Giá dầu thế giới tiếp tục tăng mạnh trong phiên giao dịch thứ Năm khi thị trường năng lượng đánh giá những diễn biến mới liên quan đến căng thẳng giữa Mỹ và Iran. Trong khi giới đầu tư vẫn theo dõi khả năng xuất hiện một giải pháp ngoại giao, các dấu hiệu thực tế cho thấy đàm phán chưa tạo ra bước đột phá đủ rõ để làm giảm ngay rủi ro nguồn cung.
Giá dầu Brent giao tháng 11 có thời điểm tăng hơn 3%, vượt mốc 106 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ tiến lên quanh 94,5 USD/thùng. Đà tăng cho thấy thị trường tiếp tục cộng thêm phần bù rủi ro địa chính trị vào giá dầu, đặc biệt trong bối cảnh hoạt động vận chuyển năng lượng tại khu vực Trung Đông vẫn chịu ảnh hưởng.
Giá dầu Brent vượt 106 USD/thùng
Theo dữ liệu được đề cập trong nội dung thị trường, hợp đồng dầu Brent giao tháng 11 tăng khoảng 3,05%, lên 106,22 USD/thùng. Ở một thời điểm khác trong phiên, hợp đồng này tăng khoảng 3,17%, lên 106,35 USD/thùng.
Dầu WTI giao tháng 11 của Mỹ cũng tăng khoảng 2,56%, lên 94,52 USD/thùng.
Mức tăng này tiếp tục đưa giá dầu trở lại vùng cao sau những phiên giao dịch biến động mạnh trong tuần.
Điểm đáng chú ý là diễn biến giá không hoàn toàn phản ánh kỳ vọng rằng đàm phán Mỹ – Iran đã đạt tiến triển. Ngược lại, thị trường đang phải cân bằng giữa hai khả năng trái chiều.
Một mặt, nếu Washington và Tehran đạt được thỏa thuận ngoại giao, nguồn cung dầu có thể được cải thiện và áp lực rủi ro địa chính trị giảm xuống.
Mặt khác, nếu đàm phán kéo dài mà không tạo ra kết quả cụ thể, những rủi ro liên quan đến sản xuất, vận chuyển và xuất khẩu dầu tại Trung Đông tiếp tục tồn tại. Chính yếu tố thứ hai đang khiến các nhà giao dịch thận trọng.
Reuters trước đó ghi nhận thị trường đã phản ứng với những tín hiệu ngoại giao khác nhau từ Mỹ và Iran, trong khi hoạt động vận chuyển dầu qua khu vực Hormuz vẫn chịu ảnh hưởng đáng kể.
Vì sao đàm phán Mỹ – Iran lại tác động mạnh đến giá dầu?
Iran là một trong những quốc gia sản xuất và xuất khẩu dầu quan trọng của thế giới. Do đó, bất kỳ thay đổi nào liên quan đến khả năng xuất khẩu dầu của nước này đều có thể tác động tới cán cân cung – cầu toàn cầu.
Không chỉ nguồn cung trực tiếp từ Iran được quan tâm. Thị trường còn theo dõi tình hình tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng quan trọng nối Vịnh Ba Tư với các thị trường quốc tế.
Trước khi xung đột hiện tại bùng phát, Hormuz là tuyến vận chuyển một phần rất lớn dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới. Khi hoạt động hàng hải bị gián đoạn, chi phí vận chuyển tăng và các doanh nghiệp phải tìm cách chuyển hướng dòng hàng.
Reuters cho biết lưu lượng tàu qua Hormuz đã giảm mạnh so với thời kỳ trước xung đột, mặc dù dầu vẫn tiếp tục được vận chuyển thông qua nhiều phương án khác nhau.
Điều này tạo ra một nghịch lý đối với thị trường: nguồn cung chưa hoàn toàn biến mất, nhưng việc đưa dầu từ khu vực sản xuất đến người mua trở nên khó khăn, tốn kém và nhiều rủi ro hơn.
Châu Á tăng mạnh nhập khẩu dầu thô
Một trong những yếu tố được các nhà giao dịch chú ý là nhu cầu nhập khẩu dầu của châu Á.
