Một báo cáo mới tại Hàn Quốc cho thấy số người tử vong do nhiễm CRE – nhóm vi khuẩn đường ruột kháng carbapenem đang tăng nhanh. Năm 2025, quốc gia này ghi nhận 944 ca tử vong liên quan đến CRE, tăng hơn 4 lần so với năm 2020.
Đáng chú ý, khoảng 84,9% số người tử vong, tương đương 801 trường hợp, là những người từ 60 tuổi trở lên. Nhóm từ 70 tuổi trở lên chiếm phần lớn số ca tử vong.
Không chỉ số người tử vong tăng, số ca nhiễm CRE được báo cáo tại Hàn Quốc cũng tiếp tục đi lên. Theo số liệu chính thức của Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA), năm 2025 nước này ghi nhận 49.053 ca CRE, tăng 15,8% so với 42.346 ca năm 2024. CRE cũng là một trong những bệnh truyền nhiễm có số người tử vong cao nhất trong nhóm bệnh được giám sát trong năm 2025.
Số ca tử vong do CRE tăng hơn 4 lần trong 5 năm
Số liệu được công bố tại Hàn Quốc cho thấy xu hướng gia tăng rõ rệt của các ca tử vong liên quan đến CRE trong những năm gần đây.
Cụ thể, số người tử vong được ghi nhận lần lượt là:
- Năm 2020: 226 người
- Năm 2021: 277 người
- Năm 2022: 539 người
- Năm 2023: 663 người
- Năm 2024: 848 người
- Năm 2025: 944 người
Như vậy, số ca tử vong năm 2025 cao khoảng 4,2 lần so với năm 2020.
Đáng chú ý, mức tăng không diễn ra đồng đều mà đặc biệt rõ từ năm 2022 trở đi. Chỉ trong ba năm từ 2022 đến 2025, số người tử vong được thống kê đã tăng từ 539 lên 944 trường hợp.
Số liệu chính thức của KDCA cũng cho thấy năm 2025, CRE là bệnh truyền nhiễm có số ca tử vong cao nhất trong nhóm được cơ quan này nêu bật, với 944 trường hợp. Năm 2024, CRE đứng sau bệnh lao về số người tử vong, với 848 trường hợp so với 1.347 trường hợp tử vong do lao.
Điều đáng chú ý là trong khi số người tử vong do lao trong giai đoạn 2021-2025 tương đối ổn định quanh mức hơn 1.300 ca mỗi năm, số tử vong liên quan đến CRE lại tăng mạnh.
85% người tử vong do CRE từ 60 tuổi trở lên
Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong thống kê năm 2025 là sự tập trung của các ca tử vong ở nhóm người lớn tuổi.
Trong tổng số 944 người tử vong do CRE, có 801 người từ 60 tuổi trở lên, tương đương 84,9%.
Đặc biệt, nhóm từ 70 tuổi trở lên chiếm tỷ trọng rất lớn. Số người từ 70 tuổi trở lên tử vong do CRE đã tăng từ 136 trường hợp năm 2021 lên 605 trường hợp năm 2025, tức tăng khoảng 4,4 lần.
Ở chiều ngược lại, dữ liệu về số ca bệnh cũng cho thấy CRE tập trung mạnh ở nhóm người lớn tuổi. Năm 2025, nhóm từ 60 tuổi trở lên chiếm 86,5% tổng số ca CRE được báo cáo tại Hàn Quốc. Tổng số ca CRE năm đó đạt 49.053 trường hợp.
Những con số này cho thấy người cao tuổi là nhóm đặc biệt cần được quan tâm trong các chương trình phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn do vi khuẩn kháng thuốc.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa người trẻ không có nguy cơ. CRE có thể gây nhiễm trùng ở nhiều nhóm tuổi, đặc biệt ở những người có bệnh nền, hệ miễn dịch suy yếu hoặc phải điều trị y tế phức tạp.
CRE là gì và tại sao khó điều trị?
CRE là viết tắt của Carbapenem-resistant Enterobacterales, tức nhóm vi khuẩn đường ruột có khả năng kháng các kháng sinh thuộc nhóm carbapenem.
