Một nghiên cứu mới được công bố trên European Heart Journal đang thu hút sự chú ý khi phát hiện mối liên hệ giữa việc tiếp xúc với ánh sáng vào ban đêm và những thay đổi bất lợi về cấu trúc, chức năng của tim.
Đáng chú ý, những người có mức tiếp xúc với ánh sáng ban đêm cao hơn 3 lux có nguy cơ suy tim cao hơn 29%, nhồi máu cơ tim cao hơn 24% và tử vong do bệnh tim mạch cao hơn 26% trong thời gian theo dõi. Nghiên cứu cũng ghi nhận những thay đổi nhỏ nhưng có ý nghĩa về cấu trúc và khả năng co bóp của tim.
Các nhà nghiên cứu cho rằng ánh sáng ban đêm có thể ảnh hưởng đến nhịp sinh học và thời lượng giấc ngủ, qua đó liên quan đến những thay đổi bất lợi đối với hệ tim mạch. Tuy nhiên, đây là nghiên cứu quan sát, vì vậy kết quả cho thấy mối liên hệ chứ chưa chứng minh ánh sáng ban đêm trực tiếp gây ra bệnh tim.
Ánh sáng ban đêm liên quan đến thay đổi cấu trúc tim
Nghiên cứu được thực hiện bởi Jin Dai, Wen Dai, Yoriko Heianza và Lu Qi, với sự tham gia của các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Tulane và Harvard T.H. Chan School of Public Health.
Phần phân tích cấu trúc và chức năng tim sử dụng dữ liệu của 11.071 người tham gia UK Biobank. Những người này không có bệnh tim mạch được xác định ở thời điểm ban đầu và đeo thiết bị đo hoạt động có tích hợp cảm biến ánh sáng trên cổ tay trong 7 ngày.
Thiết bị giúp các nhà nghiên cứu ghi nhận mức độ tiếp xúc với ánh sáng, trong đó đặc biệt chú ý đến ánh sáng trên 3 lux trong những giờ ban đêm.
Sau đó, một nhóm người tham gia được chụp cộng hưởng từ tim (CMR) khoảng 3 năm sau thời điểm đánh giá ban đầu. Cách tiếp cận này cho phép nhóm nghiên cứu không chỉ xem xét các trường hợp bệnh tim đã xuất hiện mà còn tìm kiếm những thay đổi sớm về cấu trúc và chức năng của tim.
Kết quả cho thấy nhóm có mức tiếp xúc với ánh sáng ban đêm cao có xu hướng xuất hiện tình trạng tái cấu trúc tim bất lợi.
Cụ thể, so với nhóm hầu như không tiếp xúc với ánh sáng trên 3 lux vào ban đêm, nhóm có mức phơi nhiễm cao có khối lượng thất trái cao hơn 2,4% và độ dày thành tim trung bình cao hơn 1,5%.
Đây là những thay đổi tương đối nhỏ về mặt tỷ lệ, nhưng đáng chú ý vì chúng xuất hiện ở những người chưa nhất thiết có biểu hiện bệnh tim mạch rõ ràng.
Chức năng co bóp của tim cũng có dấu hiệu suy giảm
Nghiên cứu không chỉ phát hiện thay đổi về kích thước và độ dày của tim mà còn ghi nhận các dấu hiệu liên quan đến chức năng cơ tim.
Ở nhóm tiếp xúc với ánh sáng ban đêm cao, phân suất co cơ tim giảm khoảng 1,9%. Các chỉ số biến dạng cơ tim của thất trái cũng giảm, bao gồm biến dạng theo chu vi khoảng 2,7%, biến dạng hướng tâm khoảng 2,9% và biến dạng theo chiều dọc khoảng 2,8%.
Những chỉ số này được sử dụng để đánh giá khả năng co giãn và biến dạng của cơ tim trong quá trình hoạt động.
Nói đơn giản, kết quả nghiên cứu gợi ý rằng việc thường xuyên tiếp xúc với ánh sáng vào ban đêm có liên quan đến một trạng thái trong đó tim có thể trở nên dày hơn ở một số cấu trúc, trong khi một số chỉ số về khả năng co bóp và biến dạng cơ tim lại giảm.
Các nhà nghiên cứu cũng nhận thấy những thay đổi không chỉ giới hạn ở thất trái. Một số chỉ số cấu trúc và chức năng của thất phải và tâm nhĩ trái cũng có sự khác biệt ở nhóm tiếp xúc nhiều với ánh sáng ban đêm.
Nguy cơ suy tim cao hơn 29%
Một phần khác của nghiên cứu sử dụng dữ liệu của 73.286 người để đánh giá mối liên hệ giữa ánh sáng ban đêm và các biến cố tim mạch trong khoảng 8–10 năm theo dõi.
