Thị trường dầu mỏ toàn cầu tiếp tục đối mặt với sức ép lớn khi chiến tranh Iran làm gián đoạn hoạt động vận chuyển năng lượng qua Trung Đông, khiến lượng tồn kho dầu toàn cầu giảm nhanh và thị trường diesel rơi vào tình trạng khan hiếm. Trong báo cáo Triển vọng Năng lượng Ngắn hạn công bố ngày 6/10, Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) đã tiếp tục nâng dự báo giá dầu cho cả năm 2026 và 2027.
Theo EIA, giá dầu Brent – chuẩn tham chiếu quan trọng của thị trường dầu quốc tế – được dự báo trung bình khoảng 105 USD/thùng trong quý IV/2026, cao hơn 14 USD/thùng so với dự báo tháng trước. Tính cả năm 2026, mức giá Brent trung bình được EIA dự báo khoảng 96 USD/thùng, trong khi năm 2027 có thể giảm về khoảng 84 USD/thùng khi nguồn cung từng bước phục hồi.
Đây là dấu hiệu cho thấy EIA vẫn đánh giá rủi ro nguồn cung là yếu tố chi phối thị trường dầu trong ngắn hạn, bất chấp những nỗ lực mở lại các tuyến vận chuyển thay thế và việc một số quốc gia sử dụng kho dự trữ chiến lược để giảm áp lực.
EIA tiếp tục nâng dự báo giá dầu
Báo cáo mới nhất của EIA cho thấy thị trường dầu đang chịu tác động đồng thời từ ba yếu tố: gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông, tồn kho toàn cầu giảm và thị trường nhiên liệu chưng cất như diesel đặc biệt căng thẳng.
EIA ước tính giá dầu Brent giao ngay trung bình đạt khoảng 114 USD/thùng trong tháng 9, tăng 23 USD/thùng so với tháng 8. Trong tháng, giá Brent có thời điểm lên tới khoảng 131 USD/thùng khi các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ làm gia tăng lo ngại về khả năng cung ứng trong ngắn hạn.
Đáng chú ý, EIA hiện dự báo giá Brent trung bình trong quý IV/2026 ở mức 105 USD/thùng, tăng 14 USD so với dự báo trước đó.
Nếu tính cả năm, giá Brent năm 2026 được dự báo khoảng 96 USD/thùng, tăng từ mức 91 USD trong dự báo trước. Sang năm 2027, EIA dự báo Brent trung bình khoảng 84 USD/thùng, cao hơn đáng kể so với mức 74 USD trong dự báo trước đó.
Điều này cho thấy dù EIA kỳ vọng thị trường sẽ dần cân bằng trở lại trong năm 2027, cơ quan này vẫn cho rằng hậu quả của cuộc khủng hoảng nguồn cung hiện tại sẽ kéo dài lâu hơn dự kiến.
Eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nghẽn của thị trường dầu
Một trong những nguyên nhân quan trọng nhất khiến giá dầu tăng là sự gián đoạn hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz.
Đây là tuyến hàng hải có vai trò đặc biệt quan trọng đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Trước chiến tranh, một lượng rất lớn dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ từ Trung Đông được vận chuyển qua khu vực này.
Khi chiến sự leo thang, hoạt động vận tải qua Hormuz bị ảnh hưởng, buộc các nhà sản xuất và thương nhân phải tìm kiếm những tuyến đường thay thế.
Không chỉ hoạt động vận chuyển dầu thô bị ảnh hưởng. Các sản phẩm lọc dầu, đặc biệt là diesel, cũng chịu sức ép lớn.
EIA cho biết các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng đã làm gián đoạn nguồn cung và khiến thị trường phải sử dụng lượng dầu dự trữ để bù đắp phần thiếu hụt.
Điều này tạo ra một vấn đề mới: ngay cả khi nguồn cung bắt đầu phục hồi, lượng tồn kho đã giảm mạnh có thể cần nhiều tháng để xây dựng trở lại.
