Giá dầu giảm xuống dưới 100 USD trong thời gian ngắn: Saudi Arabia tăng xuất khẩu, thị trường chờ tín hiệu từ Mỹ-Iran

Giá dầu thế giới giảm mạnh trong phiên giao dịch ngày 21/9 khi nhà đầu tư đánh giá hai yếu tố có khả năng làm giảm phần bù rủi ro địa chính trị: Saudi Arabia đang chuyển hướng và khôi phục một phần dòng dầu xuất khẩu, trong khi cuộc gặp và các hoạt động ngoại giao tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc có thể mở ra cơ hội cho đối thoại giữa Mỹ và Iran.

Dầu Brent và dầu thô WTI của Mỹ đều có thời điểm giảm xuống dưới ngưỡng 100 USD/thùng, đánh dấu mức thấp nhất trong khoảng 12 ngày. Reuters cho biết hợp đồng Brent kỳ hạn tháng 11 có lúc giảm xuống vùng 100 USD, trong khi WTI kỳ hạn tháng 10, sắp đáo hạn, giảm sâu hơn và giao dịch dưới 100 USD.

Động thái này cho thấy thị trường dầu đang bắt đầu giảm bớt một phần phần bù rủi ro chiến tranh dù tình hình Trung Đông vẫn còn rất phức tạp.

Giá dầu Brent và WTI cùng chịu áp lực

Trong phiên, hợp đồng Brent kỳ hạn tháng 11 có lúc xuống quanh 100 USD/thùng, giảm hơn 3% so với phiên trước. WTI kỳ hạn tháng 10 giảm hơn 4%, xuống khoảng 95,66 USD/thùng tại thời điểm được Reuters ghi nhận. Hợp đồng WTI tháng 11 cũng giảm xuống vùng hơn 92 USD/thùng.

Ở những thời điểm khác trong phiên, giá dầu đã hồi phục một phần. Điều này cho thấy thị trường vẫn chưa thực sự chuyển sang trạng thái ổn định.

Các nhà đầu tư hiện phải cân bằng giữa hai nhóm yếu tố trái chiều.

Một bên là nguy cơ nguồn cung tiếp tục bị gián đoạn do xung đột Trung Đông, các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng và rủi ro đối với các tuyến vận chuyển quan trọng.

Bên còn lại là khả năng nguồn cung được cải thiện nhờ Saudi Arabia chuyển hướng xuất khẩu qua eo biển Hormuz và kỳ vọng Mỹ-Iran có thể tìm được một kênh đối thoại.

Chỉ cần một trong hai yếu tố thay đổi đáng kể, giá dầu có thể phản ứng rất nhanh.

Saudi Arabia đang thay đổi tuyến xuất khẩu dầu

Một trong những yếu tố quan trọng nhất phía sau đợt giảm giá dầu là sự phục hồi của các chuyến hàng từ Saudi Arabia.

Các cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Yemen nhằm vào cơ sở hạ tầng của Saudi Arabia đã gây gián đoạn đối với hệ thống đường ống Đông-Tây của Saudi Aramco. Điều này buộc Saudi Arabia phải điều chỉnh cách đưa dầu ra thị trường quốc tế.

Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các tuyến xuất khẩu phía Biển Đỏ, Saudi Arabia đã tăng lượng dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz.

Theo dữ liệu vệ tinh được JPMorgan dẫn lại, lượng dầu Saudi Arabia đi qua eo biển Hormuz trung bình đạt khoảng 2,9 triệu thùng/ngày trong sáu ngày, tăng mạnh so với khoảng 700.000 thùng/ngày trong tháng 8.

Đây là thay đổi đáng chú ý bởi Hormuz vốn là một trong những tuyến vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới.

Việc Saudi Arabia có thể chuyển hướng xuất khẩu giúp thị trường giảm bớt lo ngại rằng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng sẽ ngay lập tức khiến nguồn cung dầu toàn cầu sụt giảm nghiêm trọng.

Xuất khẩu Saudi Arabia phục hồi sau cú giảm mạnh trong tháng 8

Dữ liệu sơ bộ của Kpler cho thấy xuất khẩu dầu của Saudi Arabia đã phục hồi lên hơn 4 triệu thùng/ngày trong tháng 9, sau khi giảm xuống khoảng 2,4 triệu thùng/ngày trong tháng 8.

Mức 2,4 triệu thùng/ngày trong tháng 8 được đánh giá là mức thấp nhất của Saudi Arabia kể từ ít nhất năm 2013.