Enterobacterales vốn có thể tồn tại tự nhiên trong đường ruột của con người và động vật. Tuy nhiên, một số chủng có thể gây bệnh khi xâm nhập vào những vị trí khác của cơ thể và trở nên nguy hiểm hơn khi phát triển khả năng kháng thuốc.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), CRE có thể bao gồm những vi khuẩn như E. coli và Klebsiella pneumoniae khi chúng phát triển khả năng kháng carbapenem. Những vi khuẩn này có thể gây viêm phổi, nhiễm trùng đường tiết niệu, nhiễm trùng máu và các nhiễm trùng nghiêm trọng khác.
Carbapenem thường được sử dụng để điều trị một số bệnh nhiễm khuẩn nghiêm trọng. Vì vậy, khi vi khuẩn kháng nhóm thuốc này, lựa chọn điều trị có thể bị thu hẹp đáng kể.
Một số chủng CRE còn sản xuất enzyme carbapenemase, có khả năng phá hủy tác dụng của carbapenem và các thuốc kháng sinh khác. CDC lưu ý rằng một số CRE có mức độ kháng thuốc rất cao, khiến việc lựa chọn phương pháp điều trị trở nên phức tạp.
Vì vậy, cách gọi CRE là “siêu vi khuẩn” trong truyền thông thường nhằm mô tả mức độ kháng thuốc đáng lo ngại. Về mặt khoa học, CRE vẫn là vi khuẩn, không phải virus.
Vì sao người cao tuổi dễ gặp biến chứng hơn?
Người cao tuổi thường có nhiều yếu tố nguy cơ cùng lúc, chẳng hạn bệnh mạn tính, suy giảm miễn dịch, phải nhập viện nhiều lần hoặc cần các thiết bị y tế xâm lấn.
CDC cho biết nhóm bệnh nhân có nguy cơ CRE cao bao gồm những người đang điều trị trong cơ sở y tế, đặc biệt là người sử dụng máy thở, ống thông tiểu hoặc catheter tĩnh mạch; người có hệ miễn dịch suy yếu và người phải sử dụng kháng sinh trong thời gian dài.
Những yếu tố này có thể xuất hiện đồng thời ở bệnh nhân lớn tuổi.
Ví dụ, một người cao tuổi mắc nhiều bệnh nền có thể phải nhập viện, sử dụng ống thông tiểu, điều trị bằng kháng sinh và sau đó chuyển sang cơ sở chăm sóc dài hạn. Mỗi yếu tố đều có thể làm tăng mức độ phức tạp trong kiểm soát nhiễm khuẩn.
Ngoài ra, các cơ sở y tế và cơ sở chăm sóc dài hạn là môi trường cần đặc biệt chú trọng kiểm soát sự lây truyền của vi khuẩn kháng thuốc. CRE có thể lây truyền qua tiếp xúc giữa người với người hoặc thông qua thiết bị, bề mặt và môi trường bị nhiễm khuẩn.
Số ca CRE tại Hàn Quốc tiếp tục tăng
Không chỉ số tử vong, số ca CRE được báo cáo tại Hàn Quốc cũng tăng trong năm 2025.
Theo KDCA, số ca CRE tăng từ 42.346 ca năm 2024 lên 49.053 ca năm 2025, tương đương mức tăng 15,8%. Đây là một trong những bệnh truyền nhiễm có số ca tăng trong năm 2025, trong khi tổng số ca mắc các bệnh truyền nhiễm thuộc diện giám sát toàn quốc lại giảm 20,3%.
Điều này khiến CRE trở thành vấn đề đáng quan tâm không chỉ đối với bệnh viện mà còn đối với các cơ sở chăm sóc người cao tuổi và cơ sở điều trị dài ngày.
Việc bệnh nhân di chuyển giữa các bệnh viện, viện dưỡng lão hoặc cơ sở chăm sóc dài hạn cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với việc chia sẻ thông tin về tình trạng nhiễm hoặc mang vi khuẩn kháng thuốc.
CDC khuyến nghị các cơ sở y tế cần tăng cường phát hiện, xét nghiệm, kiểm soát nhiễm khuẩn và thông báo tình trạng CRE khi bệnh nhân được chuyển sang cơ sở khác.
Sử dụng kháng sinh và bài toán kháng thuốc
Một trong những yếu tố được đề cập trong phân tích về xu hướng gia tăng CRE là việc sử dụng kháng sinh.