Tồn kho dầu toàn cầu đang giảm nhanh
Một trong những chi tiết đáng chú ý nhất trong báo cáo mới của EIA là tốc độ suy giảm tồn kho.
EIA ước tính tồn kho dầu toàn cầu đã giảm khoảng 1,9 triệu thùng/ngày trong quý III/2026 và dự kiến tiếp tục giảm khoảng 0,7 triệu thùng/ngày trong quý IV.
Khi tồn kho giảm, thị trường trở nên nhạy cảm hơn với bất kỳ sự gián đoạn nguồn cung nào.
Trong điều kiện bình thường, các quốc gia có thể sử dụng dầu tồn kho để bù đắp thiếu hụt tạm thời. Nhưng nếu lượng dự trữ đã ở mức thấp, chỉ một sự cố mới tại đường ống, cảng xuất khẩu, nhà máy lọc dầu hoặc tuyến hàng hải cũng có thể khiến giá tăng mạnh.
Đó chính là lý do thị trường dầu hiện phản ứng mạnh với từng thông tin liên quan đến chiến tranh và cơ sở hạ tầng năng lượng.
Giá diesel tại Mỹ tiếp tục ở mức cao
Không chỉ dầu thô, thị trường diesel đang trở thành một điểm nóng khác.
Theo EIA, giá diesel bán lẻ tại Mỹ trong tháng 9 đã đạt trung bình khoảng 6,29 USD/gallon, trong khi giá xăng trung bình khoảng 4,35 USD/gallon. Cơ quan này dự báo giá diesel tiếp tục duy trì trên 6 USD/gallon trong tháng 10 trước khi giảm dần.
Đây là vấn đề đáng chú ý bởi diesel đóng vai trò quan trọng trong vận tải hàng hóa, nông nghiệp, xây dựng và nhiều ngành công nghiệp.
Khi diesel tăng giá, tác động không chỉ dừng ở người sử dụng phương tiện chạy dầu.
Chi phí vận tải tăng có thể lan sang giá thực phẩm, hàng tiêu dùng, logistics và sản xuất. Doanh nghiệp có thể phải tăng giá bán để bù đắp chi phí nhiên liệu, trong khi người tiêu dùng phải trả nhiều hơn cho các sản phẩm cuối cùng.
EIA dự báo giá diesel sẽ giảm dần khi nguồn cung phục hồi và giá dầu thô hạ nhiệt, với mức trung bình khoảng 4,49 USD/gallon trong năm 2027.
Tuy nhiên, giá vẫn được dự báo cao hơn đáng kể so với giai đoạn thị trường năng lượng ổn định.
Các tuyến vận chuyển thay thế đang giúp giảm áp lực
Dù triển vọng ngắn hạn vẫn căng thẳng, thị trường dầu đã bắt đầu thích nghi với những gián đoạn do chiến tranh.
Một trong những giải pháp quan trọng là sử dụng các tuyến xuất khẩu không đi qua eo biển Hormuz.
Saudi Arabia đã khôi phục một phần hoạt động của đường ống East-West, đưa dầu tới khu vực Yanbu bên bờ Biển Đỏ. Tuyến đường này cho phép một phần dầu Saudi Arabia được xuất khẩu mà không phải đi qua Hormuz.
Theo EIA, đường ống này trước khi xảy ra các cuộc tấn công từng vận chuyển hơn 5 triệu thùng dầu/ngày. Hoạt động vận chuyển bắt đầu được khôi phục một phần từ ngày 22/9 sau khi đường ống được sửa chữa.
Bên cạnh đó, các nhà xuất khẩu trong khu vực cũng sử dụng các hình thức vận chuyển và chuyển hàng giữa tàu để duy trì dòng chảy dầu.
Những biện pháp này không thể ngay lập tức giải quyết toàn bộ vấn đề, nhưng chúng giúp giảm mức độ phụ thuộc vào một tuyến vận tải duy nhất.
