng nhất.
Câu trả lời hiện tại là: chưa thể khẳng định.
Nghiên cứu đã chứng minh một chủng vi khuẩn được phân lập từ kim chi có khả năng hấp phụ nano nhựa trong điều kiện phòng thí nghiệm và làm tăng lượng nano nhựa được tìm thấy trong phân của chuột.
Nhưng nghiên cứu chưa chứng minh rằng:
- Ăn một khẩu phần kim chi thông thường sẽ cung cấp đủ CBA3656 để tạo ra hiệu ứng tương tự.
- CBA3656 sống sót với số lượng cần thiết trong hệ tiêu hóa của con người.
- Ăn kim chi có thể làm giảm lượng nano nhựa tích tụ trong các cơ quan.
- Hiệu quả trên người tương đương với kết quả trên chuột.
- Kim chi có thể “giải độc” hoặc loại bỏ toàn bộ nano nhựa khỏi cơ thể.
Đây là lý do nên diễn đạt kết quả nghiên cứu theo hướng “có tiềm năng hỗ trợ đào thải nano nhựa” thay vì khẳng định kim chi có thể làm sạch nano nhựa khỏi cơ thể.
Kim chi còn có những lợi ích sức khỏe nào?
Nghiên cứu mới không phải lần đầu tiên kim chi thu hút sự chú ý của giới khoa học.
Kim chi là thực phẩm lên men chứa nhiều vi khuẩn axit lactic, trong đó có các chủng thuộc chi Leuconostoc và nhiều vi sinh vật khác tùy nguyên liệu, quy trình lên men và điều kiện bảo quản.
Một nghiên cứu trên mô hình viêm đại tràng do DSS ở chuột cho thấy kim chi và chủng Leuconostoc mesenteroides DRC 1506 có thể làm giảm một số dấu hiệu viêm, cải thiện các chỉ số tổn thương đại tràng và ảnh hưởng tới các yếu tố liên quan đến hàng rào niêm mạc ruột.
Nhóm nghiên cứu ghi nhận kim chi và DRC 1506 làm giảm một số cytokine gây viêm như TNF-α, đồng thời làm tăng IL-10 và điều chỉnh các yếu tố liên quan tới liên kết chặt của tế bào biểu mô ruột.
Những kết quả này gợi ý rằng các vi khuẩn có nguồn gốc từ thực phẩm lên men có thể có những tác động sinh học vượt ra ngoài chức năng lên men.
Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng này vẫn đến từ nghiên cứu tiền lâm sàng. Vì vậy, không nên biến kim chi thành một “phương thuốc” cho viêm đại tràng, tiểu đường, cholesterol cao hay các bệnh khác.
Từ thực phẩm truyền thống đến giải pháp cho ô nhiễm nhựa
Điểm thú vị nhất của nghiên cứu có thể không nằm ở việc kim chi trở thành một “siêu thực phẩm” mới.
Giá trị lớn hơn nằm ở việc các nhà khoa học đang tìm kiếm những nguồn vi sinh vật tự nhiên có khả năng tương tác với chất ô nhiễm môi trường.
Vi khuẩn axit lactic trước đây chủ yếu được nghiên cứu vì vai trò lên men thực phẩm và ảnh hưởng tới hệ vi sinh đường ruột. Nghiên cứu CBA3656 mở rộng hướng tiếp cận này sang khả năng tương tác với các chất ô nhiễm vi mô.
Theo nhóm nghiên cứu, đặc điểm bề mặt của vi khuẩn, bao gồm các nhóm chức và đặc tính tương tác bề mặt, có thể giúp giải thích khả năng hấp phụ nano nhựa.
Nếu các nghiên cứu tiếp theo xác nhận được cơ chế này, vi khuẩn có nguồn gốc từ thực phẩm lên men có thể được nghiên cứu sâu hơn như một dạng biosorbent, tức vật liệu sinh học có khả năng hấp phụ chất ô nhiễm.
Một phát hiện đáng chú ý nhưng chưa phải “thuốc giải độc”
Thông tin về kim chi và nano nhựa dễ tạo ra tiêu đề hấp dẫn, nhưng điều quan trọng là phải phân biệt giữa tiềm năng khoa học và ứng dụng y tế đã được chứng minh.
Nghiên cứu hiện tại cho thấy:
CBA3656 → liên kết với nano nhựa → tăng lượng nano nhựa được phát hiện trong phân chuột.
Điều đó khác với tuyên bố:
Ăn kim chi → nano nhựa trong cơ thể người bị loại bỏ.
Hai kết luận này không tương đương.
Khoảng cách giữa chúng cần được lấp đầy bằng các nghiên cứu trên người, nghiên cứu về liều lượng, khả năng sống sót của vi khuẩn trong đường tiêu hóa và đánh giá tác động lâu dài.