Theo số liệu được nêu trong nội dung tại Hàn Quốc, số đơn thuốc kháng sinh trong nước tăng từ khoảng 347,67 triệu đơn năm 2020 lên 555,17 triệu đơn năm 2024, tương đương mức tăng khoảng 60%.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa mối liên hệ và quan hệ nhân quả trực tiếp. Việc sử dụng nhiều kháng sinh có thể tạo áp lực chọn lọc khiến các chủng vi khuẩn kháng thuốc có lợi thế tồn tại và phát triển, nhưng sự gia tăng CRE trong một quốc gia thường chịu ảnh hưởng đồng thời của nhiều yếu tố như kiểm soát nhiễm khuẩn, đặc điểm bệnh nhân, môi trường chăm sóc y tế và sự lưu hành của các chủng kháng thuốc.
WHO cũng lưu ý rằng người cao tuổi có thể có mức phơi nhiễm kháng sinh cao hơn do mắc nhiều bệnh mạn tính, cần điều trị y tế thường xuyên và sử dụng các can thiệp y tế như catheter hoặc phẫu thuật. Việc sử dụng kháng sinh ở nhóm này có thể tạo áp lực chọn lọc đối với vi khuẩn kháng thuốc.
Do đó, vấn đề không đơn giản là “có sử dụng kháng sinh hay không”, mà quan trọng là sử dụng đúng thuốc, đúng chỉ định, đúng liều và trong thời gian phù hợp.
CRE có thể gây những bệnh gì?
CRE có thể gây nhiều dạng nhiễm trùng khác nhau.
Các bệnh cảnh thường được nhắc tới gồm:
Nhiễm trùng đường tiết niệu: Đây là một trong những dạng nhiễm trùng có thể gặp, đặc biệt ở bệnh nhân sử dụng ống thông tiểu.
Viêm phổi: CRE có thể gây nhiễm trùng đường hô hấp, trong đó nguy cơ đáng chú ý ở bệnh nhân nặng hoặc cần hỗ trợ hô hấp.
Nhiễm trùng máu: Khi vi khuẩn xâm nhập vào máu, tình trạng có thể tiến triển nghiêm trọng và cần điều trị khẩn cấp.
Nhiễm trùng vết thương: Các tổn thương hoặc vị trí phẫu thuật cũng có thể trở thành nơi vi khuẩn xâm nhập.
CDC liệt kê viêm phổi, nhiễm trùng máu, nhiễm trùng đường tiết niệu và nhiễm trùng vết thương trong số các bệnh cảnh có thể do CRE gây ra.
Vì sao bệnh nhân nằm viện dài ngày có nguy cơ cao?
Thời gian điều trị kéo dài thường đi kèm nhiều yếu tố nguy cơ.
Bệnh nhân có thể phải sử dụng catheter, máy thở hoặc các thiết bị y tế khác. Đồng thời, họ có thể phải dùng kháng sinh trong thời gian dài và tiếp xúc với môi trường chăm sóc y tế thường xuyên.
CDC xác định bệnh nhân cần chăm sóc y tế phức tạp, có thiết bị xâm lấn hoặc sử dụng kháng sinh kéo dài là nhóm có nguy cơ cao đối với CRE.
Đây cũng là lý do kiểm soát nhiễm khuẩn tại bệnh viện, viện dưỡng lão và các cơ sở chăm sóc dài hạn đóng vai trò quan trọng.
Các biện pháp như vệ sinh tay, làm sạch thiết bị y tế, kiểm soát tiếp xúc và phát hiện sớm bệnh nhân mang hoặc nhiễm CRE có thể góp phần hạn chế lây lan.
Làm gì để hạn chế nguy cơ vi khuẩn kháng kháng sinh?
Đối với cộng đồng, một trong những nguyên tắc quan trọng là không tự ý sử dụng kháng sinh.
Kháng sinh không điều trị được các bệnh do virus như cảm lạnh hoặc cúm. Việc sử dụng thuốc không đúng chỉ định có thể góp phần làm gia tăng áp lực kháng thuốc.
Khi được bác sĩ kê kháng sinh, người bệnh cần sử dụng theo hướng dẫn của nhân viên y tế thay vì tự thay đổi liều hoặc ngừng thuốc.
Trong bệnh viện và cơ sở chăm sóc dài hạn, kiểm soát nhiễm khuẩn có vai trò đặc biệt quan trọng. CDC khuyến nghị tăng cường vệ sinh tay, sử dụng biện pháp phòng ngừa phù hợp, làm sạch thiết bị và môi trường, đồng thời thực hiện các chương trình quản lý sử dụng kháng sinh.
