Hàn Quốc giữ giá nhiên liệu thấp dịp lễ, ngân sách bồi thường ngày càng phình to

Khi hàng triệu người dân Hàn Quốc chuẩn bị di chuyển trong kỳ nghỉ Chuseok kéo dài từ ngày 24 đến 27/9, chính phủ nước này tiếp tục triển khai hàng loạt biện pháp nhằm giữ chi phí nhiên liệu ở mức thấp. Chính sách được đưa ra trong bối cảnh giá dầu quốc tế tăng mạnh trở lại, có thời điểm dầu Brent vượt 100 USD/thùng, làm gia tăng áp lực lên chi phí đi lại, vận tải và lạm phát.

Tuy nhiên, đằng sau việc người tiêu dùng được hưởng giá nhiên liệu thấp hơn giá thị trường là một khoản chi phí ngân sách ngày càng lớn. Chính phủ Hàn Quốc không chỉ giảm thuế nhiên liệu mà còn áp dụng giá trần đối với các sản phẩm dầu mỏ và xây dựng cơ chế bồi thường cho các nhà máy lọc dầu chịu thiệt do bán dưới mức giá có thể phản ánh đầy đủ biến động quốc tế.

Hàn Quốc tiếp tục giữ trần giá xăng dầu trong kỳ nghỉ Chuseok

Ngày 18/9, Chính phủ Hàn Quốc thông báo tiếp tục giữ nguyên mức giá trần đối với các sản phẩm dầu mỏ trong vòng áp dụng thứ 10. Theo đó, giá tối đa mà các nhà máy lọc dầu có thể cung cấp cho các trạm xăng được giữ ở mức 1.784 won/lít đối với xăng, 1.773 won/lít đối với diesel và 1.380 won/lít đối với dầu hỏa.

Mức trần này có hiệu lực trong bốn tuần, bắt đầu từ ngày 19/9, đồng nghĩa chính sách kiểm soát giá nhiên liệu tiếp tục được duy trì trong kỳ nghỉ Chuseok. Đây cũng là lần thứ ba liên tiếp chính phủ Hàn Quốc giữ nguyên các mức trần hiện hành.

Cơ chế giá trần được Hàn Quốc triển khai từ giữa tháng 3 nhằm hạn chế việc giá dầu quốc tế tăng nhanh truyền trực tiếp vào giá bán trong nước. Đây là một biện pháp đặc biệt trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu chịu tác động từ căng thẳng địa chính trị và gián đoạn nguồn cung.

Việc tiếp tục giữ giá trần cho thấy chính phủ Hàn Quốc đang ưu tiên giảm cú sốc chi phí đối với hộ gia đình và doanh nghiệp trong ngắn hạn, đặc biệt trước một kỳ nghỉ lễ mà nhu cầu đi lại bằng ô tô thường tăng cao.

Giảm thêm 100 won/lít tại 226 trạm xăng trên cao tốc

Không chỉ giữ trần giá nhiên liệu, Chính phủ Hàn Quốc còn áp dụng chương trình giảm giá bổ sung trong dịp Chuseok.

Từ ngày 24 đến 27/9, 226 trạm xăng trên các tuyến cao tốc do Korea Expressway Corporation quản lý sẽ giảm thêm 100 won/lít đối với xăng và diesel so với mức giá trước khi chương trình bắt đầu. Mục tiêu là giúp người dân giảm một phần chi phí nhiên liệu trong giai đoạn nhu cầu đi lại tăng mạnh.

Đây là một trong những biện pháp được chính phủ triển khai nhằm giảm áp lực chi phí sinh hoạt trong thời điểm giá dầu quốc tế biến động mạnh.

Song song với chương trình giảm giá tại các trạm xăng cao tốc, chính phủ cũng kéo dài chương trình giảm thuế nhiên liệu thêm hai tháng, đến cuối tháng 11.

Mức giảm hiện tại được duy trì ở:

• Xăng: giảm 15% thuế nhiên liệu.
• Diesel: giảm 25%.
• LPG butane: giảm 25%.

Theo Chính phủ Hàn Quốc, so với mức thuế trước khi giảm, chính sách này giúp giảm khoảng 122 won/lít đối với xăng và 145 won/lít đối với diesel.