Sự phục hồi này không đồng nghĩa tất cả vấn đề vận chuyển đã được giải quyết.

Saudi Arabia vẫn phải đối mặt với rủi ro từ các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của lực lượng Houthi. Tuy nhiên, khả năng chuyển hướng dòng dầu sang các tuyến khác giúp thị trường có thêm một lớp đệm trước những cú sốc nguồn cung.

JPMorgan nhận định dòng dầu Trung Đông vẫn mạnh đáng kể bất chấp những gián đoạn đối với hệ thống đường ống của Saudi Arabia. Tổng lượng dầu Trung Đông được các nhà phân tích theo dõi đạt trung bình khoảng 17,1 triệu thùng/ngày trong 10 ngày gần nhất được đề cập trong báo cáo ngày 18/9.

Hy vọng ngoại giao Mỹ-Iran đang kéo phần bù rủi ro khỏi giá dầu

Yếu tố thứ hai tác động mạnh đến giá dầu là ngoại giao.

Mỹ và Iran tiếp tục đưa ra những tuyên bố cứng rắn, nhưng Tổng thống Donald Trump cho biết ông sẵn sàng gặp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, người dự kiến có mặt tại New York trong tuần này để tham dự Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.

Iran cũng được cho là đã truyền đạt các điều kiện cho những bên trung gian nhằm tạo cơ sở nối lại đàm phán.

Điều này chưa đồng nghĩa với một thỏa thuận hòa bình hay một lệnh ngừng bắn. Tuy nhiên, đối với thị trường dầu, chỉ riêng khả năng xuất hiện một kênh ngoại giao cũng có thể làm giảm phần bù rủi ro địa chính trị.

Tim Waterer, trưởng bộ phận phân tích thị trường của KCM Trade, nhận định một phần phần bù rủi ro đang được loại khỏi giá dầu khi nhà đầu tư kỳ vọng con đường ngoại giao có thể giúp hạ nhiệt cuộc xung đột Mỹ-Iran.

Đây là lý do giá dầu có thể giảm ngay cả khi chiến sự trên thực địa chưa thực sự kết thúc.

Nhưng xung đột Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt

Việc giá dầu giảm không có nghĩa rủi ro nguồn cung đã biến mất.

Lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn tuyên bố đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào những mục tiêu tại Riyadh và một cơ sở của Saudi Aramco ở Yanbu, thành phố cảng bên bờ Biển Đỏ.

Yanbu có vai trò quan trọng trong hệ thống xuất khẩu năng lượng của Saudi Arabia. Bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào tại khu vực này đều có thể buộc Saudi Arabia tiếp tục thay đổi tuyến vận chuyển.

Các cuộc tấn công cũng khiến rủi ro đối với hoạt động vận tải qua khu vực Biển Đỏ và Bab al-Mandeb tiếp tục được thị trường theo dõi.

Theo Reuters, Trung Quốc đã yêu cầu Iran hỗ trợ kiềm chế lực lượng Houthi sau khi Saudi Arabia kêu gọi Bắc Kinh hỗ trợ trong vấn đề này, theo ba nguồn tin Iran am hiểu vấn đề.

Nếu những nỗ lực ngoại giao này đạt tiến triển, áp lực lên các tuyến vận tải năng lượng có thể giảm. Nhưng nếu xung đột tiếp tục mở rộng, giá dầu hoàn toàn có thể nhanh chóng đảo chiều.

Hormuz trở thành biến số quan trọng của thị trường dầu

Eo biển Hormuz đang trở thành một trong những điểm mà nhà đầu tư dầu mỏ theo dõi sát nhất.

Việc Saudi Arabia tăng lượng dầu vận chuyển qua Hormuz có hai tác động trái chiều.

Thứ nhất, nó giúp Saudi Arabia duy trì xuất khẩu trong bối cảnh tuyến đường ống Đông-Tây gặp vấn đề.

Thứ hai, nó khiến thị trường phải quan tâm nhiều hơn đến rủi ro an ninh tại chính eo biển này.

Nói cách khác, Saudi Arabia đang sử dụng Hormuz như một tuyến thay thế để duy trì dòng xuất khẩu, nhưng điều đó cũng khiến lưu lượng dầu qua một tuyến vận tải chiến lược trở nên quan trọng hơn.

Nếu Hormuz tiếp tục hoạt động bình thường, thị trường có thể tiếp tục giảm phần bù rủi ro.

