Cà phê từ lâu đã nằm trong danh sách những thức uống khiến nhiều người mắc rối loạn nhịp tim phải cân nhắc. Caffeine có tác dụng kích thích hệ thần kinh và từng được cho là có khả năng làm tim đập nhanh hoặc thúc đẩy những bất thường về nhịp tim. Vì vậy, không ít bệnh nhân rung nhĩ được khuyên hạn chế hoặc ngừng uống cà phê.
Tuy nhiên, một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên được công bố trên JAMA đang đặt lại câu hỏi về quan niệm này.
Nghiên cứu mang tên DECAF (Does Eliminating Coffee Avoid Fibrillation?) theo dõi 200 bệnh nhân mắc rung nhĩ kéo dài hoặc cuồng nhĩ có tiền sử rung nhĩ sau khi được chuyển nhịp bằng điện. Kết quả cho thấy nhóm tiếp tục uống cà phê có caffeine, trung bình khoảng một tách mỗi ngày, có tỷ lệ tái phát rung nhĩ hoặc cuồng nhĩ thấp hơn nhóm kiêng hoàn toàn cà phê và caffeine trong 6 tháng.
Điều này không có nghĩa cà phê là phương pháp điều trị rung nhĩ. Nhưng kết quả đang cung cấp thêm bằng chứng rằng một lượng cà phê vừa phải không nhất thiết làm tình trạng rung nhĩ trở nên tồi tệ hơn ở tất cả bệnh nhân.
Rung nhĩ là gì và vì sao cà phê thường bị nghi ngờ?
Rung nhĩ là một trong những dạng rối loạn nhịp tim phổ biến nhất. Thay vì tâm nhĩ co bóp theo nhịp đều đặn, hoạt động điện của tim trở nên hỗn loạn khiến nhịp tim không đều.
Tình trạng này ngày càng được quan tâm khi dân số già hóa và số người mắc các bệnh tim mạch mạn tính tăng lên. Rung nhĩ có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông và đột quỵ, đồng thời gây ra các triệu chứng như hồi hộp, đánh trống ngực, khó thở, mệt mỏi hoặc giảm khả năng gắng sức.
Cà phê lại chứa caffeine, một chất kích thích phổ biến. Caffeine có thể làm tăng sự tỉnh táo và tạo cảm giác tim đập nhanh hơn ở một số người.
Vì lý do đó, trong nhiều năm, caffeine được xem là một yếu tố có khả năng kích hoạt hoặc làm trầm trọng thêm một số dạng rối loạn nhịp.
Tuy nhiên, câu chuyện thực tế phức tạp hơn.
Các nghiên cứu quan sát trước đây không cho thấy người uống cà phê thường xuyên nhất thiết có nguy cơ rung nhĩ cao hơn. Một số nghiên cứu thậm chí ghi nhận mối liên hệ giữa việc uống cà phê và nguy cơ rung nhĩ thấp hơn. Vấn đề là các nghiên cứu quan sát có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau, vì vậy rất khó xác định cà phê có thực sự tạo ra tác động hay không.
Đó là lý do thử nghiệm DECAF thu hút sự chú ý.
Nghiên cứu DECAF được thực hiện như thế nào?
Thử nghiệm có sự tham gia của 200 người trưởng thành mắc rung nhĩ kéo dài hoặc cuồng nhĩ kèm tiền sử rung nhĩ. Những người này đều từng uống cà phê và được lên kế hoạch chuyển nhịp tim bằng điện.
Nghiên cứu được tiến hành tại 5 bệnh viện ở Mỹ, Canada và Australia trong giai đoạn từ tháng 11/2021 đến tháng 12/2024, với thời gian theo dõi cuối cùng vào tháng 6/2025.
Sau khi chuyển nhịp, 200 người được chia ngẫu nhiên thành hai nhóm:
- 100 người tiếp tục uống cà phê có caffeine, ít nhất khoảng một tách mỗi ngày.
- 100 người ngừng uống cà phê cũng như các sản phẩm chứa caffeine trong 6 tháng.
Điểm đáng chú ý là những người tham gia vốn đã có thói quen uống cà phê. Lượng tiêu thụ trung bình trước khi tham gia nghiên cứu là khoảng 7 tách mỗi tuần ở cả hai nhóm.
Trong thời gian theo dõi, nhóm uống cà phê tiếp tục tiêu thụ trung bình khoảng 7 tách mỗi tuần, tương đương một tách mỗi ngày. Nhóm kiêng có mức tiêu thụ trung bình gần như bằng 0.