Đối với người cao tuổi, việc kiểm soát tốt các bệnh nền và hạn chế những can thiệp y tế không cần thiết cũng có thể giúp giảm các yếu tố nguy cơ liên quan đến nhiễm khuẩn.
Gánh nặng CRE ngày càng đáng chú ý trong bối cảnh dân số già hóa
Con số 944 ca tử vong do CRE tại Hàn Quốc trong năm 2025 cho thấy gánh nặng của vi khuẩn kháng kháng sinh đang trở thành vấn đề đáng quan tâm trong hệ thống y tế.
Đáng chú ý hơn, gần 85% số người tử vong thuộc nhóm từ 60 tuổi trở lên, trong khi nhóm 70 tuổi trở lên chiếm tỷ trọng lớn trong cả số ca mắc và số ca tử vong.
Dữ liệu của KDCA cho thấy số ca CRE năm 2025 đạt 49.053 trường hợp, tăng 15,8% so với năm trước. Trong khi đó, số tử vong do CRE tăng từ 848 lên 944 trường hợp.
Xu hướng này đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm soát nhiễm khuẩn tại bệnh viện, cơ sở chăm sóc dài hạn và các cơ sở có đông người cao tuổi. Đồng thời, sử dụng kháng sinh hợp lý là một phần quan trọng trong chiến lược hạn chế sự phát triển và lan truyền của vi khuẩn kháng thuốc.
Với người dân, đặc biệt là người cao tuổi và gia đình có người đang điều trị dài ngày, điều quan trọng là nhận thức đúng về nguy cơ nhưng không hoang mang. CRE là một vấn đề y tế cần được kiểm soát bằng phát hiện sớm, điều trị phù hợp, vệ sinh và kiểm soát nhiễm khuẩn, thay vì tự ý sử dụng thuốc.
Nguồn tham khảo: Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA); Centers for Disease Control and Prevention (CDC); Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Câu hỏi thường gặp về vi khuẩn CRE
CRE có phải là virus không?
Không. CRE là vi khuẩn, cụ thể là nhóm vi khuẩn đường ruột kháng carbapenem. Cách gọi “siêu vi khuẩn” thường được sử dụng trong truyền thông để mô tả những vi khuẩn có khả năng kháng nhiều loại kháng sinh, nhưng CRE không phải virus.
Vì sao CRE nguy hiểm?
CRE nguy hiểm vì một số chủng kháng carbapenem và có thể đồng thời kháng nhiều loại kháng sinh khác. Khi nhiễm trùng xảy ra, bác sĩ có thể có ít lựa chọn điều trị hơn, đặc biệt với những chủng kháng thuốc mạnh.
Người cao tuổi có phải nhóm nguy cơ cao không?
Có. Dữ liệu Hàn Quốc năm 2025 cho thấy 84,9% số người tử vong do CRE từ 60 tuổi trở lên. Về mặt y khoa, người cao tuổi cũng thường có nhiều bệnh nền, nhập viện thường xuyên hơn và có thể phải sử dụng các thiết bị y tế xâm lấn, những yếu tố liên quan đến nguy cơ CRE.
CRE có lây từ người sang người không?
Có. CRE có thể lây truyền thông qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp, bao gồm bàn tay, bề mặt, thiết bị y tế bị nhiễm khuẩn. Vì vậy, kiểm soát nhiễm khuẩn trong cơ sở y tế có vai trò quan trọng.
Có phải cứ mang CRE là phải điều trị kháng sinh?
Không nhất thiết. Một người có thể mang CRE trong cơ thể nhưng chưa bị nhiễm trùng. CDC phân biệt tình trạng “mang vi khuẩn” với nhiễm trùng và lưu ý rằng người chỉ mang CRE thường không cần điều trị kháng sinh nếu không có nhiễm trùng. Việc đánh giá và điều trị cần do nhân viên y tế thực hiện.
Làm thế nào để hạn chế kháng kháng sinh?
Không tự ý mua hoặc sử dụng kháng sinh; sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ; tuân thủ hướng dẫn điều trị; vệ sinh tay và thực hiện các biện pháp phòng ngừa nhiễm khuẩn trong môi trường chăm sóc y tế. Các cơ sở y tế cũng cần triển khai chương trình quản lý sử dụng kháng sinh và kiểm soát nhiễm khuẩn.