Theo dữ liệu Kpler được Reuters dẫn lại, khu vực châu Á đang hướng tới mức nhập khẩu khoảng 23,96 triệu thùng dầu thô mỗi ngày trong tháng 9, tăng từ khoảng 23,38 triệu thùng/ngày trong tháng 8.
Nếu duy trì, đây sẽ là mức nhập khẩu dầu thô rất cao trong bối cảnh thị trường Trung Đông chịu ảnh hưởng bởi xung đột.
Sự gia tăng nhập khẩu của châu Á có ý nghĩa quan trọng bởi khu vực này là trung tâm tiêu thụ năng lượng lớn nhất thế giới, với những nền kinh tế có nhu cầu dầu mỏ rất lớn như Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Khi nhu cầu nhập khẩu duy trì ở mức cao trong khi nguồn cung từ một khu vực sản xuất trọng yếu bị gián đoạn, thị trường thường có xu hướng phản ánh thêm phần bù rủi ro vào giá.
Nhu cầu dầu của châu Á trở thành yếu tố hỗ trợ giá
Việc châu Á tăng nhập khẩu không nhất thiết đồng nghĩa nhu cầu tiêu thụ cuối cùng tăng tương ứng trong mọi trường hợp.
Các nhà máy lọc dầu có thể tăng mua dầu thô để bổ sung tồn kho, tận dụng mức giá tương đối phù hợp hoặc chuẩn bị cho nhu cầu nhiên liệu trong những tháng tiếp theo.
Tuy nhiên, xét trên phương diện thị trường, lượng dầu được đưa vào khu vực vẫn là một chỉ báo quan trọng về dòng chảy thương mại.
Trong bối cảnh xung đột Trung Đông kéo dài, các nhà nhập khẩu châu Á có thể ưu tiên đảm bảo nguồn cung. Điều này làm tăng cạnh tranh đối với những lô dầu có thể vận chuyển an toàn tới thị trường.
Reuters cũng ghi nhận các nhà sản xuất vùng Vịnh đang phải thích nghi với tình trạng gián đoạn vận tải bằng cách sử dụng những phương thức vận chuyển phức tạp hơn, trong đó có hoạt động chuyển dầu từ tàu này sang tàu khác ngoài khơi Oman.
Căng thẳng Mỹ – Iran tiếp tục phủ bóng lên thị trường
Căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục là tâm điểm của thị trường năng lượng.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã đưa ra những phát biểu cứng rắn tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, cáo buộc Mỹ và Israel góp phần gây bất ổn và khẳng định Iran sẽ tiếp tục đối đầu.
Trong khi đó, phía Mỹ vẫn duy trì sức ép đối với Iran nhưng đồng thời để ngỏ khả năng đạt được một thỏa thuận.
Reuters đưa tin Tổng thống Donald Trump ngày 22/9 cho biết Mỹ và Iran vẫn đang liên lạc và ông tin rằng hai bên cuối cùng có thể đạt được một thỏa thuận. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh Washington không chấp nhận việc Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Những thông điệp trái chiều này khiến thị trường khó xác định thời điểm một giải pháp ngoại giao có thể thực sự xuất hiện.
Đối với các nhà giao dịch dầu, điều quan trọng không chỉ là hai bên có đàm phán hay không mà còn là đàm phán có tạo ra thay đổi thực tế đối với nguồn cung hay không.
Thị trường dầu đang đứng trước hai kịch bản
Diễn biến hiện nay khiến thị trường dầu phải định giá đồng thời hai kịch bản.
Nếu đàm phán Mỹ – Iran đạt kết quả tích cực, các biện pháp hạn chế có thể được nới lỏng, hoạt động vận chuyển được cải thiện và nguồn cung dầu quay trở lại thị trường.
Trong trường hợp đó, phần bù rủi ro địa chính trị trong giá dầu có thể giảm.
