Cây Dung: Không chỉ là một loại chè uống

Trong kho tàng dược liệu dân gian Việt Nam, cây Dung từ lâu đã được người dân sử dụng như một loại chè thảo mộc hỗ trợ tiêu hóa, giảm đau bụng, tiêu chảy. Tuy nhiên, đằng sau thói quen uống “nước chè dung” quen thuộc là một loạt giá trị dược học quan trọng, đã và đang được nghiên cứu dưới góc nhìn y học hiện đại.

Không chỉ dừng lại ở vai trò một thức uống dân gian, cây Dung còn được ứng dụng trong điều trị các bệnh về dạ dày, rối loạn kinh nguyệt, bệnh ngoài da, thậm chí cho thấy tiềm năng kháng khuẩn, chống oxy hóa và hỗ trợ điều trị ung thư trong các nghiên cứu thực nghiệm.

1. Giới thiệu chung về cây Dung

Tên gọi – danh pháp

• Tên gọi phổ biến: Dung, Chè dung, Chè lang, Chè dại, Duối gia
• Tên khoa học: Symplocos racemosa Roxb
• Họ thực vật: Symplocaceae

Cây Dung là loài cây quen thuộc ở nhiều vùng nông thôn miền Bắc và Tây Nguyên, gắn liền với đời sống sinh hoạt và y học dân gian.

2. Đặc điểm nhận diện cây Dung

Dung là cây gỗ nhỏ hoặc cây nhỡ, cao trung bình 1,5 – 2 m, trong điều kiện tự nhiên có thể đạt 8 – 9 m nếu không bị khai thác.

• Thân cây: Vỏ xù xì, nứt sâu
• Lá: Mọc so le, dày, hình trứng thuôn dài, mép có răng cưa, mặt trên xanh đậm
• Hoa: Màu trắng hoặc vàng lục nhạt, mọc thành chùm, có mùi thơm
• Quả: Dạng quả hạch, khi chín có màu tím đỏ, ăn được

👉 Bộ phận dùng làm thuốc: lá, vỏ thân và vỏ rễ.

3. Phân bố – thu hái và chế biến

Tại Việt Nam, cây Dung phân bố rộng ở Hải Phòng, Quảng Ninh, Cao Bằng, Lạng Sơn, Vĩnh Phúc, Tây Nguyên. Ngoài ra còn gặp tại Ấn Độ, Nam Trung Quốc, Lào và Campuchia.

• Lá: Thu hái quanh năm, phơi hoặc sấy khô
• Vỏ thân – vỏ rễ: Bóc về phơi khô, dễ bẻ vụn, có lớp màu đỏ đặc trưng khi cắt ngang

4. Thành phần hóa học nổi bật

Nghiên cứu cho thấy cây Dung chứa nhiều hoạt chất có giá trị sinh học:

• Alkaloid: loturin, coloturin, loturidin (trong vỏ)
• Flavonoid và tanin (trong lá)
• Saponin, steroid, terpen
• Glycosid sinh học có tác dụng kháng khuẩn, chống viêm

Chính hàm lượng tanin cao giúp cây Dung có tính se, rất phù hợp trong điều trị tiêu chảy và viêm dạ dày.

5. Công dụng của cây Dung

Theo y học cổ truyền

• Trợ tiêu hóa, giảm đau bụng, tiêu chảy
• Trị rong kinh, rối loạn kinh nguyệt
• Chữa bệnh ngoài da, mụn nhọt, vết loét
• Rửa vết thương, vết bỏng

Theo y học hiện đại

• Giảm tiết axit dịch vị, hỗ trợ điều trị viêm dạ dày
• Kháng khuẩn (E. coli, tụ cầu, trực khuẩn gram âm)
• Chống oxy hóa, hạ lipid máu
• Ức chế co thắt dạ dày – ruột
• Tác dụng chống viêm, giảm đau

6. Cách dùng và liều lượng phổ biến

Hãm chè lá Dung

• 20 – 30g lá khô/ngày
• Hãm với 2 lít nước sôi trong 10 – 15 phút
• Uống trong ngày, không để qua đêm

Bài thuốc đau dạ dày

Phối hợp lá Dung với hương phụ, kê nội kim, ô tặc cốt… dùng trước bữa ăn 1 giờ, giúp giảm đau và cải thiện tiêu hóa rõ rệt.

7. Nghiên cứu khoa học đáng chú ý

• Chiết xuất lá Dung giúp hạ mỡ máu và chống oxy hóa trên chuột
• Tác dụng kháng khuẩn mạnh với nhiều chủng vi khuẩn gây bệnh
• Ảnh hưởng tích cực đến hormone sinh sản nữ (FSH, LH)
• Tiềm năng ức chế khối u và kéo dài tuổi thọ trong mô hình động vật

Những kết quả này củng cố kinh nghiệm dân gian trong việc dùng cây Dung cho các bệnh phụ khoa và tiêu hóa.

8. Lưu ý khi sử dụng cây Dung

• Không dùng quá liều (trên 30g/ngày)
• Phụ nữ mang thai cần hỏi ý kiến chuyên gia
• Không thay thế hoàn toàn thuốc điều trị y khoa