Nhóm uống cà phê có tỷ lệ tái phát thấp hơn
Sau 6 tháng, kết quả cho thấy 47% bệnh nhân trong nhóm uống cà phê bị tái phát rung nhĩ hoặc cuồng nhĩ, trong khi tỷ lệ ở nhóm kiêng cà phê và caffeine là 64%.
Tính theo nguy cơ tái phát theo thời gian, nhóm uống cà phê có nguy cơ thấp hơn khoảng 39%, với hazard ratio 0,61 và khoảng tin cậy 95% từ 0,42 đến 0,89. Kết quả đạt ý nghĩa thống kê với P = 0,01.
Đây là điểm khiến kết quả trở nên đáng chú ý.
Nếu quan niệm truyền thống cho rằng caffeine chắc chắn làm tăng nguy cơ rung nhĩ, việc nhóm uống cà phê lại có ít trường hợp tái phát hơn là một kết quả không phù hợp với giả định đơn giản đó.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng nghiên cứu chỉ đánh giá một nhóm bệnh nhân cụ thể và một lượng cà phê tương đối thấp.
Nó không chứng minh rằng uống càng nhiều cà phê thì nguy cơ rung nhĩ càng thấp.
Không có nghĩa uống nhiều cà phê sẽ tốt cho tim
Đây là điểm người yêu cà phê cần đặc biệt lưu ý.
Những người trong nhóm can thiệp chỉ uống trung bình khoảng một tách cà phê mỗi ngày.
Nghiên cứu không kiểm tra việc uống 3, 4 hoặc 5 tách cà phê mỗi ngày có thể tạo ra kết quả tương tự hay không.
Do đó, không thể lấy kết quả của DECAF để suy luận rằng lượng caffeine cao sẽ có tác dụng phòng ngừa rung nhĩ.
Ngược lại, một số người có thể cảm thấy hồi hộp, tim đập nhanh hoặc khó chịu sau khi uống caffeine. Phản ứng của từng người có thể khác nhau.
Vì vậy, nếu một người nhận thấy cà phê thường xuyên đi kèm với các triệu chứng tim mạch, việc trao đổi với bác sĩ vẫn rất quan trọng.
Vì sao cà phê có thể liên quan đến nguy cơ rung nhĩ thấp hơn?
Các nhà nghiên cứu đưa ra một số giả thuyết sinh học để giải thích kết quả.
Một trong những giả thuyết liên quan đến adenosine, một chất truyền tin trong cơ thể có vai trò đối với hoạt động điện của tim. Caffeine có thể tác động lên các thụ thể adenosine và từ đó ảnh hưởng đến những cơ chế liên quan đến rung nhĩ.
Ngoài caffeine, cà phê còn chứa nhiều hợp chất thực vật khác, trong đó có các polyphenol và flavonoid có đặc tính chống oxy hóa, chống viêm.
Tuy nhiên, đây mới là những cơ chế được đề xuất để giải thích kết quả. Nghiên cứu DECAF không chứng minh rằng một cơ chế cụ thể nào chính là nguyên nhân khiến nhóm uống cà phê có tỷ lệ tái phát thấp hơn.
Do đó, không nên biến giả thuyết sinh học thành kết luận rằng cà phê có tác dụng điều trị rung nhĩ.
Một câu hỏi quan trọng: Có phải kiêng cà phê gây ra khác biệt?
Một số chuyên gia đã đặt câu hỏi về chính thiết kế của thử nghiệm.
Điểm đáng chú ý là nghiên cứu không đưa cà phê vào chế độ ăn của những người vốn không uống cà phê. Thay vào đó, những người đã từng uống cà phê được phân vào nhóm tiếp tục uống hoặc nhóm phải ngừng.
Điều này đặt ra khả năng rằng một phần khác biệt có thể liên quan đến việc ngừng caffeine, chứ không hoàn toàn do cà phê mang lại tác dụng bảo vệ.
Một bài viết trao đổi trên JAMA năm 2026 cũng nêu vấn đề này, cho rằng cần xem xét liệu việc cai caffeine ở nhóm kiêng có thể góp phần vào kết quả hay không. Nhóm tác giả DECAF đã phản hồi rằng đây là một vấn đề đáng được nghiên cứu thêm.
Đây là một trong những lý do không nên diễn giải kết quả nghiên cứu thành câu khẳng định đơn giản rằng “cà phê phòng ngừa rung nhĩ”.
Nghiên cứu có ghi nhận tác dụng phụ đáng kể không?
Trong thử nghiệm, các nhà nghiên cứu không nhận thấy sự khác biệt đáng kể về các biến cố bất lợi giữa hai nhóm.
