Vì sao cuộc cách mạng AI của Nvidia không thể tồn tại nếu thiếu ASML?

Cuộc đua AI không chỉ thuộc về Nvidia

Trong cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo toàn cầu, Nvidia thường được nhắc đến như biểu tượng của sức mạnh công nghệ. Giá trị vốn hóa của hãng đã vươn lên vị trí dẫn đầu thế giới nhờ các dòng chip AI tiên tiến. Tuy nhiên, phía sau thành công đó là một mắt xích ít được chú ý hơn nhưng mang tính quyết định: ASML – nhà sản xuất thiết bị bán dẫn hàng đầu của Hà Lan.

Nếu không có công nghệ của ASML, những con chip AI mạnh nhất hiện nay khó có thể được sản xuất. Điều này khiến ASML trở thành một trong những công ty chiến lược quan trọng nhất trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.

ASML – “độc quyền công nghệ” trong ngành bán dẫn

ASML là công ty duy nhất trên thế giới sản xuất máy in thạch bản cực tím (EUV), công nghệ cốt lõi để chế tạo các chất bán dẫn tiên tiến. Đây là thiết bị dùng để khắc các chi tiết siêu nhỏ lên tấm silicon – bước quan trọng nhất trong quá trình sản xuất chip.

Hiện nay, ASML nắm khoảng 90% thị phần thị trường thiết bị in thạch bản, tạo ra lợi thế cạnh tranh gần như không thể bị thay thế. Các chuyên gia nhận định rằng việc bắt kịp ASML trong lĩnh vực EUV là điều “gần như bất khả thi”, bởi công ty đã đầu tư hàng chục năm và hàng tỷ euro vào nghiên cứu công nghệ.

Theo các nhà phân tích, những hệ thống EUV tiên tiến nhất của ASML có giá từ 320 đến 400 triệu euro, trong khi các phiên bản thấp hơn vẫn có giá hàng trăm triệu euro. Đây là một trong những loại máy móc phức tạp và đắt đỏ nhất từng được chế tạo trong lịch sử công nghiệp.

Công nghệ EUV: nền tảng của chip AI thế hệ mới

Các hệ thống EUV của ASML đóng vai trò trung tâm trong việc sản xuất chip AI hiện đại, bao gồm cả những dòng chip tiên tiến nhất của Nvidia. Công nghệ này sử dụng tia laser cực mạnh bắn vào giọt thiếc nóng chảy để tạo ra plasma phát ra ánh sáng EUV. Ánh sáng này sau đó được điều hướng bởi hệ thống gương siêu chính xác và chiếu lên tấm silicon để tạo ra các cấu trúc vi mạch cực nhỏ.

ASML hiện phát triển hai dòng công nghệ EUV:

• EUV khẩu độ số thấp, phục vụ sản xuất chip AI thế hệ hiện tại.
• EUV khẩu độ số cao (High NA), hướng tới chip thế hệ tiếp theo và đang được các hãng lớn thử nghiệm.

Các hệ thống này được mua bởi các nhà máy sản xuất chip như TSMC, Intel hay Samsung. Sau đó, các công ty thiết kế chip như Nvidia thuê các nhà máy này gia công sản phẩm.

Vì sao không ai có thể thay thế ASML?

Trong ngành thiết bị bán dẫn, Nikon và Canon của Nhật Bản được xem là những đối thủ tiềm năng. Tuy nhiên, họ chỉ cung cấp thiết bị cho các công nghệ sản xuất không tiên tiến và đầu tư vào EUV ở mức rất hạn chế so với ASML.

Theo giới phân tích, khoảng cách công nghệ giữa ASML và các đối thủ đã quá lớn. Với hơn ba thập kỷ đầu tư liên tục, ASML đã tạo ra rào cản gia nhập ngành gần như không thể vượt qua.

Điều này khiến ASML trở thành “điểm nghẽn chiến lược” của ngành bán dẫn toàn cầu: nếu chuỗi cung ứng bị gián đoạn, toàn bộ ngành công nghệ cao, từ AI đến smartphone và siêu máy tính, đều bị ảnh hưởng.

Tăng trưởng mạnh mẽ nhờ làn sóng AI

Làn sóng trí tuệ nhân tạo đã giúp ASML bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh. Trong quý IV năm 2025, đơn đặt hàng của công ty vượt hơn gấp đôi dự báo của thị trường. Doanh thu từ hệ thống EUV chiếm phần lớn tổng giá trị đơn hàng.

Trong năm 2025, ASML bán được hàng chục hệ thống EUV, mang lại doanh thu hàng chục tỷ euro. Giá cổ phiếu của công ty tăng mạnh trong năm 2025 và tiếp tục duy trì đà tăng trong năm 2026. ASML hiện nằm trong nhóm các doanh nghiệp châu Âu có vốn hóa thị trường hàng đầu.

Theo dự báo, doanh thu của ASML trong năm 2026 có thể đạt từ 34 đến 39 tỷ euro, vượt mức đạt được trong năm trước. Các nhà phân tích cho rằng xu hướng này sẽ tiếp tục, khi chip AI vẫn là động lực chính của ngành công nghệ.

Tương lai của ngành bán dẫn: cuộc chơi của số ít

Sự thống trị của ASML cho thấy ngành bán dẫn đang bước vào giai đoạn tập trung quyền lực công nghệ vào tay một số ít doanh nghiệp. Trong cuộc đua AI, Nvidia có thể là người chiến thắng trên thị trường chip, nhưng ASML mới là nền tảng hạ tầng công nghệ quyết định.

Điều này đặt ra câu hỏi lớn cho các quốc gia và tập đoàn công nghệ: ai kiểm soát công nghệ lõi, người đó sẽ kiểm soát tương lai của trí tuệ nhân tạo.

Một số câu hỏi về ASML