Như vậy, người tiêu dùng Hàn Quốc trong kỳ nghỉ Chuseok được hưởng đồng thời nhiều lớp hỗ trợ, từ giảm thuế, giới hạn giá bán buôn đến giảm trực tiếp tại một số trạm xăng cao tốc.

Giá nhiên liệu thấp hơn thị trường nhưng ngân sách phải trả nhiều hơn

Vấn đề lớn nhất của chính sách là chi phí tài chính ngày càng tăng.

Theo các báo cáo tại Hàn Quốc, ngân sách dành cho việc bồi thường thiệt hại cho các nhà máy lọc dầu đã lên khoảng 5,65 nghìn tỷ won, tương đương khoảng 4 tỷ USD theo tỷ giá quy đổi được các nguồn quốc tế sử dụng.

Ban đầu, chính phủ dự kiến chính sách giá trần chỉ kéo dài khoảng sáu tháng và bố trí khoảng 4,2 nghìn tỷ won trong ngân sách bổ sung để bù đắp tổn thất. Khi chính sách tiếp tục được kéo dài, ngân sách dự kiến dành cho bồi thường trong các quý tiếp theo được bổ sung thêm khoảng 1,45 nghìn tỷ won.

Điều này cho thấy giá nhiên liệu thấp đối với người tiêu dùng không có nghĩa cú sốc giá dầu đã biến mất. Một phần chi phí đang được chuyển từ người mua nhiên liệu sang ngân sách nhà nước và các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng.

Về bản chất kinh tế, giá trần giúp hạn chế mức giá mà người tiêu dùng phải trả khi giá thị trường tăng mạnh. Tuy nhiên, nếu mức trần được duy trì quá lâu và thấp hơn đáng kể so với chi phí thực tế, khoảng cách này phải được xử lý thông qua trợ cấp, bồi thường hoặc hấp thụ bởi doanh nghiệp.

Nhà máy lọc dầu trở thành mắt xích quan trọng trong chính sách

Một điểm đáng chú ý của chính sách Hàn Quốc là chính phủ không đơn thuần yêu cầu các nhà máy lọc dầu bán nhiên liệu với giá thấp hơn thị trường.

Theo cơ chế được thiết lập, các nhà máy lọc dầu bị giới hạn mức giá bán buôn đối với những sản phẩm thuộc diện kiểm soát. Sau đó, chính phủ sẽ xác định phần tổn thất đủ điều kiện để bồi thường.

Tuy nhiên, quá trình xác định khoản lỗ không đơn giản.

Các nhà máy lọc dầu đồng thời sản xuất nhiều sản phẩm từ cùng một nguồn dầu thô, bao gồm xăng, diesel, nhiên liệu máy bay, naphtha và nhiều sản phẩm hóa dầu khác. Trong khi đó, cơ chế giá trần chỉ áp dụng đối với một số sản phẩm nhất định.

Do vậy, cơ quan chức năng phải xác định chính xác chi phí nào liên quan đến sản phẩm bán trong nước và chi phí nào thuộc hoạt động xuất khẩu hoặc các sản phẩm khác.

Một số vấn đề về cách tính chi phí, chi phí mua dầu thô, chi phí bán hàng và quản lý cũng cần được thống nhất trước khi khoản bồi thường đầu tiên được thanh toán. Một số báo cáo tại Hàn Quốc cho biết quá trình này liên quan đến hàng loạt vấn đề kỹ thuật và kế toán, khiến việc quyết toán khoản bồi thường bị kéo dài.

Vì sao chính phủ Hàn Quốc chưa muốn bỏ giá trần?

Lý do quan trọng nhất là nguy cơ giá nhiên liệu tăng mạnh có thể lan sang toàn bộ nền kinh tế.

Nhiên liệu không chỉ ảnh hưởng đến người lái xe cá nhân. Giá diesel còn liên quan trực tiếp đến vận tải đường bộ, logistics, nông nghiệp, xây dựng và nhiều hoạt động sản xuất.

Khi giá nhiên liệu tăng, doanh nghiệp vận tải có thể phải tăng chi phí vận chuyển. Chi phí này sau đó có thể được chuyển sang giá hàng hóa và dịch vụ.

