650 tỷ USD cho AI: Khi Big Tech bước vào canh bạc hạ tầng chưa từng có
Cuộc đua trí tuệ nhân tạo đang đẩy các tập đoàn công nghệ lớn nhất thế giới vào một chu kỳ đầu tư mà nhiều nhà phân tích cho rằng chỉ có thể so sánh với bong bóng viễn thông thập niên 1990 hoặc các dự án hạ tầng quốc gia quy mô thế kỷ.
Theo các dự báo mới nhất được công bố cùng báo cáo tài chính gần đây, Alphabet, Amazon, Microsoft và Meta có thể chi tổng cộng khoảng 650 tỷ USD cho chi tiêu vốn vào năm 2026, chủ yếu dành cho trung tâm dữ liệu, chip AI, hạ tầng điện toán đám mây và năng lượng. Con số này tương đương hoặc thậm chí vượt tổng chi tiêu của ba năm trước đó cộng lại của từng công ty.
Nếu so với lịch sử, đây có thể là mức chi tiêu vốn lớn nhất từng được ghi nhận trong một năm của bất kỳ nhóm doanh nghiệp tư nhân nào trong hơn một thập kỷ, và có khả năng làm thay đổi cách nhìn về tăng trưởng kinh tế tại Mỹ.
AI không còn là phần mềm – mà là cuộc chiến xây dựng “nhà máy số”
Khác với các chu kỳ công nghệ trước, trí tuệ nhân tạo hiện đại không thể mở rộng chỉ bằng dòng code. Việc huấn luyện và vận hành các mô hình AI tiên tiến đòi hỏi hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn chip chuyên dụng, mỗi con có giá lên tới hàng chục nghìn USD, hoạt động liên tục trong các trung tâm dữ liệu khổng lồ.
Chính vì vậy, làn sóng đầu tư mới đã kích hoạt một cuộc bùng nổ xây dựng trung tâm dữ liệu toàn cầu, kéo theo nhu cầu vay nợ lớn, áp lực lên lưới điện, nguồn nước và gây ra xung đột với các cộng đồng địa phương lo ngại chi phí sinh hoạt gia tăng.
Gil Luria, nhà phân tích tại DA Davidson, nhận định: “Bốn công ty này tin rằng thị trường điện toán AI sẽ là cuộc chơi mà kẻ thắng chiếm phần lớn. Không ai muốn đứng ngoài.”
Meta, Microsoft, Alphabet, Amazon: Những con số gây choáng
Trong số các “đại gia” công nghệ, Meta gây chú ý mạnh khi nâng dự báo chi tiêu vốn cả năm lên 135 tỷ USD, tăng tới 87% so với năm trước. Microsoft báo cáo chi tiêu vốn quý tăng 66%, và giới phân tích ước tính hãng sẽ chi khoảng 105 tỷ USD trong năm tài chính kết thúc vào tháng 6.
Alphabet khiến thị trường bất ngờ khi công bố kế hoạch chi tới 185 tỷ USD, vượt xa dự báo của giới phân tích. Amazon thậm chí còn “chơi lớn” hơn, với kế hoạch 200 tỷ USD, lập tức khiến giá cổ phiếu lao dốc.
Hệ quả là bốn công ty này đã bốc hơi hơn 950 tỷ USD vốn hóa thị trường chỉ trong thời gian ngắn sau khi công bố kế hoạch đầu tư, cho thấy sự lo ngại ngày càng rõ rệt của nhà đầu tư trước quy mô chi tiêu quá lớn.
Kẻ thắng – người thua trong làn sóng AI
Trong khi cổ phiếu Big Tech chịu áp lực, các nhà cung cấp hạ tầng AI lại hưởng lợi rõ rệt. Nvidia, AMD và Broadcom tăng giá nhờ vai trò không thể thay thế trong chuỗi cung ứng chip AI.
Ở chiều ngược lại, chi tiêu khổng lồ của nhóm công ty giàu có này cũng đặt ra câu hỏi: liệu các số liệu kinh tế vĩ mô có đang bị bóp méo, khi một phần lớn đầu tư quốc gia tập trung vào tay vài tập đoàn?
AI: Kỳ vọng doanh thu tương lai hay bong bóng mới?
Mẫu số chung trong chiến lược của bốn ông lớn là niềm tin rằng AI tạo sinh – từ ChatGPT đến các mô hình cạnh tranh – sẽ trở thành hạ tầng thiết yếu cho công việc và đời sống, mang lại nguồn doanh thu vượt trội trong dài hạn.
Tuy nhiên, chi phí xây dựng mô hình AI là cực kỳ đắt đỏ, trong khi khung thời gian thu hồi vốn vẫn là dấu hỏi lớn. Meta từng chi nhiều cho R&D hơn đầu tư vật chất, nhưng năm ngoái lần đầu tiên chi tiêu vốn vượt chi phí nghiên cứu, cho thấy sự chuyển dịch căn bản trong cấu trúc doanh nghiệp công nghệ.
Vay nợ, trái phiếu và áp lực tài chính
Để tài trợ cho cuộc đua này, các tập đoàn công nghệ đã và đang tăng cường vay nợ. Năm ngoái, các dự án liên quan đến AI đã huy động ít nhất 200 tỷ USD từ thị trường nợ, và con số này được dự báo sẽ tăng mạnh trong năm 2026.
Theo Tomasz Tunguz, nhà đầu tư tại Theory Ventures, đây là bước ngoặt: “Trước đây họ là cỗ máy tạo tiền. Giờ họ cần tiền mặt – rất nhiều tiền.”
Lịch sử cho thấy các cơn sốt đầu tư không phải lúc nào cũng kết thúc tốt đẹp, nhưng trong ngắn hạn, chúng thường trở thành chất xúc tác mạnh cho nền kinh tế, từ việc làm, xây dựng, năng lượng cho đến thị trường tài chính.
Nhà đầu tư bắt đầu do dự
Dù doanh thu cốt lõi của Big Tech – quảng cáo, thương mại điện tử, phần mềm doanh nghiệp – vẫn tăng trưởng ổn định, thị trường đang ngày càng nghi ngờ về tốc độ và hiệu quả thương mại hóa AI.
Theo Steve Lucas, CEO Boomi: “Tôi không nghi ngờ tiềm năng của AI. Nhưng tôi nghi ngờ khung thời gian và bài toán kinh tế.”
Vì sao Big Tech chi tiêu mạnh cho AI như vậy?
Để giành lợi thế hạ tầng trong thị trường AI được cho là “kẻ thắng chiếm phần lớn”.
650 tỷ USD có phải con số kỷ lục?
Có, đây là một trong những mức chi tiêu vốn lớn nhất lịch sử doanh nghiệp hiện đại.
Ai hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng này?
Các hãng sản xuất chip AI, nhà thầu trung tâm dữ liệu, năng lượng và hạ tầng.
Rủi ro lớn nhất của cuộc đua AI là gì?
Chi phí quá lớn, điểm nghẽn chuỗi cung ứng và thời gian thu hồi vốn kéo dài.
Nhà đầu tư lo ngại điều gì?
Lo ngại AI chưa tạo doanh thu đủ nhanh để bù đắp chi tiêu khổng lồ.
Làn sóng AI có thể kết thúc như bong bóng dot-com?
Có rủi ro, nhưng AI hiện có ứng dụng thực tế rộng hơn và sâu hơn.
🤖 Theo dõi cuộc đua AI & Big Tech
Phân tích chuyên sâu về đầu tư AI, Big Tech, thị trường chip, trung tâm dữ liệu và tác động đến kinh tế toàn cầu.
📩 Nhận bản tin AI & Đầu tư
