Thị trường chứng khoán Indonesia đối mặt với áp lực bán mạnh khi lo ngại về khả năng bị MSCI chuyển từ nhóm thị trường mới nổi sang thị trường độc lập ngày càng gia tăng. Chỉ số chứng khoán chuẩn của quốc gia Đông Nam Á này giảm hơn 5% trong phiên giao dịch ngày thứ Hai, xuống mức thấp nhất trong sáu năm, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ dòng vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục rút khỏi thị trường.
Diễn biến này xuất hiện sau khi MSCI, tổ chức cung cấp các bộ chỉ số chứng khoán toàn cầu, đề xuất phân loại lại Indonesia trực tiếp từ thị trường mới nổi sang thị trường độc lập. Nếu đề xuất được thông qua, cổ phiếu Indonesia có thể bị loại khỏi những chỉ số quan trọng mà nhiều quỹ đầu tư quốc tế sử dụng làm tiêu chuẩn phân bổ tài sản.
Theo cảnh báo của Goldman Sachs, tác động tiềm tàng không chỉ nằm ở tâm lý thị trường. Việc thay đổi phân loại có thể khiến các quỹ đầu tư thụ động phải điều chỉnh danh mục, tạo thêm áp lực bán đối với cổ phiếu Indonesia trong bối cảnh thị trường đã trải qua một đợt suy giảm sâu.
Chứng khoán Indonesia giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2020
Chỉ số tổng hợp Jakarta (Jakarta Composite Index) đã giảm hơn 5% trong phiên giao dịch ngày thứ Hai, xuống mức thấp nhất kể từ đầu tháng 10/2020. Đây là diễn biến đáng chú ý trong bối cảnh thị trường chứng khoán Indonesia đang chịu sức ép từ dòng vốn ngoại rút ra, triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp yếu và những bất ổn kinh tế vĩ mô.
Động lực khiến nhà đầu tư lo ngại là đề xuất mới của MSCI về việc chuyển Indonesia trực tiếp từ nhóm thị trường mới nổi sang nhóm thị trường độc lập. Khác với những điều chỉnh thông thường về tỷ trọng cổ phiếu, thay đổi phân loại thị trường có thể tác động đến phạm vi đầu tư của các quỹ theo dõi chỉ số.
Nhiều quỹ đầu tư quốc tế xây dựng danh mục dựa trên các chỉ số của MSCI hoặc FTSE Russell. Khi một thị trường bị loại khỏi nhóm chỉ số mà quỹ đang theo dõi, các quỹ thụ động có thể phải bán những tài sản không còn đáp ứng tiêu chí đầu tư của mình. Những quỹ chủ động cũng có thể cân nhắc giảm tỷ trọng nếu đánh giá triển vọng thị trường xấu đi, dù quyết định của nhóm này không tự động phát sinh từ việc thay đổi phân loại.
MSCI dự kiến đưa ra quyết định cuối cùng vào tháng 6. Kết quả được cho là sẽ phụ thuộc đáng kể vào việc chính quyền Indonesia có thể chứng minh những cải thiện rõ ràng về quản trị thị trường và tính minh bạch hay không.
Trong thời gian chờ quyết định, nhà đầu tư phải cân nhắc giữa mức định giá đã giảm mạnh và rủi ro thị trường có thể tiếp tục mất sức hấp dẫn đối với dòng vốn quốc tế.
Goldman Sachs cảnh báo nguy cơ 5,6 tỷ USD vốn thụ động rút khỏi Indonesia
Trong báo cáo công bố hôm Chủ nhật, Goldman Sachs cảnh báo việc Indonesia bị loại hoàn toàn khỏi các chỉ số thị trường mới nổi của MSCI có thể khiến các quỹ đầu tư thụ động rút khoảng 5,6 tỷ USD khỏi thị trường chứng khoán nước này.
Quy đổi theo tỷ giá giả định 25.000 đồng/USD, con số này tương đương khoảng 140.000 tỷ đồng. Goldman Sachs cho biết quy mô dòng vốn tiềm tàng nói trên tương đương khối lượng giao dịch trung bình hằng ngày trong khoảng 18 ngày đối với các cổ phiếu thuộc MSCI Indonesia Investable Market Index.
Điều này cho thấy áp lực bán có thể rất lớn nếu các quỹ phải điều chỉnh danh mục trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa lượng vốn có nguy cơ rút ra theo kịch bản và số tiền thực tế đã rời khỏi thị trường. Con số 5,6 tỷ USD là ước tính về tác động tiềm tàng, không phải dòng tiền đã được xác nhận sẽ rút ngay lập tức.