Ngược lại, bất kỳ sự gián đoạn nghiêm trọng nào tại Hormuz có thể nhanh chóng đảo ngược diễn biến giá dầu.

Dòng dầu Trung Đông vẫn cao hơn mức nhiều nhà đầu tư lo ngại

Một điểm đáng chú ý là bất chấp những cuộc tấn công và gián đoạn hạ tầng, lượng dầu thực tế vẫn đang được đưa ra thị trường với quy mô lớn.

Theo JPMorgan, lượng dầu Trung Đông vận chuyển trung bình khoảng 17,1 triệu thùng/ngày trong 10 ngày được phân tích, thấp hơn khoảng 6,1 triệu thùng/ngày so với mức trung bình năm 2025 nhưng vẫn cho thấy hoạt động xuất khẩu chưa bị tê liệt.

Điều này giúp giải thích tại sao giá dầu không tiếp tục tăng mạnh bất chấp căng thẳng địa chính trị.

Thị trường dầu không chỉ phản ứng với việc có chiến tranh hay không. Nhà đầu tư quan tâm nhiều hơn đến câu hỏi: bao nhiêu thùng dầu thực sự bị mất khỏi thị trường?

Nếu phần lớn nguồn cung có thể được chuyển hướng, tác động lên giá sẽ thấp hơn so với kịch bản sản lượng thực tế bị mất hoàn toàn.

Libya cũng xuất hiện dấu hiệu gián đoạn nguồn cung

Trong khi thị trường tập trung vào Saudi Arabia và Iran, Libya cũng trở thành một biến số mới.

Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Libya Massoud Suleman cho biết sản lượng tại mỏ Sharara đã giảm một phần trong ngày 21/9, nhưng không đưa ra nguyên nhân cụ thể.

Mỏ Sharara là một trong những mỏ dầu quan trọng của Libya.

Việc sản lượng giảm chưa đủ để thay đổi cán cân cung cầu toàn cầu, nhưng nó cho thấy thị trường dầu hiện đang phải theo dõi nhiều điểm gián đoạn cùng lúc.

Nếu nguồn cung Saudi Arabia phục hồi mạnh trong khi các gián đoạn khác được kiểm soát, giá dầu có thể tiếp tục chịu áp lực.

Ngược lại, nếu nhiều nguồn cung cùng lúc gặp vấn đề, thị trường có thể nhanh chóng chuyển sang trạng thái thiếu hụt.

Vì sao giá dầu có thể giảm dù chiến tranh vẫn tiếp diễn?

Đây là điểm quan trọng nhất để hiểu diễn biến của thị trường dầu hiện nay.

Giá dầu không chỉ phản ánh tình hình chiến sự mà còn phản ánh kỳ vọng về nguồn cung trong tương lai.

Khi chiến sự leo thang, nhà đầu tư thường cộng thêm một khoản “phần bù rủi ro” vào giá dầu vì lo ngại nguồn cung bị gián đoạn.

Nhưng khi xuất hiện dấu hiệu cho thấy:

• Saudi Arabia có thể khôi phục xuất khẩu;
• các tuyến vận tải vẫn hoạt động;
• lượng dầu thực tế bị mất thấp hơn dự kiến;
• Mỹ và Iran có khả năng nối lại đối thoại;
• các bên khác tìm cách kiềm chế lực lượng Houthi;

thì phần bù rủi ro có thể giảm xuống.

Kết quả là giá dầu giảm ngay cả khi xung đột chưa kết thúc.

Đây chính là điều đang diễn ra trên thị trường trong phiên 21/9.

Nhà đầu tư đang đứng trước hai kịch bản lớn

Trong ngắn hạn, thị trường dầu có thể tiếp tục dao động mạnh giữa hai kịch bản.

Kịch bản thứ nhất: Ngoại giao tiến triển

Nếu các cuộc tiếp xúc tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tạo ra tín hiệu tích cực và Mỹ-Iran có thể thiết lập lại đàm phán, nhà đầu tư có thể tiếp tục giảm phần bù rủi ro địa chính trị.

Trong trường hợp đó, giá dầu có thể chịu áp lực khi nguồn cung được kỳ vọng ổn định hơn.

Việc Saudi Arabia tăng xuất khẩu qua Hormuz sẽ củng cố thêm xu hướng này.

