Chủ Tịch IMF Georgieva Đến Kyiv Lần Đầu Từ 2023: Gói Tài Trợ 8,2 Tỷ USD Và Bài Toán Tài Chính Ukraine Thời Chiến

Chủ tịch IMF trở lại Kyiv trong thời điểm nhạy cảm của Ukraine

Giám đốc điều hành Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), bà Kristalina Georgieva, đã đến Kyiv vào sáng sớm thứ Năm, đánh dấu chuyến thăm đầu tiên của bà tới Ukraine kể từ tháng 2/2023. Chuyến đi diễn ra trong bối cảnh đặc biệt nhạy cảm, khi Ukraine chuẩn bị kỷ niệm 4 năm ngày Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện vào 24/2, và cuộc chiến đang bước sang năm thứ năm với những tác động sâu rộng lên nền kinh tế.

Theo các nguồn tin thân cận, chuyến thăm của bà Georgieva được giữ kín chi tiết vì lý do an ninh, nhưng mang ý nghĩa chính trị và tài chính lớn. Đây không chỉ là chuyến thăm mang tính biểu tượng, mà còn gắn liền với những quyết định then chốt liên quan đến tương lai tài chính của Ukraine trong giai đoạn chiến tranh kéo dài.

Lịch trình làm việc cấp cao và mối liên hệ đặc biệt với Ukraine

Trong khuôn khổ chuyến đi, bà Georgieva dự kiến sẽ gặp Tổng thống Volodymyr Zelenskiy, Thủ tướng Yulia Svyrydenko và Thống đốc Ngân hàng Trung ương Andriy Pyshnyi, bên cạnh các lãnh đạo doanh nghiệp lớn của Ukraine. Các cuộc gặp này tập trung vào ổn định kinh tế vĩ mô, tài trợ ngân sách và cải cách tài khóa.

Đáng chú ý, người đứng đầu IMF có mối quan hệ gia đình gần gũi với Ukraine. Anh trai của bà Georgieva kết hôn với một phụ nữ Ukraine và đang sinh sống tại Kharkiv, thành phố lớn thứ hai của Ukraine, vào thời điểm Nga tiến hành cuộc xâm lược. Yếu tố này khiến chuyến thăm mang thêm ý nghĩa cá nhân, bên cạnh vai trò thể chế.

Gói vay 8,2 tỷ USD: Trụ cột tài chính mới cho Ukraine

Trọng tâm của chuyến thăm xoay quanh thỏa thuận sơ bộ đạt được vào tháng 11 giữa Ukraine và IMF, liên quan đến chương trình cho vay trị giá 8,2 tỷ USD trong 4 năm. Để được phê duyệt chính thức, Ukraine phải thực hiện một loạt cam kết, bao gồm thông qua ngân sách, củng cố đảm bảo tài chính từ các nhà tài trợ và đẩy mạnh cải cách cơ cấu.

Các quan chức IMF cho biết Ukraine đã đạt được những tiến triển đáng kể, và hồ sơ có thể được Hội đồng IMF xem xét trong vài tuần tới. Việc phê duyệt chương trình này mang ý nghĩa sống còn, bởi nó sẽ mở khóa thêm các nguồn vốn quốc tế, giúp Ukraine thu hẹp khoảng thiếu hụt tài chính mà IMF ước tính lên tới 136,5 tỷ USD cho giai đoạn đến năm 2029.

Gánh nặng chiến tranh và ngân sách quốc phòng khổng lồ

Cuộc chiến kéo dài đã gây sức ép nặng nề lên nền kinh tế Ukraine. Chính phủ nước này dự kiến sẽ chi 2,8 nghìn tỷ hryvnia cho quốc phòng trong năm 2026, tương đương 27,2% GDP. Tỷ lệ này phản ánh mức độ ưu tiên tuyệt đối cho an ninh, nhưng đồng thời cũng thu hẹp không gian tài khóa cho các lĩnh vực dân sinh và tái thiết kinh tế.

Trong bối cảnh đó, IMF đóng vai trò như điểm tựa tài chính, giúp Ukraine duy trì thanh khoản, ổn định hệ thống tiền tệ và tránh nguy cơ mất cân đối nghiêm trọng trong ngân sách nhà nước.

IMF thúc đẩy cải cách thuế và chống trốn thuế

Một nội dung quan trọng trong chương trình làm việc của bà Georgieva là đánh giá tiến độ cải cách thuế và mở rộng nguồn thu trong nước. IMF cho biết Ukraine đã cam kết đẩy nhanh các biện pháp chống trốn thuế và tránh thuế, trong đó có:

• Đánh thuế thu nhập phát sinh từ các nền tảng kỹ thuật số
• Bịt các kẽ hở hải quan đối với một số mặt hàng nhập khẩu
• Loại bỏ các miễn trừ thuế giá trị gia tăng (VAT)

IMF kỳ vọng một số biện pháp sẽ sớm được đưa vào chương trình nghị sự của quốc hội Ukraine, dù doanh thu đáng kể chỉ được dự báo từ năm 2027.

Song song với đó, Ukraine cũng cam kết duy trì tính độc lập của các thể chế chống tham nhũng, “làm sáng tỏ” nền kinh tế vốn có tỷ lệ lớn doanh nghiệp phi chính thức, và khắc phục các lỗ hổng trong luật lao động hiện hành.

Hỗ trợ từ EU và tái cấu trúc nợ: Giảm áp lực cho Kyiv

Ngoài IMF, Ukraine đã đạt được những bước tiến quan trọng trong việc thu hẹp khoảng cách tài chính. Tháng trước, Liên minh châu Âu nhất trí cho Ukraine vay 90 tỷ euro trong hai năm. Đáng chú ý, Ukraine chỉ phải trả lãi nếu Nga bồi thường chiến tranh, giúp khoản vay không tạo thêm gánh nặng cho ngân sách trong ngắn hạn.

Chính phủ Ukraine cũng đã hoàn tất tái cấu trúc khoản nợ gắn với tăng trưởng trị giá 2,6 tỷ USD, giảm áp lực tài chính dài hạn. Trước đó, Kyiv từng cảnh báo các công cụ nợ này có thể tiêu tốn tới 20 tỷ USD cho đến năm 2041.

Kịch bản chiến tranh và chương trình IMF mới

Chương trình IMF mới dự kiến sẽ thay thế chương trình hiện tại trị giá 15,5 tỷ USD, trong đó khoảng 10,6 tỷ USD đã được giải ngân. Thỏa thuận sơ bộ mới giả định chiến tranh sẽ kết thúc trong năm nay, nhưng cũng bao gồm kịch bản xấu, trong đó xung đột giảm dần và không chấm dứt cho đến năm 2028.

Việc IMF tính đến nhiều kịch bản cho thấy mức độ thận trọng cao trước những bất định địa chính trị, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của kỷ luật tài khóa và cải cách thể chế đối với tương lai kinh tế Ukraine.