Rủi ro có thể tăng thêm nếu FTSE Russell cũng đưa ra biện pháp tương tự. Theo Goldman Sachs, trong một kịch bản riêng biệt, khoảng 2,7 tỷ USD vốn đầu tư, tương đương 67.500 tỷ đồng, có thể gặp rủi ro nếu FTSE Russell hành động theo hướng tương tự.
Hai ước tính này không nên được hiểu là khoản tiền chắc chắn sẽ rút khỏi Indonesia hoặc mặc nhiên cộng lại thành tổng dòng vốn rút ra. Kịch bản của MSCI và FTSE Russell phụ thuộc vào những quyết định riêng biệt, cũng như phản ứng thực tế của các quỹ đầu tư.
Goldman Sachs còn ước tính các quỹ chủ động sử dụng MSCI và FTSE làm chỉ số tham chiếu đang nắm giữ hơn 8 tỷ USD cổ phiếu Indonesia, tương đương hơn 200.000 tỷ đồng theo tỷ giá quy đổi giả định. Khác với quỹ thụ động, các quỹ chủ động không nhất thiết phải bán cổ phiếu chỉ vì thị trường bị thay đổi phân loại. Quyết định của họ còn phụ thuộc vào đánh giá lợi nhuận, định giá, triển vọng kinh tế và chiến lược đầu tư.
Dòng vốn ngoại rút mạnh, giá trị đầu tư giảm gần một nửa
Áp lực từ nguy cơ MSCI hạ phân loại xuất hiện sau khi thị trường Indonesia đã chứng kiến dòng vốn nước ngoài rút ra đáng kể.
Theo số liệu Goldman Sachs được nêu trong báo cáo, chỉ số MSCI Indonesia đã giảm 47% trong năm tính đến ngày thứ Sáu được đề cập trong tài liệu. Cùng giai đoạn này, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng khoảng 5,1 tỷ USD cổ phiếu Indonesia, tương đương 127.500 tỷ đồng theo tỷ giá giả định 25.000 đồng/USD.
Sự rút lui của nhà đầu tư nước ngoài còn thể hiện qua tỷ lệ sở hữu trên thị trường. Tỷ lệ sở hữu nước ngoài đối với cổ phiếu Indonesia giảm từ 27% trong tháng 1 xuống còn 25% trong tháng 10.
Đáng chú ý hơn, giá trị các khoản đầu tư nước ngoài được Goldman Sachs thống kê đã giảm từ khoảng 250 tỷ USD xuống còn khoảng 130 tỷ USD. Tương ứng, giá trị này giảm từ khoảng 6,25 triệu tỷ đồng xuống 3,25 triệu tỷ đồng theo tỷ giá quy đổi giả định.
Những số liệu trên phản ánh sự suy yếu đáng kể của dòng vốn ngoại đối với thị trường Indonesia. Khi nhà đầu tư nước ngoài giảm tỷ trọng nắm giữ, thị trường có thể mất đi một nguồn cầu quan trọng, khiến giá cổ phiếu dễ chịu tác động hơn trước các thông tin tiêu cực.
Nếu MSCI chính thức thay đổi phân loại, áp lực tâm lý có thể tiếp tục gia tăng. Trong trường hợp các quỹ đồng thời điều chỉnh danh mục, lượng cổ phiếu được đưa ra thị trường có thể tạo thêm sức ép lên giá, đặc biệt tại những doanh nghiệp có tỷ trọng lớn trong các chỉ số quốc tế.
Dù vậy, diễn biến thực tế sẽ phụ thuộc vào quyết định cuối cùng của MSCI, phản ứng từ các tổ chức đầu tư và khả năng cải thiện môi trường thị trường của Indonesia.
Định giá giảm sâu nhưng thị trường chưa chắc đã chạm đáy
Một trong những điểm đáng chú ý trong đánh giá của Goldman Sachs là cổ phiếu Indonesia đã trở nên rẻ hơn đáng kể sau đợt bán tháo, nhưng điều đó chưa đủ để khẳng định thị trường đã tạo đáy.
Ngân hàng duy trì đánh giá tiêu cực đối với cổ phiếu Indonesia, viện dẫn tình trạng bất ổn kéo dài của các chỉ số, lợi nhuận doanh nghiệp yếu và những khó khăn kinh tế vĩ mô.