Ở nhóm uống cà phê có 13 lượt đến khoa cấp cứu và 23 ca nhập viện, so với 16 lượt đến khoa cấp cứu và 21 ca nhập viện ở nhóm kiêng cà phê. Số trường hợp nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy tim và các biến cố khác cũng không cho thấy sự khác biệt có ý nghĩa rõ ràng giữa hai nhóm.
Tuy nhiên, nghiên cứu không được thiết kế với quy mô đủ lớn để đánh giá chính xác những biến cố hiếm gặp.
Vì vậy, việc không phát hiện sự khác biệt không đồng nghĩa với việc cà phê đã được chứng minh là an toàn tuyệt đối đối với mọi bệnh nhân tim mạch.
Nghiên cứu này áp dụng cho tất cả người bị rối loạn nhịp tim không?
Không.
Đây là một giới hạn quan trọng.
Nhóm nghiên cứu chủ yếu tuyển bệnh nhân bị rung nhĩ kéo dài hoặc cuồng nhĩ có tiền sử rung nhĩ, những người được chuyển nhịp bằng điện.
Do đó, kết quả không thể tự động áp dụng cho tất cả dạng rối loạn nhịp tim.
Ví dụ, một người có ngoại tâm thu, nhịp nhanh trên thất hoặc một dạng rối loạn nhịp khác có thể phản ứng với caffeine theo cách hoàn toàn khác.
Ngay cả trong bệnh rung nhĩ, nghiên cứu cũng cần được tiếp tục ở những nhóm bệnh nhân khác, chẳng hạn người mắc rung nhĩ kịch phát.
Các tác giả JAMA cũng chỉ ra rằng nghiên cứu chưa nhằm đánh giá gánh nặng rung nhĩ nói chung và còn những nhóm bệnh nhân cần được nghiên cứu thêm.
Một tách cà phê mỗi ngày có phải là mức phù hợp?
Nghiên cứu DECAF cho thấy mức tiêu thụ trung bình khoảng một tách cà phê có caffeine mỗi ngày có liên quan đến tỷ lệ tái phát thấp hơn trong nhóm bệnh nhân được nghiên cứu.
Nhưng đây không phải là khuyến nghị y khoa chung rằng mọi bệnh nhân rung nhĩ nên uống một tách cà phê mỗi ngày.
Nếu một người đã quen uống cà phê và không gặp triệu chứng bất thường, kết quả nghiên cứu cho thấy họ không nhất thiết phải mặc định rằng cà phê sẽ làm bệnh rung nhĩ tái phát.
Ngược lại, nếu caffeine khiến người bệnh hồi hộp, tim đập nhanh hoặc xuất hiện triệu chứng rõ rệt, bác sĩ có thể đưa ra khuyến nghị cá nhân hóa dựa trên tình trạng tim mạch và các thuốc đang sử dụng.
Cà phê và rung nhĩ: Quan niệm cũ đang thay đổi?
Có thể nói nghiên cứu mới đang góp phần thay đổi cách nhìn về mối quan hệ giữa cà phê và rung nhĩ, nhưng chưa đóng lại cuộc tranh luận.
Trong nhiều năm, bệnh nhân thường được khuyên hạn chế caffeine vì lo ngại nó kích thích tim. Tuy nhiên, dữ liệu gần đây ngày càng cho thấy mối quan hệ giữa cà phê và rung nhĩ không đơn giản như vậy.
Thử nghiệm DECAF đặc biệt đáng chú ý vì đây là một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng, thay vì chỉ quan sát thói quen uống cà phê của người dân.
Nhưng ngay cả một thử nghiệm ngẫu nhiên cũng có phạm vi áp dụng nhất định.
Nghiên cứu chỉ có 200 người, thời gian theo dõi 6 tháng và được thực hiện trên những bệnh nhân có đặc điểm cụ thể.
Vì vậy, cần thêm các nghiên cứu lớn hơn và dài hơn để xác định liệu kết quả này có được lặp lại ở nhiều nhóm bệnh nhân khác hay không.
Điều gì người uống cà phê nên lưu ý?
Nếu nhìn từ góc độ sức khỏe tim mạch, điều quan trọng không phải là đưa ra một quy tắc “cà phê tốt” hoặc “cà phê xấu”.
Thay vào đó, cần xem xét lượng caffeine, tình trạng sức khỏe, loại rối loạn nhịp và phản ứng của từng người.
Một tách cà phê mỗi ngày là mức tiêu thụ được nghiên cứu trực tiếp trong DECAF. Đây cũng là mức gần với thói quen của những người tham gia nghiên cứu.