Do đó, trong thời điểm giá dầu quốc tế tăng nhanh, chính phủ Hàn Quốc xem việc kiểm soát giá nhiên liệu như một công cụ hạn chế cú sốc lạm phát.

Theo Seoul Economic Daily, Bộ Kinh tế và Tài chính Hàn Quốc ước tính nếu không có giá trần, lạm phát tiêu dùng trong tháng trước có thể cao hơn đáng kể; cơ chế này được đánh giá đã góp phần hạn chế một phần áp lực giá.

Tuy nhiên, hiệu quả của biện pháp có thể giảm dần nếu giá trần kéo dài quá lâu.

Giá dầu trên 100 USD khiến bài toán càng khó

Một trong những nguyên nhân khiến Hàn Quốc chưa thể nhanh chóng gỡ bỏ chính sách là giá dầu quốc tế lại tăng mạnh.

Yonhap đưa tin dầu Brent đã vượt 100 USD/thùng vào ngày 16/9, tạo thêm áp lực lên giá các sản phẩm dầu mỏ tại Hàn Quốc.

Trong điều kiện bình thường, giá dầu thô tăng sẽ được phản ánh dần vào giá xăng và diesel trong nước. Nhưng khi giá bán buôn bị giới hạn, phần chênh lệch giữa giá thị trường và mức giá được phép bán phải được xử lý thông qua cơ chế bồi thường.

Điều này tạo ra một bài toán khó cho chính phủ: nếu gỡ giá trần quá sớm, người tiêu dùng có thể phải đối mặt với cú tăng giá nhiên liệu mạnh; nhưng nếu kéo dài quá lâu, chi phí ngân sách và những méo mó trên thị trường có thể gia tăng.

Giá nhiên liệu thấp có thể làm giảm động lực tiết kiệm năng lượng

Một vấn đề kinh tế khác là tín hiệu giá.

Khi giá nhiên liệu phản ánh đầy đủ tình trạng khan hiếm hoặc chi phí nhập khẩu, người tiêu dùng và doanh nghiệp có động lực giảm mức tiêu thụ, lựa chọn phương tiện tiết kiệm nhiên liệu hoặc điều chỉnh hoạt động vận tải.

Ngược lại, khi giá được giữ thấp bằng chính sách hỗ trợ, người tiêu dùng có thể ít cảm nhận được mức độ nghiêm trọng của cú sốc năng lượng.

Đây là lý do một số chuyên gia tại Hàn Quốc cảnh báo việc duy trì giá trần trong thời gian dài có thể làm suy yếu tác dụng hạn chế tiêu thụ và ảnh hưởng đến cơ chế hình thành giá trên thị trường.

Vấn đề không nằm ở việc giá trần có hiệu quả hay không trong ngắn hạn, mà là chính sách này có thể được duy trì trong bao lâu trước khi chi phí tài khóa và những tác động phụ trở nên đáng kể.

Người dân được lợi trước mắt, nhưng ngân sách chịu áp lực dài hạn

Đối với các hộ gia đình Hàn Quốc, tác động dễ nhận thấy nhất là chi phí đi lại được giảm bớt.

Điều này đặc biệt đáng chú ý trong dịp Chuseok, khi hàng triệu người di chuyển giữa các thành phố để đoàn tụ gia đình. Chi phí nhiên liệu thấp hơn giúp giảm một phần ngân sách dành cho việc di chuyển bằng ô tô.

Đối với doanh nghiệp, đặc biệt là các ngành vận tải và logistics, nhiên liệu ổn định cũng giúp hạn chế biến động chi phí.

Nhưng về phía chính phủ, mỗi tuần kéo dài chính sách đồng nghĩa với việc phải tiếp tục theo dõi mức chênh lệch giữa giá thị trường và giá trần, đồng thời chuẩn bị nguồn lực để bù đắp phần tổn thất đủ điều kiện cho các nhà máy lọc dầu.

Đây chính là lý do câu chuyện giá xăng dầu tại Hàn Quốc hiện không chỉ là vấn đề năng lượng mà còn liên quan trực tiếp đến chính sách tài khóa và kiểm soát lạm phát.

Hàn Quốc đang đứng trước bài toán tìm thời điểm thoát khỏi chính sách

Việc kéo dài giá trần trong nhiều tháng đặt ra câu hỏi quan trọng: khi nào Hàn Quốc có thể trở lại cơ chế giá thị trường bình thường?