Xuất khẩu dầu Trung Đông đang dần phục hồi
EIA cho rằng hoạt động xuất khẩu dầu tại Trung Đông sẽ từng bước phục hồi khi các tuyến vận chuyển được cải thiện.
Cơ quan này dự báo sản lượng dầu thô bị ngừng sản xuất sẽ giảm mạnh trong những tháng tới.
Cụ thể, lượng sản lượng bị ngừng khai thác được dự báo giảm từ khoảng 4,5 triệu thùng/ngày trong quý IV/2026 xuống 2,7 triệu thùng/ngày trong quý I/2027.
Nếu kịch bản này xảy ra, nguồn cung dầu sẽ dần trở lại thị trường.
Tuy nhiên, điều kiện để giá giảm đáng kể không chỉ là sản lượng phục hồi. Các quốc gia cũng phải tái xây dựng lượng tồn kho đã bị rút ra trong giai đoạn khủng hoảng.
Đó là lý do EIA không dự báo giá dầu quay trở lại ngay mức thấp, mà chỉ kỳ vọng Brent giảm về trung bình 84 USD/thùng trong năm 2027.
Vì sao giá dầu có thể vẫn cao dù nguồn cung đang phục hồi?
Đây là một điểm quan trọng cần phân biệt.
Sản lượng phục hồi không đồng nghĩa tồn kho phục hồi ngay lập tức.
Trong giai đoạn nguồn cung bị gián đoạn, các nước và doanh nghiệp có thể rút dầu từ kho dự trữ để đáp ứng nhu cầu. Khi chiến tranh giảm căng thẳng và sản lượng quay trở lại, lượng dầu mới sản xuất trước tiên có thể được dùng để đáp ứng nhu cầu hiện tại.
Chỉ khi nguồn cung vượt nhu cầu trong một khoảng thời gian đủ dài, tồn kho mới bắt đầu tăng trở lại.
Do đó, thị trường có thể trải qua một giai đoạn mà nguồn cung đang hồi phục nhưng giá dầu vẫn cao.
EIA cũng cho rằng sự phục hồi của nguồn cung tại Trung Đông cùng với việc tồn kho được xây dựng trở lại sẽ là những yếu tố chính khiến giá Brent giảm trong năm 2027.
Mỹ cũng đang tăng sản lượng dầu
Một yếu tố có thể giúp cân bằng thị trường là sản lượng dầu của Mỹ.
Theo EIA, sản lượng dầu thô của Mỹ được dự báo đạt khoảng 13,9 triệu thùng/ngày trong năm 2026 và tăng lên khoảng 14,3 triệu thùng/ngày trong năm 2027.
Nếu dự báo này trở thành hiện thực, nguồn cung từ Mỹ sẽ đóng vai trò như một bộ đệm cho thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, sản lượng Mỹ tăng không thể hoàn toàn thay thế nguồn dầu Trung Đông trong ngắn hạn. Vấn đề không chỉ nằm ở tổng số thùng dầu mà còn liên quan đến chất lượng dầu, vị trí địa lý, năng lực vận chuyển và công suất lọc dầu.
Vì vậy, thị trường vẫn có thể thiếu một số loại sản phẩm dầu tinh chế ngay cả khi tổng nguồn cung dầu thô toàn cầu không giảm quá mạnh.
Diesel đang trở thành điểm nghẽn mới
Cuộc khủng hoảng hiện tại cho thấy thị trường dầu không chỉ thiếu dầu thô.
Một vấn đề ngày càng rõ ràng là công suất lọc dầu và nguồn cung sản phẩm tinh chế.
Diesel, nhiên liệu máy bay và các sản phẩm chưng cất trung gian có vai trò lớn đối với nền kinh tế. Nếu nguồn cung các sản phẩm này bị thiếu, giá có thể tăng nhanh hơn giá dầu thô.
EIA cho biết tồn kho nhiên liệu chưng cất tại khu vực Bờ Đông Mỹ trong tháng 9 thấp hơn 32% so với mức trung bình 5 năm theo mùa, và dự kiến vẫn thấp hơn khoảng 20%-30% so với mức trung bình trong mùa đông.