Ngược lại, nếu đàm phán không tiến triển hoặc xung đột tiếp tục kéo dài, nguy cơ gián đoạn nguồn cung sẽ duy trì. Giá dầu khi đó có thể tiếp tục chịu ảnh hưởng từ các yếu tố như tình trạng của Hormuz, hoạt động xuất khẩu của các nước vùng Vịnh và khả năng vận chuyển dầu tới châu Á.
Đây là lý do các nhà giao dịch phản ứng rất nhanh với từng tuyên bố mới từ Washington và Tehran.
Hormuz vẫn là mắt xích quan trọng
Một trong những biến số quan trọng nhất của thị trường dầu hiện nay là eo biển Hormuz.
Đây là tuyến hàng hải có vai trò đặc biệt quan trọng đối với thương mại năng lượng toàn cầu. Khi hoạt động tại Hormuz bị hạn chế, các nhà sản xuất phải tìm những phương án thay thế.
Reuters cho biết lượng dầu vẫn được đưa ra khỏi khu vực thông qua nhiều hình thức, trong đó có việc chuyển tải giữa các tàu ở vùng biển ngoài khơi Oman. Tuy nhiên, cách thức này làm tăng đáng kể chi phí vận chuyển.
Chi phí vận tải cao hơn cuối cùng có thể được phản ánh vào giá dầu, giá nhiên liệu và chi phí logistics trên toàn cầu.
Điều này đặc biệt đáng chú ý đối với các quốc gia phụ thuộc lớn vào dầu nhập khẩu.
Không chỉ dầu thô, giá nhiên liệu cũng chịu sức ép
Tác động của căng thẳng Trung Đông không dừng lại ở thị trường dầu thô.
Các sản phẩm lọc dầu như diesel và nhiên liệu máy bay cũng đang chịu áp lực do nguồn cung bị xáo trộn.
Reuters cho biết giá diesel tại châu Âu và Mỹ đã tăng mạnh trong bối cảnh các cuộc xung đột tại Iran và Ukraine ảnh hưởng tới dòng xuất khẩu của một số nhà sản xuất lớn.
Nếu tình trạng thiếu hụt sản phẩm lọc dầu kéo dài, người tiêu dùng có thể phải đối mặt với chi phí nhiên liệu cao hơn ngay cả khi giá dầu thô không tăng tương ứng.
Đối với nền kinh tế, nhiên liệu đắt hơn có thể làm tăng chi phí vận tải, sản xuất và logistics.
Giá dầu cao có thể tác động đến lạm phát
Dầu mỏ là đầu vào quan trọng của nền kinh tế toàn cầu.
Giá dầu tăng có thể tác động trực tiếp tới xăng dầu, nhiên liệu máy bay và các sản phẩm hóa dầu. Đồng thời, chi phí vận chuyển hàng hóa cũng có thể tăng khi giá nhiên liệu đi lên.
Nếu cú sốc năng lượng kéo dài, áp lực có thể lan sang nhiều nhóm hàng hóa và dịch vụ khác.
Đây là yếu tố mà các ngân hàng trung ương và nhà đầu tư trên thị trường tài chính cần theo dõi.
Một đợt tăng giá dầu do thiếu nguồn cung thường có tác động khác với việc giá dầu tăng do nhu cầu kinh tế toàn cầu cải thiện. Trong trường hợp hiện tại, yếu tố địa chính trị và rủi ro nguồn cung đang đóng vai trò đáng kể.
Châu Á có thể tiếp tục là tâm điểm của dòng dầu
Với mức nhập khẩu gần 24 triệu thùng/ngày được dự báo trong tháng 9, châu Á tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong thị trường dầu toàn cầu.
Các nhà máy lọc dầu tại khu vực này cần duy trì nguồn cung để đáp ứng nhu cầu nhiên liệu trong nước cũng như xuất khẩu các sản phẩm lọc dầu.
Trong khi đó, những thay đổi về nguồn cung từ Trung Đông có thể buộc các nhà nhập khẩu phải đa dạng hóa nguồn dầu.
Điều này có thể làm thay đổi dòng chảy thương mại toàn cầu, khi dầu từ các khu vực khác được chuyển hướng sang châu Á hoặc các nhà sản xuất phải điều chỉnh điểm đến xuất khẩu.