Theo Goldman Sachs, tỷ lệ giá trên thu nhập dự phóng 12 tháng (P/E forward) của chỉ số MSCI Indonesia đã giảm xuống 7,3 lần. Đây là mức thấp nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, cho thấy thị trường đã điều chỉnh đáng kể so với trước.
Tuy nhiên, mức P/E thấp không đồng nghĩa cổ phiếu chắc chắn sẽ phục hồi. Nếu lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục suy yếu, triển vọng tăng trưởng xấu đi hoặc dòng vốn nước ngoài tiếp tục rút ra, giá cổ phiếu vẫn có thể chịu thêm áp lực.
Goldman Sachs nhận định rằng dù định giá đã giảm đáng kể, mức hiện tại vẫn cao hơn đáy lịch sử. Các rủi ro liên quan đến chỉ số, lợi nhuận và kinh tế vĩ mô đang hạn chế khả năng thị trường được định giá lại theo hướng tích cực.
Nói cách khác, mức giá thấp có thể tạo ra cơ hội đối với nhà đầu tư dài hạn, nhưng cũng có thể phản ánh những rủi ro mà thị trường chưa hấp thụ hết. Việc đánh giá cơ hội cần dựa trên triển vọng lợi nhuận, chất lượng quản trị, thanh khoản và khả năng thu hút dòng vốn trở lại thay vì chỉ nhìn vào hệ số P/E.
Ngân hàng trung ương Indonesia có thể tiếp tục tăng lãi suất
Bên cạnh rủi ro từ MSCI, triển vọng chính sách tiền tệ cũng là yếu tố có thể ảnh hưởng đến thị trường cổ phiếu Indonesia trong những quý tới.
Các chiến lược gia của Goldman Sachs dự đoán ngân hàng trung ương Indonesia có thể tăng lãi suất thêm hai lần, mỗi lần 25 điểm cơ bản. Theo dự báo này, một đợt tăng có thể diễn ra trong quý IV/2026 và đợt tiếp theo trong quý I/2027.
Nếu dự báo trở thành hiện thực, tổng mức tăng lãi suất được đề cập sẽ là 50 điểm cơ bản, tương đương 0,5 điểm phần trăm.
Lãi suất cao hơn có thể làm tăng chi phí vốn của doanh nghiệp, ảnh hưởng đến kế hoạch đầu tư và làm giảm sức hấp dẫn tương đối của cổ phiếu so với các tài sản có thu nhập cố định. Những doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào vốn vay hoặc có dòng tiền yếu có thể chịu áp lực lớn hơn.
Đối với nền kinh tế, chi phí tài chính tăng có thể khiến doanh nghiệp thận trọng hơn trong mở rộng hoạt động, qua đó tác động đến tăng trưởng và kỳ vọng lợi nhuận. Nếu yếu tố này xảy ra đồng thời với việc dòng vốn ngoại rút ra, thị trường chứng khoán Indonesia có thể phải đối mặt với nhiều sức ép cùng lúc.
Tuy nhiên, dự báo lãi suất của Goldman Sachs không phải quyết định chính thức của ngân hàng trung ương Indonesia. Chính sách thực tế còn phụ thuộc vào diễn biến lạm phát, tỷ giá, tăng trưởng kinh tế và các điều kiện tài chính trong nước cũng như quốc tế.
Điều gì quyết định hướng đi tiếp theo của chứng khoán Indonesia?
Trong thời gian tới, có ba yếu tố quan trọng mà nhà đầu tư cần theo dõi.
Thứ nhất là quyết định của MSCI dự kiến vào tháng 6 và tiến độ cải thiện quản trị, minh bạch thị trường của Indonesia. Nếu các cơ quan chức năng đưa ra được những thay đổi đủ thuyết phục, rủi ro bị chuyển sang nhóm thị trường độc lập có thể được đánh giá lại. Ngược lại, một quyết định bất lợi có thể tạo thêm áp lực lên các cổ phiếu thuộc chỉ số.
Thứ hai là hành động của FTSE Russell. Nếu tổ chức này đưa ra quyết định tương tự, rủi ro đối với dòng vốn đầu tư có thể mở rộng, dù quy mô và thời điểm tác động còn tùy thuộc vào cấu trúc danh mục của các quỹ.