Điều này lý giải tại sao giá diesel có thể duy trì ở mức rất cao ngay cả khi thị trường dầu thô bắt đầu có dấu hiệu ổn định.
Tác động tới lạm phát và lãi suất
Giá dầu tăng thường tạo ra tác động trực tiếp và gián tiếp tới lạm phát.
Tác động trực tiếp đến từ giá xăng, diesel và nhiên liệu sưởi ấm.
Tác động gián tiếp đến từ chi phí vận tải và sản xuất.
Nếu doanh nghiệp phải trả nhiều hơn cho nhiên liệu, chi phí vận chuyển hàng hóa sẽ tăng. Nếu chi phí này được chuyển sang người tiêu dùng, giá hàng hóa sẽ tăng.
Điều này có thể khiến các ngân hàng trung ương gặp khó khăn hơn trong việc hạ lãi suất.
Trong bối cảnh nhiều nền kinh tế đã phải đối mặt với lạm phát kéo dài, một đợt tăng giá năng lượng mới có thể làm thay đổi kỳ vọng của thị trường về chính sách tiền tệ.
Đây cũng là một trong những lý do giá dầu đang được theo dõi sát không chỉ bởi các doanh nghiệp năng lượng mà còn bởi thị trường chứng khoán, trái phiếu và tiền tệ.
Giá dầu tăng có thể tạo lợi thế cho doanh nghiệp năng lượng
Ở chiều ngược lại, giá dầu cao có thể cải thiện lợi nhuận của các công ty khai thác và sản xuất dầu khí nếu chi phí đầu vào không tăng tương ứng.
Các doanh nghiệp sở hữu sản lượng lớn có thể hưởng lợi trực tiếp từ giá bán cao hơn.
Các nhà máy lọc dầu cũng có thể hưởng lợi nếu chênh lệch giữa giá sản phẩm tinh chế và giá dầu thô tăng mạnh.
Thực tế, Reuters đưa tin Shell dự kiến biên lợi nhuận lọc dầu quý III/2026 tăng mạnh lên khoảng 42 USD/thùng, phản ánh tình trạng khan hiếm nhiên liệu và biến động lớn của thị trường.
Tuy nhiên, lợi ích này không đồng nghĩa toàn bộ ngành năng lượng đều hưởng lợi như nhau. Các doanh nghiệp phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, chịu chi phí vận chuyển cao hoặc có cơ sở hạ tầng nằm trong vùng rủi ro có thể phải đối mặt với những chi phí khác.
Thị trường dầu đang đứng trước hai kịch bản
Từ các dự báo của EIA, có thể hình dung hai kịch bản lớn.
Kịch bản thứ nhất: Nguồn cung phục hồi
Nếu vận chuyển qua Hormuz được cải thiện, các tuyến thay thế tiếp tục hoạt động và sản lượng Trung Đông dần khôi phục, nguồn cung sẽ tăng.
Khi đó, tồn kho bắt đầu được xây dựng trở lại và giá dầu Brent có thể giảm về mức trung bình khoảng 84 USD/thùng trong năm 2027.
Kịch bản thứ hai: Xung đột kéo dài
Nếu các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu khí tiếp tục, vận chuyển qua Hormuz gặp thêm trở ngại hoặc các tuyến thay thế bị gián đoạn, sản lượng bị ngừng khai thác có thể duy trì ở mức cao hơn dự kiến.
Khi đó, giá dầu có thể duy trì trên 100 USD/thùng lâu hơn và áp lực lên diesel, vận tải, lạm phát cũng sẽ kéo dài.
Đây chính là yếu tố khiến thị trường dầu hiện rất nhạy cảm với những diễn biến địa chính trị mới.
Giá dầu 100 USD đang trở lại như một biến số kinh tế quan trọng
Việc EIA liên tục nâng dự báo cho thấy thị trường dầu đang bước vào một giai đoạn khác so với những tháng đầu năm.
