Điều gì thực sự xảy ra với cơ thể khi bạn ăn quá nhiều đường? Sự thật từ não bộ đến tim mạch

Điều gì xảy ra với cơ thể bạn khi bạn ăn quá nhiều đường?

Đường bổ sung hiện diện ở khắp nơi trong chế độ ăn hiện đại – từ đồ uống có đường, thanh protein “lành mạnh” cho đến nước sốt salad và bánh mì. Trung bình, người Mỹ tiêu thụ khoảng 17 thìa cà phê đường bổ sung mỗi ngày, tương đương gần 68 gram, cao gấp 2–3 lần mức khuyến nghị của các chuyên gia y tế.

Điều đáng nói là tác động của đường không chỉ dừng lại ở cân nặng. Từ não bộ, hệ tim mạch, gan, thận cho đến ruột và làn da, đường bổ sung âm thầm ảnh hưởng đến gần như mọi cơ quan trong cơ thể – thường theo những cách mà chúng ta không nhận ra ngay lập tức.

Theo chuyên gia dinh dưỡng Maria Laura Haddad-Garcia, vấn đề lớn nhất không nằm ở việc bạn ăn loại đường nào, mà là lượng và tần suất tiêu thụ. Cho dù đó là đường mía, mật ong, siro cây phong hay siro ngô giàu fructose, cơ thể vẫn xử lý chúng theo cùng một cách khi tiêu thụ quá mức.

Đường hoạt động trong cơ thể như thế nào?

Mọi loại carbohydrate dễ tiêu hóa – từ trái cây, bánh mì cho đến bánh quy – đều được cơ thể phân giải thành glucose. Tuyến tụy tiết insulin để đưa glucose từ máu vào tế bào, cung cấp năng lượng hoặc dự trữ cho sau này. Đây là một cơ chế sinh lý hoàn toàn bình thường.

Vấn đề bắt đầu khi đường bổ sung được nạp vào liên tục và với lượng lớn. Khi đó, tuyến tụy phải hoạt động quá tải, còn các tế bào dần trở nên kém nhạy cảm với insulin. Theo thời gian, điều này có thể dẫn đến kháng insulin, tiền tiểu đường và tiểu đường type 2.

Tác động của đường lên từng bộ phận trong cơ thể

1. Trong miệng

Chỉ vài phút sau khi ăn đồ ngọt, vi khuẩn trong mảng bám răng lên men đường thành axit, làm mòn men răng và tăng nguy cơ sâu răng. Đặc biệt, việc nhấm nháp đồ uống có đường suốt cả ngày khiến răng liên tục bị tấn công bởi axit.

2. Trong máu

Đồ uống và thực phẩm giàu đường gây tăng đường huyết nhanh, sau đó là sự tụt dốc đột ngột, khiến bạn mệt mỏi và thèm ăn thêm đường. Chu kỳ này lặp lại có thể làm rối loạn kiểm soát đường huyết và thúc đẩy ăn quá mức.

3. Trong não

Đường kích thích não giải phóng dopamine – chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác khoái cảm. Điều này giải thích vì sao bạn dễ thèm đồ ngọt. Khi tiêu thụ thường xuyên, cơ chế “thưởng – phạt” này có thể củng cố thói quen ăn nhiều đường và liên quan đến rối loạn tâm trạng.

4. Trong gan

Đồ uống có đường thúc đẩy quá trình tích tụ mỡ trong gan, làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASLD) – ngay cả ở người không thừa cân. Giảm đồ uống có đường được xem là một trong những biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ gan.

5. Đối với tim mạch

Tiêu thụ nhiều đường bổ sung làm tăng triglyceride, giảm cholesterol “tốt” HDL và thúc đẩy hình thành mảng bám trong động mạch – những yếu tố làm tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ.

6. Với ruột và làn da

Chế độ ăn nhiều đường có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, thúc đẩy viêm mạn tính. Đồng thời, đường dư thừa góp phần hình thành các hợp chất làm tổn hại collagen và elastin, đẩy nhanh quá trình lão hóa da.

Đường tự nhiên và đường bổ sung: Khác nhau ở đâu?

Không phải tất cả các loại đường đều giống nhau. Đường tự nhiên trong trái cây và sữa không đường đi kèm chất xơ, protein và vi chất, giúp làm chậm hấp thu và ổn định đường huyết. Ngược lại, đường bổ sung thường không mang giá trị dinh dưỡng đáng kể.

Các chuyên gia nhấn mạnh: không cần tránh trái cây, kể cả khi bạn đang kiểm soát cân nặng hoặc đường huyết. Điều quan trọng là hạn chế đường bổ sung – thông tin hiện đã được ghi rõ trên nhãn dinh dưỡng.

Bạn có cần kiêng hoàn toàn đường không?

Câu trả lời là không. Theo các chuyên gia, việc loại bỏ hoàn toàn đường không cần thiết và khó duy trì. Những thay đổi nhỏ nhưng nhất quán – đặc biệt là giảm đồ uống có đường – có thể cải thiện nhanh chóng lượng đường trong máu và sức khỏe tổng thể.