Buồn tiểu liên tục, vừa đi vệ sinh xong đã muốn đi tiếp hoặc không kịp vào nhà vệ sinh vì rò rỉ nước tiểu không nhất thiết chỉ là dấu hiệu của tuổi tác. Đây có thể liên quan đến bàng quang hoạt động quá mức, rối loạn chức năng sàn chậu hoặc những vấn đề thần kinh cần được đánh giá.
Trong một chương trình sức khỏe của Chosun Ilbo, Giáo sư Kim A-ram, chuyên ngành Tiết niệu tại Bệnh viện Đại học Konkuk, đã giải thích về bàng quang hoạt động quá mức, bàng quang thần kinh và vai trò của luyện tập bàng quang cùng bài tập Kegel trong hỗ trợ kiểm soát tiểu tiện.
Bàng quang hoạt động quá mức là gì?
Triệu chứng đặc trưng của bàng quang hoạt động quá mức là cảm giác buồn tiểu đột ngột, khó trì hoãn, đôi khi kèm theo tiểu nhiều lần và tiểu đêm. Một số người thậm chí bị són tiểu trước khi kịp vào nhà vệ sinh.
Điểm quan trọng là cần phân biệt tiểu nhiều lần với bàng quang hoạt động quá mức. Một người có thể đi vệ sinh nhiều lần vì uống nhiều nước hoặc do thói quen, nhưng nếu vẫn có khả năng nhịn tiểu bình thường thì chưa thể chỉ dựa vào tần suất để kết luận mắc hội chứng này.
Theo Giáo sư Kim, người mắc bàng quang hoạt động quá mức thường có cảm giác buồn tiểu rất mạnh ngay cả khi lượng nước tiểu trong bàng quang chưa nhiều. Những tình huống như vừa đỗ xe đã phải tìm nhà vệ sinh, không thể chờ thang máy hoặc phải chạy vào nhà vệ sinh vì sợ són tiểu là những biểu hiện đáng lưu ý.
Tuổi tác có phải nguyên nhân duy nhất?
Bàng quang là một cơ quan cơ và khả năng kiểm soát tiểu tiện có thể thay đổi theo tuổi. Sự suy giảm sức mạnh cơ bắp và những thay đổi của hệ thần kinh có thể ảnh hưởng đến quá trình lưu trữ và thải nước tiểu.
Tuy nhiên, bàng quang hoạt động quá mức không chỉ xảy ra ở người cao tuổi.
Ở phụ nữ, nguy cơ có thể tăng trong giai đoạn mang thai, sau sinh hoặc thời kỳ mãn kinh do những thay đổi về cơ sàn chậu và hệ tiết niệu. Ở nam giới lớn tuổi, phì đại tuyến tiền liệt cũng có thể gây ra nhiều triệu chứng đường tiểu.
Ngoài ra, một số bệnh thần kinh và các vấn đề sức khỏe khác cũng có thể ảnh hưởng đến chức năng bàng quang.
Bàng quang hoạt động quá mức khác viêm bàng quang
Hai tình trạng này dễ bị nhầm lẫn vì đều có thể gây tiểu nhiều hoặc tiểu gấp.
Tuy nhiên, bàng quang hoạt động quá mức không nhất thiết do nhiễm trùng hoặc viêm. Khi đánh giá bệnh nhân, bác sĩ có thể khai thác triệu chứng, kiểm tra nước tiểu để loại trừ nhiễm khuẩn và thực hiện thêm xét nghiệm nếu cần.
Trong trường hợp phức tạp hoặc triệu chứng nghiêm trọng, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm niệu động học. Đây là phương pháp đánh giá hoạt động của bàng quang và niệu đạo thông qua việc đo áp lực khi bàng quang được làm đầy và trong quá trình đi tiểu.
Điều trị bàng quang hoạt động quá mức như thế nào?
Điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ triệu chứng. Thuốc là một trong những phương pháp thường được sử dụng. Một số thuốc kháng cholinergic có thể giúp giảm triệu chứng nhưng có thể gây tác dụng phụ như khô miệng hoặc táo bón. Các thuốc khác cũng được sử dụng tùy trường hợp và cần được bác sĩ lựa chọn.
Với một số bệnh nhân không đáp ứng đầy đủ, tiêm Botox vào cơ bàng quang có thể được cân nhắc. Phương pháp này giúp làm giảm hoạt động co bóp quá mức của bàng quang, nhưng có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc khiến một số bệnh nhân khó tự đi tiểu.
Vì vậy, đây không phải phương pháp phù hợp cho tất cả mọi người.
Bài tập Kegel có thể hỗ trợ kiểm soát tiểu tiện
Bên cạnh thuốc và các phương pháp điều trị chuyên môn, luyện tập cơ sàn chậu là một trong những biện pháp thường được sử dụng để hỗ trợ kiểm soát tiểu tiện.
Bài tập Kegel tập trung vào việc co và thả lỏng nhóm cơ sàn chậu. Tuy nhiên, nhiều người thực hiện sai bằng cách đồng thời gồng cơ bụng, cơ đùi hoặc nín thở.
Theo hướng dẫn được Giáo sư Kim chia sẻ, người tập có thể đặt hai tay lên bụng và đùi để kiểm tra xem các nhóm cơ này có đang bị căng hay không. Mục tiêu là tập trung vào cơ sàn chậu thay vì dùng các cơ khác để hỗ trợ.
Một cách thực hiện được đề cập là co cơ sàn chậu trong khoảng 10 giây, sau đó thả lỏng và lặp lại. Việc tập nên được thực hiện đều đặn thay vì chỉ tập khi xuất hiện triệu chứng.
Điều quan trọng là không nên cố gắng siết cơ quá mạnh hoặc kéo dài thời gian co cơ vượt khả năng kiểm soát của bản thân.
[BẠN CÓ THỂ XEM KENH THAM KHẢO CỦA BÁC SĨ TẠI ĐÂY https://youtu.be/r5aUACfvfG8?si=26Hffdi5TT6VQTsR]
Luyện tập bàng quang cũng có vai trò
Ngoài Kegel, luyện tập bàng quang có thể giúp một số người kiểm soát cảm giác buồn tiểu tốt hơn.
Khi xuất hiện cảm giác buồn tiểu, người bệnh có thể thử trì hoãn trong thời gian ngắn nếu tình trạng cho phép. Thay vì cố gắng gồng toàn bộ cơ thể, có thể chuyển hướng sự chú ý, thư giãn và kiểm soát cảm giác buồn tiểu.
Với người có triệu chứng nặng, việc luyện tập nên được thực hiện cùng kế hoạch điều trị do bác sĩ hướng dẫn.
Tuy nhiên, nhịn tiểu không phải lúc nào cũng phù hợp. Người đang bị viêm bàng quang hoặc thường xuyên nhiễm trùng đường tiết niệu không nên tự áp dụng việc nhịn tiểu kéo dài mà cần được đánh giá nguyên nhân.
Bàng quang thần kinh đáng chú ý ở người mắc bệnh thần kinh
Bàng quang hoạt động nhờ hệ thống thần kinh phức tạp. Khi bàng quang chứa nước tiểu, các tín hiệu được truyền lên não để tạo cảm giác buồn tiểu và phối hợp quá trình đi tiểu.
Những bệnh như Parkinson, sa sút trí tuệ, tổn thương tủy sống hoặc các bệnh thần kinh khác có thể làm rối loạn cơ chế này. Người bệnh có thể gặp tình trạng khó tiểu, không làm rỗng hoàn toàn bàng quang hoặc ngược lại luôn có cảm giác buồn tiểu.
Một số bệnh nhân có lượng nước tiểu tồn dư đáng kể sau khi đi vệ sinh. Trong những trường hợp nhất định, bác sĩ có thể chỉ định thông tiểu ngắt quãng để giúp làm rỗng bàng quang và giảm nguy cơ biến chứng.