Thách thức hiện tại không chỉ nằm ở việc thiếu vài triệu thùng dầu mỗi ngày. Vấn đề lớn hơn là khả năng duy trì dòng chảy ổn định và khôi phục lượng tồn kho đã bị tiêu hao.
Thị trường đã bắt đầu thích nghi bằng nhiều biện pháp: sử dụng tuyến xuất khẩu thay thế, chuyển dầu giữa các tàu, khôi phục đường ống, điều chỉnh sản lượng và khai thác kho dự trữ chiến lược.
Nhưng những biện pháp này cần thời gian.
EIA dự báo sản lượng dầu bị ngừng sản xuất sẽ giảm đáng kể từ quý IV/2026 sang quý I/2027. Nếu xu hướng này diễn ra đúng như dự kiến, thị trường có thể từng bước chuyển từ trạng thái thiếu hụt sang cân bằng hơn.
Tuy nhiên, trong vài tháng tới, giá dầu vẫn có khả năng biến động mạnh. Ngày 7/10, Brent tiếp tục giao dịch trên 100 USD/thùng khi nhà đầu tư đánh giá các rủi ro mới đối với nguồn cung Trung Đông và thị trường năng lượng toàn cầu.
Với nền kinh tế toàn cầu, dầu ở mức cao đồng nghĩa với chi phí vận tải và sản xuất cao hơn, áp lực lạm phát lớn hơn và dư địa điều hành lãi suất phức tạp hơn. Với người tiêu dùng, tác động dễ nhận thấy nhất có thể đến từ giá nhiên liệu.
Và với thị trường tài chính, câu hỏi quan trọng trong những tháng cuối năm 2026 sẽ là: nguồn cung dầu có thể phục hồi nhanh hơn tốc độ tồn kho toàn cầu suy giảm hay không?
Nếu câu trả lời là có, giá dầu có thể dần hạ nhiệt trong năm 2027. Nếu không, thị trường có thể phải chuẩn bị cho một giai đoạn giá năng lượng cao kéo dài hơn dự kiến.
Nguồn tham khảo: EIA – Short-Term Energy Outlook, phát hành ngày 6/10/2026; Reuters và các thông tin thị trường dầu mỏ cập nhật ngày 6–7/10/2026.
Câu hỏi thường gặp về dự báo giá dầu của EIA
EIA dự báo giá dầu Brent năm 2026 bao nhiêu?
EIA hiện dự báo giá Brent trung bình khoảng 96 USD/thùng trong năm 2026 và khoảng 105 USD/thùng trong quý IV/2026.
Giá dầu Brent năm 2027 có giảm không?
Có. EIA dự báo Brent trung bình khoảng 84 USD/thùng trong năm 2027, khi hoạt động sản xuất và vận chuyển tại Trung Đông dần phục hồi, đồng thời tồn kho được xây dựng trở lại.
Vì sao giá diesel tại Mỹ vẫn cao?
Giá diesel chịu ảnh hưởng không chỉ từ dầu thô mà còn từ tình trạng thiếu nhiên liệu chưng cất. EIA cho biết tồn kho distillate ở Bờ Đông Mỹ thấp hơn đáng kể so với mức trung bình theo mùa.
Eo biển Hormuz quan trọng thế nào?
Hormuz là một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới. Khi hoạt động qua tuyến này bị gián đoạn, các nhà sản xuất phải chuyển sang đường ống, tuyến biển khác hoặc các hình thức chuyển hàng giữa tàu để duy trì xuất khẩu.
Khi nào giá dầu có thể giảm mạnh?
Theo kịch bản cơ sở của EIA, giá dầu sẽ giảm khi nguồn cung Trung Đông phục hồi, các tuyến vận chuyển hoạt động ổn định hơn và lượng tồn kho toàn cầu được xây dựng trở lại. Tuy nhiên, thời điểm cụ thể phụ thuộc rất lớn vào diễn biến chiến tranh và hoạt động vận tải trong khu vực.