Kịch bản thứ hai: Xung đột tiếp tục mở rộng

Nếu các cuộc tấn công nhằm vào Saudi Arabia hoặc các cơ sở năng lượng tiếp tục gia tăng, thị trường có thể nhanh chóng quay lại trạng thái lo ngại thiếu cung.

Đặc biệt, bất kỳ gián đoạn đáng kể nào tại eo biển Hormuz đều có thể tạo ra cú sốc lớn đối với giá dầu.

Do đó, mức giảm xuống dưới 100 USD/thùng trong phiên chưa thể được xem là dấu hiệu chắc chắn rằng thị trường dầu đã bước vào một chu kỳ giảm dài hạn.

Đợt giảm giá dầu ngày 21/9 phản ánh sự thay đổi nhanh chóng trong kỳ vọng của thị trường hơn là việc rủi ro Trung Đông đã biến mất.

Giá dầu Brent và WTI có thời điểm giảm xuống dưới 100 USD/thùng khi nhà đầu tư nhìn thấy hai tín hiệu tích cực: Saudi Arabia đang tìm cách khôi phục xuất khẩu bằng cách chuyển hướng qua eo biển Hormuz, trong khi hoạt động ngoại giao tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc có thể tạo cơ hội cho Mỹ và Iran nối lại đối thoại.

Tuy nhiên, rủi ro vẫn rất lớn. Các cuộc tấn công của Houthi vào Saudi Arabia, tình trạng gián đoạn đối với đường ống Đông-Tây, những bất ổn tại Biển Đỏ và diễn biến chưa chắc chắn giữa Washington và Tehran đều có thể khiến giá dầu đảo chiều.

Điểm quan trọng nhất đối với thị trường trong những ngày tới sẽ là lượng dầu thực tế có thể được đưa ra thị trường, chứ không chỉ là những tuyên bố chính trị.

Nếu Saudi Arabia tiếp tục khôi phục xuất khẩu và ngoại giao Mỹ-Iran có tiến triển, phần bù rủi ro có thể tiếp tục giảm. Nhưng nếu xung đột lan rộng và ảnh hưởng trực tiếp tới Hormuz hoặc các cơ sở năng lượng lớn, giá dầu có thể nhanh chóng quay trở lại vùng cao.

Câu hỏi thường gặp về giá dầu

Vì sao giá dầu giảm xuống dưới 100 USD/thùng?

Giá dầu giảm chủ yếu do kỳ vọng nguồn cung Saudi Arabia có thể phục hồi một phần và hy vọng ngoại giao Mỹ-Iran sẽ giúp giảm căng thẳng Trung Đông. Hai yếu tố này làm giảm phần bù rủi ro địa chính trị trong giá dầu.

Giá dầu Brent đã giảm dưới 100 USD/thùng chưa?

Có. Trong phiên 21/9, Brent đã có thời điểm giao dịch dưới 100 USD/thùng trước khi hồi phục. Reuters ghi nhận hợp đồng Brent tháng 11 ở 100,39 USD/thùng tại một thời điểm, giảm 3,35%.

Vì sao Saudi Arabia tăng xuất khẩu qua eo biển Hormuz?

Các cuộc tấn công nhằm vào đường ống Đông-Tây và cơ sở xuất khẩu Yanbu khiến Saudi Arabia phải điều chỉnh tuyến vận chuyển. Lượng dầu Saudi Arabia đi qua Hormuz đã tăng mạnh so với tháng 8.

Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình chưa?

Chưa có thông tin cho thấy hai bên đã đạt một thỏa thuận hòa bình. Những gì thị trường đang phản ánh chủ yếu là kỳ vọng về khả năng xuất hiện tiếp xúc hoặc đàm phán ngoại giao trong thời gian diễn ra Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.

Giá dầu dưới 100 USD có thể duy trì lâu không?

Điều này phụ thuộc lớn vào diễn biến nguồn cung và địa chính trị. Nếu xuất khẩu Saudi Arabia tiếp tục phục hồi và căng thẳng Mỹ-Iran giảm, áp lực giá có thể duy trì. Ngược lại, một cú sốc mới đối với Hormuz hoặc cơ sở hạ tầng dầu mỏ có thể khiến giá tăng trở lại.

Vì sao thị trường quan tâm đến eo biển Hormuz?

Hormuz là tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược của khu vực Vịnh Ba Tư. Khi Saudi Arabia chuyển thêm dầu qua tuyến này, khả năng hoạt động thông suốt của Hormuz trở thành một yếu tố quan trọng đối với nguồn cung dầu toàn cầu.