Trong khi đó, việc uống lượng caffeine cao hơn chưa được nghiên cứu này chứng minh có lợi.
Những người đang điều trị rung nhĩ cũng không nên tự ý thay đổi thuốc chống loạn nhịp, thuốc chống đông hoặc kế hoạch điều trị chỉ dựa trên kết quả của một nghiên cứu về cà phê.
Câu hỏi “cà phê có gây rối loạn nhịp tim không?” đang có một câu trả lời phức tạp hơn so với quan niệm truyền thống.
Thử nghiệm DECAF được công bố trên JAMA cho thấy trong 200 bệnh nhân mắc rung nhĩ kéo dài hoặc cuồng nhĩ có tiền sử rung nhĩ sau chuyển nhịp bằng điện, nhóm tiếp tục uống cà phê có caffeine, trung bình khoảng một tách mỗi ngày, có tỷ lệ tái phát rung nhĩ hoặc cuồng nhĩ là 47%, so với 64% ở nhóm kiêng cà phê và caffeine.
Tuy nhiên, kết quả này không đồng nghĩa cà phê là thuốc phòng ngừa rung nhĩ và cũng không chứng minh rằng uống nhiều caffeine sẽ tốt cho tim.
Điểm đáng chú ý nhất của nghiên cứu là nó thách thức quan niệm rằng tất cả bệnh nhân rung nhĩ đều phải tránh cà phê. Với một số người đã quen uống cà phê, một tách mỗi ngày có thể không phải là yếu tố làm tăng nguy cơ tái phát như từng lo ngại.
Dù vậy, phản ứng với caffeine mang tính cá nhân và nghiên cứu vẫn có những giới hạn. Vì thế, người mắc rối loạn nhịp tim nên xem kết quả này như một bằng chứng khoa học mới để trao đổi với bác sĩ, thay vì tự thay đổi chế độ ăn uống hoặc phác đồ điều trị.
Nguồn tham khảo: JAMA Network – DECAF Randomized Clinical Trial; American College of Cardiology; các bài trao đổi và phản hồi trên JAMA về mối liên hệ giữa caffeine và rung nhĩ.
Câu hỏi về cà phê liên quan đến tim mạch
Uống cà phê có gây rung nhĩ không?
Nghiên cứu DECAF không cho thấy việc uống trung bình một tách cà phê có caffeine mỗi ngày làm tăng nguy cơ tái phát rung nhĩ ở nhóm bệnh nhân được nghiên cứu. Ngược lại, nhóm uống cà phê có tỷ lệ tái phát thấp hơn nhóm kiêng hoàn toàn cà phê và caffeine.
Người bị rung nhĩ có cần bỏ cà phê hoàn toàn không?
Không thể đưa ra quy tắc chung cho tất cả bệnh nhân. Nghiên cứu mới cho thấy những bệnh nhân phù hợp với nhóm nghiên cứu không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn cà phê. Tuy nhiên, quyết định uống hay hạn chế caffeine cần dựa trên tình trạng cụ thể và phản ứng của từng người.
Uống nhiều cà phê có giúp phòng rung nhĩ tốt hơn không?
Chưa có bằng chứng từ nghiên cứu DECAF cho điều này. Nhóm uống cà phê tiêu thụ trung bình khoảng một tách mỗi ngày. Nghiên cứu không chứng minh rằng uống nhiều hơn sẽ mang lại lợi ích lớn hơn.
Kết quả nghiên cứu có áp dụng cho mọi loại rối loạn nhịp tim không?
Không. Nghiên cứu tập trung vào bệnh nhân rung nhĩ kéo dài hoặc cuồng nhĩ có tiền sử rung nhĩ sau chuyển nhịp. Không nên áp dụng trực tiếp kết quả cho tất cả các dạng rối loạn nhịp tim.
Cà phê có thể làm tim đập nhanh hơn không?
Caffeine có tác dụng kích thích và một số người có thể cảm nhận tim đập nhanh hoặc hồi hộp sau khi uống. Phản ứng này không đồng nghĩa với việc cà phê chắc chắn gây rung nhĩ ở người đó.
Người đang điều trị rung nhĩ có nên tự uống cà phê để phòng tái phát?
Không nên xem cà phê như một phương pháp điều trị. Nghiên cứu cho thấy một mối liên hệ có lợi trong một nhóm bệnh nhân cụ thể, nhưng chưa đủ để thay thế thuốc hoặc các phương pháp điều trị đã được bác sĩ chỉ định.