Sau khi điều chỉnh nhiều yếu tố nhân khẩu học, lối sống, sức khỏe và môi trường, nhóm có mức tiếp xúc với ánh sáng ban đêm cao trên 3 lux có nguy cơ:
- Suy tim cao hơn 29%.
- Nhồi máu cơ tim cao hơn 24%.
- Đột quỵ cao hơn 33%.
- Rung nhĩ cao hơn 15%.
- Tử vong do bệnh tim mạch cao hơn 26%.
Các con số trên là mức nguy cơ tương đối được ước tính trong nghiên cứu, không có nghĩa một người chỉ cần bật đèn ngủ là nguy cơ mắc bệnh tim lập tức tăng đúng những tỷ lệ này.
Đây là điểm quan trọng cần lưu ý khi diễn giải kết quả.
Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp quan sát. Vì vậy, các nhà nghiên cứu có thể xác định mối liên hệ thống kê giữa mức độ tiếp xúc ánh sáng ban đêm và kết quả sức khỏe, nhưng không thể từ nghiên cứu này khẳng định ánh sáng là nguyên nhân duy nhất trực tiếp gây ra các bệnh tim mạch.
Vì sao ánh sáng ban đêm có thể ảnh hưởng đến tim?
Một cơ chế được các nhà nghiên cứu quan tâm là nhịp sinh học.
Cơ thể con người có hệ thống đồng hồ sinh học điều chỉnh chu kỳ ngủ – thức và nhiều quá trình sinh lý khác. Ánh sáng là một trong những tín hiệu môi trường quan trọng giúp cơ thể xác định thời điểm ban ngày và ban đêm.
Khi tiếp xúc với ánh sáng vào ban đêm, đặc biệt trong thời gian đáng lẽ phải ngủ, tín hiệu ánh sáng có thể ảnh hưởng đến quá trình điều hòa hormone melatonin.
Melatonin thường tăng vào ban đêm và đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh chu kỳ ngủ – thức. Ánh sáng vào thời điểm này có thể làm thay đổi tín hiệu sinh học vốn giúp cơ thể chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi.
Nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, giấc ngủ có thể bị rút ngắn hoặc gián đoạn.
Trong nghiên cứu, thời lượng ngủ được xác định là một yếu tố trung gian đáng kể. Các phân tích cho thấy khoảng 24–49% mối liên hệ giữa ánh sáng ban đêm và một số thay đổi về cấu trúc, chức năng tim có thể được giải thích về mặt thống kê bởi thời lượng ngủ ngắn hơn.
Không chỉ đèn ngủ, ánh sáng từ thiết bị điện tử cũng đáng chú ý
Ánh sáng ban đêm trong cuộc sống hiện đại không chỉ đến từ đèn ngủ.
Điện thoại thông minh, máy tính bảng, đồng hồ điện tử, TV, đèn hành lang, đèn đường lọt qua cửa sổ hoặc các thiết bị điện tử đặt cạnh giường đều có thể tạo ra nguồn sáng trong phòng ngủ.
Một chiếc điện thoại đặt trên bàn cạnh giường có thể liên tục phát sáng khi nhận thông báo. Trong khi đó, màn hình điện thoại khi sử dụng vào ban đêm có thể khiến người dùng tiếp tục thức thay vì đi ngủ đúng giờ.
Vấn đề vì thế không đơn thuần nằm ở một chiếc đèn ngủ mà liên quan đến tổng lượng ánh sáng mà cơ thể tiếp xúc trong thời gian nghỉ ngơi.
Nghiên cứu cũng cho thấy mối liên hệ giữa ánh sáng ban đêm và các kết quả tim mạch có xu hướng tăng theo mức độ phơi nhiễm, thay vì chỉ xuất hiện sau một ngưỡng duy nhất.
Ánh sáng ban ngày và ánh sáng ban đêm không giống nhau
Một điểm đáng chú ý của nghiên cứu là các nhà khoa học không đưa ra kết luận rằng mọi loại ánh sáng đều có hại cho tim.
Phân tích về ánh sáng ban ngày trên 1.000 lux không cho thấy mối liên hệ tương tự với các biến cố tim mạch như ánh sáng ban đêm.
Điều này phù hợp với vai trò của ánh sáng trong việc đồng bộ hóa đồng hồ sinh học. Ban ngày, cơ thể cần tín hiệu ánh sáng để duy trì chu kỳ ngủ – thức ổn định; trong khi ban đêm, việc giảm ánh sáng giúp cơ thể chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi.
Do đó, vấn đề được nghiên cứu ở đây chủ yếu là tiếp xúc với ánh sáng trong thời gian cơ thể cần bóng tối và nghỉ ngơi, chứ không phải việc tránh ánh sáng nói chung.