Chính phủ hiện chưa đưa ra một thời điểm cố định để chấm dứt hoàn toàn cơ chế này. Thay vào đó, chính sách được điều chỉnh theo diễn biến của giá dầu quốc tế, tình hình nguồn cung và áp lực đối với nền kinh tế trong nước.

Trong ngắn hạn, việc giữ giá trần trong kỳ nghỉ Chuseok có thể giúp giảm cú sốc chi phí cho người dân. Nhưng nếu giá dầu thế giới tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian dài, gánh nặng ngân sách có thể tiếp tục tăng.

Đặc biệt, việc bồi thường cho các nhà máy lọc dầu cần một cơ chế tính toán rõ ràng để tránh tranh chấp và bảo đảm ngân sách chỉ bù đắp những khoản thiệt hại thực sự phát sinh từ chính sách.

Hàn Quốc đang lựa chọn cách tiếp cận ưu tiên giảm cú sốc giá nhiên liệu đối với người dân trong bối cảnh giá dầu quốc tế tăng mạnh. Việc tiếp tục giữ giá trần, giảm thuế nhiên liệu và giảm thêm 100 won/lít tại 226 trạm xăng cao tốc trong dịp Chuseok giúp người tiêu dùng giảm bớt áp lực chi phí trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, chính sách này cũng cho thấy một mặt khác của việc kiểm soát giá năng lượng: chi phí không biến mất mà được chuyển một phần sang ngân sách nhà nước và các doanh nghiệp liên quan.

Với khoản ngân sách bồi thường dự kiến khoảng 5,65 nghìn tỷ won và chính sách đã kéo dài vượt thời gian sáu tháng ban đầu, bài toán lớn của Hàn Quốc trong thời gian tới sẽ là cân bằng giữa ổn định giá nhiên liệu, kiểm soát lạm phát, bảo vệ hộ gia đình và duy trì cơ chế thị trường.

Nếu giá dầu quốc tế tiếp tục biến động mạnh, quyết định về thời điểm và cách thức rút dần giá trần sẽ trở thành một vấn đề quan trọng đối với chính sách kinh tế Hàn Quốc trong những tháng cuối năm 2026.

Hỏi đáp về chính sách giá nhiên liệu của Hàn Quốc

Vì sao Hàn Quốc áp giá trần xăng dầu?

Hàn Quốc áp dụng giá trần nhằm hạn chế tác động của giá dầu quốc tế tăng mạnh lên giá nhiên liệu trong nước, qua đó giảm áp lực đối với hộ gia đình, doanh nghiệp và lạm phát.

Giá trần xăng dầu hiện tại ở Hàn Quốc là bao nhiêu?

Trong vòng áp dụng thứ 10, giá tối đa đối với xăng là 1.784 won/lít, diesel 1.773 won/lít và dầu hỏa 1.380 won/lít. Các mức này được giữ nguyên trong bốn tuần kể từ ngày 19/9/2026.

Người dân Hàn Quốc có được giảm giá thêm trong dịp Chuseok không?

Có. Trong thời gian từ 24 đến 27/9, 226 trạm xăng trên các tuyến cao tốc do Korea Expressway Corporation quản lý sẽ giảm thêm 100 won/lít đối với xăng và diesel.

Hàn Quốc có tiếp tục giảm thuế nhiên liệu không?

Có. Chính phủ đã kéo dài chương trình giảm thuế nhiên liệu thêm hai tháng, đến cuối tháng 11. Mức giảm được duy trì ở 15% đối với xăng và 25% đối với diesel và LPG butane.

Chi phí của chính sách giá trần là bao nhiêu?

Ngân sách dự kiến dành cho bồi thường tổn thất cho các nhà máy lọc dầu đã lên khoảng 5,65 nghìn tỷ won, phản ánh chi phí ngày càng lớn khi chính sách kéo dài hơn dự kiến ban đầu.

Nguồn tham khảo: Chính phủ Hàn Quốc, Yonhap News Agency và các báo cáo về chính sách giá nhiên liệu, giảm thuế nhiên liệu và cơ chế bồi thường cho nhà máy lọc dầu.