Giá dầu có thể tiếp tục biến động mạnh
Ở thời điểm hiện tại, thị trường dầu vẫn rất nhạy cảm với các thông tin mới từ Mỹ, Iran và khu vực Trung Đông.
Một tuyên bố về đàm phán có thể khiến giá dầu giảm nhanh nếu nhà đầu tư tin rằng nguồn cung sẽ được khôi phục.
Ngược lại, bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy xung đột mở rộng, vận tải qua Hormuz khó khăn hơn hoặc nguồn cung bị gián đoạn thêm đều có thể tạo áp lực tăng giá.
Điều này khiến thị trường dầu bước vào giai đoạn biến động cao, trong đó thông tin địa chính trị có thể quan trọng không kém các dữ liệu truyền thống như tồn kho dầu của Mỹ, sản lượng OPEC+ hay nhu cầu tiêu thụ.
Câu hỏi thường gặp về giá dầu và đàm phán Mỹ – Iran
1. Giá dầu Brent hiện tăng lên mức nào?
Theo diễn biến được đề cập trong phiên giao dịch, dầu Brent giao tháng 11 tăng hơn 3% và vượt 106 USD/thùng, có thời điểm quanh 106,35 USD/thùng.
2. Giá dầu WTI đang ở mức bao nhiêu?
Dầu WTI giao tháng 11 của Mỹ tăng khoảng 2,56%, lên khoảng 94,52 USD/thùng theo dữ liệu trong nội dung thị trường.
3. Vì sao giá dầu tăng khi Mỹ và Iran vẫn đang đàm phán?
Thị trường chưa nhìn thấy một giải pháp ngoại giao đủ rõ để loại bỏ rủi ro nguồn cung. Vì vậy, nhà giao dịch vẫn tính đến khả năng xung đột kéo dài và hoạt động vận chuyển dầu tiếp tục gặp khó khăn.
4. Châu Á nhập khẩu bao nhiêu dầu trong tháng 9?
Theo dữ liệu Kpler được Reuters dẫn lại, châu Á được dự báo nhập khẩu khoảng 23,96 triệu thùng dầu thô mỗi ngày trong tháng 9, tăng từ 23,38 triệu thùng/ngày trong tháng 8.
5. Eo biển Hormuz quan trọng thế nào với thị trường dầu?
Hormuz là một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới. Bất kỳ sự gián đoạn đáng kể nào tại đây đều có thể làm tăng chi phí vận chuyển và rủi ro nguồn cung trên thị trường quốc tế.
6. Đàm phán Mỹ – Iran thành công có thể ảnh hưởng thế nào đến giá dầu?
Nếu một thỏa thuận giúp cải thiện hoạt động xuất khẩu và vận chuyển dầu, rủi ro nguồn cung có thể giảm và phần bù địa chính trị trong giá dầu có thể hạ xuống. Tuy nhiên, mức độ tác động còn phụ thuộc vào nội dung và khả năng thực thi của thỏa thuận.
7. Giá dầu cao có ảnh hưởng đến kinh tế Việt Nam không?
Có thể. Việt Nam là nền kinh tế có nhu cầu lớn về nhiên liệu cho giao thông, sản xuất và logistics. Giá dầu thế giới tăng kéo dài có thể làm tăng chi phí nhập khẩu và tạo áp lực lên giá nhiên liệu trong nước, đồng thời ảnh hưởng đến chi phí vận tải và sản xuất.
Nguồn tham khảo
- Reuters, các báo cáo về giá dầu, đàm phán Mỹ – Iran và dòng chảy dầu qua khu vực Trung Đông.
- Dữ liệu Kpler được Reuters dẫn lại về nhập khẩu dầu thô của châu Á.
- Các thông tin công khai liên quan đến thị trường dầu thô Brent và WTI.
Giá dầu, lạm phát, lãi suất, chứng khoán và các diễn biến kinh tế toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng. Đừng bỏ lỡ những tin tức mới nhất được cập nhật trên Điểm Tin Nhanh.
