Anh sẽ tiếp bước Úc cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội

Lệnh cấm mạng xã hội của Úc và hiệu ứng lan tỏa toàn cầu

Quyết định của Úc cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội đang tạo ra một làn sóng tranh luận mạnh mẽ trên toàn cầu. Không chỉ các bậc phụ huynh và nhà giáo dục, mà cả các chính phủ, tập đoàn công nghệ và giới học giả đều đang theo dõi sát sao tác động của chính sách này.

Đạo luật sửa đổi về an toàn trực tuyến của Úc chính thức có hiệu lực từ ngày 10 tháng 12, áp dụng đối với hàng loạt nền tảng mạng xã hội lớn như Reddit, X, Meta, Instagram, YouTube và TikTok. Theo đó, các công ty công nghệ buộc phải triển khai các biện pháp xác minh độ tuổi nhằm ngăn người dưới 16 tuổi tạo tài khoản mới. Việc không tuân thủ có thể dẫn đến mức phạt lên tới 49,5 triệu đô la Úc, tương đương khoảng 32 triệu đô la Mỹ.

Dù chính sách này vẫn gây ra nhiều phản ứng trái chiều từ thanh thiếu niên, các chuyên gia công nghệ và chính các nền tảng mạng xã hội, nó đã đặt ra một tiền lệ rõ ràng. Nhiều chính phủ hiện coi đây là một khuôn mẫu chính sách để đối phó với những lo ngại ngày càng gia tăng về sức khỏe tâm thần và sự phát triển xã hội của trẻ em trong kỷ nguyên số.

Anh Quốc có thể là quốc gia tiếp theo

Anh đang nổi lên như ứng viên hàng đầu tiếp bước Úc. Trong tuần này, Thượng viện Anh dự kiến sẽ bỏ phiếu về việc sửa đổi Dự luật Phúc lợi Trẻ em và Trường học, bổ sung điều khoản cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội.

Áp lực chính trị tại Anh gia tăng đáng kể trong những tháng gần đây, một phần nhờ các chiến dịch vận động từ xã hội dân sự. Tổ chức Smartphone Free Childhood (SFC), do Daisy Greenwell đồng sáng lập, đã phát động chiến dịch email quy mô lớn, thu hút hơn 100.000 thư gửi đến các nhà lập pháp địa phương, kêu gọi chính phủ áp đặt “các giới hạn hợp lý, phù hợp với độ tuổi để bảo vệ sức khỏe và hạnh phúc của trẻ em”.

Greenwell nhận định rằng vấn đề này không còn mang tính cục bộ. Theo bà, các chính phủ trên toàn thế giới đang chịu áp lực phải phản ứng khi ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy việc trẻ em tiếp xúc quá sớm và quá nhiều với mạng xã hội có thể gây tổn hại lâu dài.

Châu Âu và làn sóng chính sách mới

Không chỉ Anh, nhiều quốc gia châu Âu khác cũng đang xem xét các biện pháp tương tự. Pháp, Đan Mạch, Tây Ban Nha, Đức, Ý và Hy Lạp đều đã đưa vấn đề hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội vào chương trình nghị sự chính sách.

Điểm chung của các quốc gia này là sự lo ngại ngày càng lớn về mối liên hệ giữa mạng xã hội, điện thoại thông minh và các vấn đề sức khỏe tâm thần ở thanh thiếu niên, bao gồm lo âu, trầm cảm và suy giảm khả năng tập trung. Dù cách tiếp cận có thể khác nhau, xu hướng chung là tăng cường vai trò của nhà nước trong việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng.

Mỹ tụt lại phía sau nhưng không đứng ngoài cuộc

Tại Mỹ, việc ban hành một lệnh cấm toàn quốc tương tự Úc được đánh giá là khó xảy ra trong ngắn hạn. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là nước này đứng ngoài xu hướng.

Theo Ravi Iyer, giám đốc Trung tâm Neely thuộc Trường Marshall của Đại học Nam California, sự quan tâm ở cấp tiểu bang và địa phương đang gia tăng. Ông cho rằng đây là một trong số ít các vấn đề còn nhận được sự đồng thuận lưỡng đảng, đặc biệt khi liên quan đến trẻ em và giáo dục.

Các nhà lập pháp tại California và Texas hiện đang xem xét khả năng ban hành lệnh cấm ở cấp tiểu bang vào năm 2026. Nếu điều này xảy ra, Mỹ có thể chứng kiến một mô hình phân mảnh, trong đó mỗi bang áp dụng các quy định khác nhau về độ tuổi và cách thức tiếp cận mạng xã hội.

Sự phản đối từ các “ông lớn” công nghệ

Việc thực thi các lệnh cấm như ở Úc không tránh khỏi sự phản đối mạnh mẽ từ các công ty công nghệ. Reddit đã đệ đơn kiện, cho rằng luật mới hạn chế quyền thảo luận chính trị trực tuyến. Meta kêu gọi chính phủ Úc xem xét lại quyết định, trong khi X của Elon Musk tuyên bố rõ ràng rằng các hạn chế hiện tại không phải là lựa chọn của nền tảng, mà là yêu cầu pháp lý.

Các công ty lo ngại rằng việc áp đặt xác minh độ tuổi nghiêm ngặt có thể làm xói mòn quyền riêng tư của người dùng, đồng thời tạo ra gánh nặng chi phí và rủi ro pháp lý.

Tranh luận cốt lõi: bảo vệ trẻ em hay kiểm soát không gian số?

Cốt lõi của tranh luận không chỉ nằm ở câu hỏi có nên cấm hay không, mà là xã hội sẵn sàng chấp nhận mức độ can thiệp nào của nhà nước vào không gian số. Những người ủng hộ cho rằng nếu các nền tảng mạng xã hội không còn khả dụng với trẻ em, hiệu ứng mạng lưới sẽ suy yếu, tạo điều kiện để giới trẻ kết nối nhiều hơn với thế giới thực.

Ngược lại, các nhà phê bình cảnh báo rằng lệnh cấm có thể chỉ là giải pháp tạm thời, trong khi vấn đề sâu xa hơn nằm ở giáo dục kỹ năng số và trách nhiệm của chính các nền tảng công nghệ.

Câu hỏi thường gặp về lệnh cấm mạng xã hội với trẻ em