Phát hiện về Leuconostoc mesenteroides CBA3656 cho thấy kim chi có thể chứa những nguồn vi sinh vật với chức năng sinh học thú vị hơn nhiều so với vai trò truyền thống trong quá trình lên men.
Trong nghiên cứu được công bố trên Bioresource Technology, CBA3656 đạt hiệu suất hấp phụ nano nhựa cao trong điều kiện phòng thí nghiệm và duy trì mức khoảng 57% trong dung dịch mô phỏng môi trường ruột. Đáng chú ý, chuột được sử dụng chủng vi khuẩn này có lượng nano nhựa được phát hiện trong phân cao hơn hơn hai lần so với nhóm đối chứng.
Đây là những bằng chứng đáng chú ý, nhưng chưa đủ để kết luận rằng ăn kim chi có thể loại bỏ nano nhựa khỏi cơ thể người.
Điều đáng chờ đợi trong thời gian tới là các nghiên cứu tiếp theo nhằm xác định liệu chủng vi khuẩn này có thể hoạt động tương tự trong hệ tiêu hóa của con người hay không, liều lượng nào có hiệu quả và liệu việc tăng đào thải nano nhựa có thực sự tạo ra lợi ích sức khỏe đáng kể.
Từ một món ăn truyền thống của Hàn Quốc, nghiên cứu này đang mở ra một câu hỏi rất hiện đại: liệu vi sinh vật trong thực phẩm lên men có thể trở thành một công cụ sinh học giúp con người đối phó với một trong những sản phẩm phụ khó nhìn thấy nhất của thời đại nhựa hay không?
Nguồn tham khảo
- Nghiên cứu trên Bioresource Technology: “Efficient biosorption of nanoplastics by food-derived lactic acid bacterium”.
Lưu ý sức khỏe: Bài viết nhằm cung cấp thông tin khoa học, không thay thế chẩn đoán hoặc điều trị y tế. Các kết quả về CBA3656 và nano nhựa hiện chủ yếu đến từ nghiên cứu phòng thí nghiệm và động vật, chưa đủ để đưa ra khuyến nghị điều trị cho con người.
Ăn kim chi có thể loại bỏ nano nhựa khỏi cơ thể không?
Trả lời: Hiện chưa có đủ bằng chứng để khẳng định điều này ở người. Nghiên cứu mới chỉ cho thấy chủng Leuconostoc mesenteroides CBA3656 phân lập từ kim chi có khả năng hấp phụ nano nhựa trong phòng thí nghiệm và làm tăng lượng nano nhựa đào thải qua phân ở chuột.
Vi khuẩn CBA3656 có trong mọi loại kim chi không?
Trả lời: Không nên mặc định như vậy. CBA3656 là một chủng cụ thể được các nhà khoa học phân lập và nghiên cứu. Thành phần vi sinh vật của kim chi có thể thay đổi tùy nguyên liệu, môi trường và quá trình lên men. Vì vậy, kết quả của một chủng vi khuẩn không đồng nghĩa mọi loại kim chi đều có tác dụng tương tự.
Nano nhựa có nguy hiểm hơn microplastic không?
Trả lời: Nano nhựa có kích thước nhỏ hơn đáng kể nên về mặt lý thuyết có khả năng tương tác với các hàng rào sinh học theo cách khác với những hạt nhựa lớn hơn. Tuy nhiên, mức độ nguy hại thực tế đối với con người còn phụ thuộc vào loại polymer, kích thước, hình dạng, mức độ phơi nhiễm và nhiều yếu tố khác. Đây vẫn là lĩnh vực đang được nghiên cứu.
Có nên ăn nhiều kim chi để “thải độc nhựa”?
Trả lời: Không nên. Nghiên cứu hiện tại chưa chứng minh rằng tăng lượng kim chi sẽ làm giảm nano nhựa trong cơ thể người. Kim chi có thể là một phần của chế độ ăn đa dạng, nhưng không nên xem nó như sản phẩm giải độc hoặc phương pháp điều trị bệnh.
Nghiên cứu này có ý nghĩa gì đối với sức khỏe con người?
Trả lời: Ý nghĩa chính hiện nay là mở ra một hướng nghiên cứu mới. Một vi khuẩn có nguồn gốc từ thực phẩm lên men cho thấy khả năng hấp phụ nano nhựa và thúc đẩy đào thải trong mô hình động vật. Nếu những phát hiện này được xác nhận ở người, chúng có thể mở đường cho các nghiên cứu về probiotic hoặc vật liệu sinh học giúp hạn chế sự tiếp xúc với một số chất ô nhiễm.
Cập nhật những nghiên cứu mới về sức khỏe, công nghệ, AI, khoa học và các xu hướng đang tác động đến cuộc sống hàng ngày.
Đọc tin mới trên Điểm Tin Nhanh