Thói quen hằng ngày cũng rất quan trọng
Caffeine có thể kích thích bàng quang ở một số người, vì vậy giảm cà phê và các đồ uống chứa caffeine có thể giúp hạn chế triệu chứng.
Rượu vào buổi tối cũng có thể làm tăng lượng nước tiểu và khiến người bệnh phải thức dậy nhiều lần trong đêm. Điều chỉnh thời điểm và lượng đồ uống có thể góp phần cải thiện giấc ngủ và kiểm soát tiểu tiện.
Tuy nhiên, không nên tự ý hạn chế nước quá mức vì uống đủ nước vẫn cần thiết cho sức khỏe tổng thể và hệ tiết niệu.
Khi nào nên đi khám?
Nếu tình trạng tiểu gấp, són tiểu, tiểu đêm hoặc khó tiểu xuất hiện thường xuyên và ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh nên đi khám tiết niệu để xác định nguyên nhân.
Đặc biệt, tiểu ra máu, đau khi đi tiểu, sốt, đau vùng lưng hoặc hông, bí tiểu, nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát hoặc không thể làm rỗng bàng quang là những dấu hiệu không nên tự điều trị bằng Kegel hoặc các biện pháp tại nhà.
Bài tập Kegel có thể là một công cụ hữu ích trong chăm sóc cơ sàn chậu, nhưng hiệu quả phụ thuộc rất nhiều vào việc xác định đúng nguyên nhân. Một bàng quang “khỏe hơn” không chỉ đến từ việc tập cơ mà còn cần đánh giá đúng bệnh lý, điều chỉnh thói quen sinh hoạt và điều trị khi cần thiết.
Một số câu hỏi về Bài tập Kegel
Bài tập Kegel có chữa khỏi bàng quang hoạt động quá mức không?
Không thể khẳng định Kegel chữa khỏi mọi trường hợp. Đây là bài tập hỗ trợ tăng cường cơ sàn chậu và cải thiện khả năng kiểm soát tiểu tiện ở một số người. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc nặng, cần tìm nguyên nhân và điều trị phù hợp.
Tập Kegel bao lâu mới có hiệu quả?
Hiệu quả phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ triệu chứng và cách tập. Điều quan trọng là thực hiện đúng kỹ thuật và đều đặn trong thời gian dài thay vì tập quá sức trong vài ngày.
Có nên nhịn tiểu để “làm khỏe” bàng quang?
Không phải lúc nào cũng nên. Luyện tập bàng quang có thể sử dụng kỹ thuật trì hoãn đi tiểu có kiểm soát, nhưng người bị nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát hoặc có vấn đề tiết niệu khác cần hỏi bác sĩ trước khi áp dụng.
Đi tiểu nhiều lần có phải bàng quang hoạt động quá mức?
Không nhất thiết. Tần suất đi tiểu còn phụ thuộc lượng nước uống, caffeine, thuốc, bệnh lý chuyển hóa và nhiều yếu tố khác. Bàng quang hoạt động quá mức đặc trưng bởi cảm giác buồn tiểu gấp, khó trì hoãn.
Lưu ý: Nội dung mang tính thông tin sức khỏe, không thay thế chẩn đoán, điều trị hoặc tư vấn trực tiếp từ bác sĩ. Người có triệu chứng tiết niệu kéo dài nên được thăm khám chuyên khoa.
Nguồn tham khảo: Nội dung chương trình sức khỏe của Chosun Ilbo với Giáo sư Kim A-ram, Khoa Tiết niệu, Bệnh viện Đại học Konkuk; thông tin y khoa về bàng quang hoạt động quá mức và luyện tập cơ sàn chậu.
Những thông tin mới về tiết niệu, dinh dưỡng, phòng bệnh và các nghiên cứu y khoa được cập nhật trên Điểm Tin Nhanh.
Đọc tin mới trên Điểm Tin Nhanh