Thứ ba là triển vọng kinh tế vĩ mô và lợi nhuận doanh nghiệp. Định giá thấp có thể hỗ trợ thị trường khi các yếu tố cơ bản cải thiện, nhưng sẽ khó tạo ra sự phục hồi bền vững nếu lợi nhuận tiếp tục yếu, lãi suất tăng và nhà đầu tư nước ngoài vẫn bán ròng.
Với nhà đầu tư quốc tế, Indonesia đang đứng trước bài toán giữa mức định giá đã giảm sâu và những bất ổn chưa được giải quyết. Còn đối với thị trường trong nước, việc cải thiện tính minh bạch, củng cố niềm tin và duy trì môi trường đầu tư có thể đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định dòng vốn.
Ở thời điểm hiện tại, đợt giảm mạnh của chứng khoán Indonesia là lời cảnh báo về tác động mà các quyết định phân loại chỉ số toàn cầu có thể tạo ra đối với một thị trường mới nổi. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng cuối cùng vẫn phụ thuộc vào quyết định chính thức của MSCI, phản ứng của các quỹ đầu tư và diễn biến kinh tế trong những tháng tiếp theo.
Nguồn tham khảo
- Báo cáo và nhận định của Goldman Sachs được dẫn trong nội dung nguồn.
- Thông tin về đề xuất phân loại thị trường của MSCI được nêu trong tài liệu nguồn.
Lưu ý: Các số liệu quy đổi sang đồng Việt Nam trong bài sử dụng tỷ giá giả định 25.000 đồng/USD để tham khảo, không phải tỷ giá giao dịch tại thời điểm hiện tại. Bài viết cung cấp thông tin thị trường, không phải khuyến nghị đầu tư.
Câu hỏi về thị trường cổ phiếu Indonesia
1. Vì sao cổ phiếu Indonesia giảm mạnh?
Thị trường giảm trong bối cảnh MSCI đề xuất chuyển Indonesia từ nhóm thị trường mới nổi sang nhóm thị trường độc lập. Nhà đầu tư lo ngại quyết định này có thể khiến các quỹ theo dõi chỉ số bán cổ phiếu Indonesia và làm dòng vốn nước ngoài tiếp tục rút ra.
2. MSCI có thể khiến Indonesia mất bao nhiêu vốn đầu tư?
Goldman Sachs ước tính việc bị loại khỏi các chỉ số thị trường mới nổi của MSCI có thể dẫn đến khoảng 5,6 tỷ USD vốn thụ động có nguy cơ rút ra, tương đương khoảng 140.000 tỷ đồng theo tỷ giá giả định 25.000 đồng/USD. Đây là kịch bản ước tính, không phải số tiền chắc chắn sẽ rút.
3. FTSE Russell có thể làm gia tăng áp lực không?
Theo Goldman Sachs, nếu FTSE Russell có hành động tương tự, khoảng 2,7 tỷ USD vốn đầu tư có thể gặp rủi ro. Đây là kịch bản riêng biệt và chưa phải khoản vốn đã được xác nhận sẽ rút khỏi thị trường.
4. Định giá P/E 7,3 lần có nghĩa cổ phiếu Indonesia đã rẻ chưa?
P/E dự phóng 12 tháng ở mức 7,3 lần là thấp so với lịch sử gần đây, nhưng không bảo đảm thị trường đã chạm đáy. Lợi nhuận doanh nghiệp, dòng vốn ngoại và rủi ro kinh tế vĩ mô vẫn có thể khiến giá cổ phiếu giảm thêm.
5. Nhà đầu tư cần theo dõi những yếu tố nào?
Các yếu tố chính gồm quyết định cuối cùng của MSCI, động thái của FTSE Russell, dòng vốn ngoại, triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp và chính sách lãi suất của ngân hàng trung ương Indonesia.
6. Việc tăng lãi suất có thể ảnh hưởng thế nào đến chứng khoán?
Lãi suất cao hơn có thể làm tăng chi phí vay vốn, gây sức ép lên lợi nhuận doanh nghiệp và khiến cổ phiếu kém hấp dẫn hơn tương đối so với một số tài sản có thu nhập cố định. Mức độ tác động phụ thuộc vào tình hình kinh tế và phản ứng chính sách thực tế.
Cập nhật những chuyển động mới nhất của thị trường công nghệ, trí tuệ nhân tạo, tài chính và kinh tế toàn cầu. Theo dõi các phân tích chuyên sâu để nắm bắt xu hướng, đánh giá cơ hội và nhận diện rủi ro đang định hình thị trường.