Ai có thể cần đặc biệt chú ý?
Nghiên cứu không đưa ra một nhóm đối tượng duy nhất chắc chắn bị ảnh hưởng bởi ánh sáng ban đêm. Tuy nhiên, việc duy trì phòng ngủ tối và lịch ngủ ổn định có thể đặc biệt đáng quan tâm đối với những người thường xuyên ngủ không đủ thời gian hoặc có thói quen sử dụng thiết bị điện tử vào ban đêm.
Những người sống trong khu vực đô thị cũng có thể gặp nhiều nguồn sáng nhân tạo hơn, chẳng hạn ánh sáng từ đường phố, biển quảng cáo hoặc các tòa nhà xung quanh.
Tuy nhiên, cần tránh suy luận rằng bất kỳ người nào sống ở thành phố hoặc sử dụng điện thoại ban đêm đều sẽ phát triển bệnh tim.
Nguy cơ tim mạch chịu ảnh hưởng của rất nhiều yếu tố như tuổi tác, huyết áp, cholesterol, hút thuốc, cân nặng, hoạt động thể chất, chế độ ăn uống, bệnh nền, giấc ngủ và yếu tố di truyền.
Ánh sáng ban đêm, theo nghiên cứu mới, có thể là một yếu tố môi trường bổ sung cần được quan tâm.
Có thể làm gì để giảm ánh sáng ban đêm?
Từ góc độ vệ sinh giấc ngủ, một số thay đổi đơn giản có thể giúp giảm lượng ánh sáng trong thời gian nghỉ ngơi.
Trước hết, có thể tắt các nguồn sáng không cần thiết trong phòng ngủ. Nếu ánh sáng đường phố chiếu qua cửa sổ, rèm chắn sáng có thể là một giải pháp.
Các thiết bị điện tử cũng nên được đặt ở vị trí hạn chế ánh sáng trực tiếp vào mắt. Việc đưa điện thoại ra xa giường còn giúp giảm thói quen kiểm tra thông báo hoặc sử dụng mạng xã hội trong thời gian đáng lẽ dành cho giấc ngủ.
Nếu bắt buộc phải sử dụng ánh sáng khi thức dậy vào ban đêm, có thể cân nhắc nguồn sáng ở mức thấp thay vì bật đèn phòng có cường độ cao.
Quan trọng hơn, nên duy trì giờ ngủ tương đối ổn định và bảo đảm thời lượng ngủ phù hợp.
Những biện pháp này không thể thay thế việc điều trị bệnh tim mạch hoặc các yếu tố nguy cơ đã được chẩn đoán, nhưng có thể là một phần của lối sống lành mạnh.
Nghiên cứu mới bổ sung thêm một yếu tố cần quan tâm đối với sức khỏe tim mạch
Nghiên cứu được công bố trên European Heart Journal đưa ra một góc nhìn đáng chú ý về mối quan hệ giữa môi trường sống, giấc ngủ và sức khỏe tim mạch.
Ở nhóm có mức tiếp xúc với ánh sáng ban đêm cao trên 3 lux, các nhà nghiên cứu ghi nhận khối lượng và độ dày thành thất trái tăng, trong khi một số chỉ số chức năng và biến dạng cơ tim giảm. Trong nhóm phân tích lớn hơn, nguy cơ suy tim, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, rung nhĩ và tử vong tim mạch đều cao hơn so với nhóm ít tiếp xúc ánh sáng ban đêm.
Đặc biệt, nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch cao hơn 26% và nguy cơ suy tim cao hơn 29% trong nhóm có mức tiếp xúc cao.
Tuy nhiên, những con số này không nên được hiểu là bằng chứng cho thấy ánh sáng ban đêm trực tiếp gây ra các bệnh nói trên. Đây là nghiên cứu quan sát và còn cần thêm nghiên cứu để xác định rõ cơ chế cũng như mức độ tác động của ánh sáng ban đêm.
Dù vậy, việc giữ phòng ngủ tối, hạn chế ánh sáng không cần thiết và duy trì giấc ngủ đủ thời lượng là những thay đổi tương đối đơn giản. Trong bối cảnh con người ngày càng sống trong môi trường nhiều ánh sáng nhân tạo, việc chú ý đến “bóng tối ban đêm” có thể trở thành một phần quan trọng hơn trong vệ sinh giấc ngủ và chăm sóc sức khỏe lâu dài.
Câu hỏi về ánh sáng ban đêm ảnh hưởng đến tim mạch như thế nào
Ánh sáng trên 3 lux có nguy hiểm ngay lập tức không?
Không. Mốc trên 3 lux trong nghiên cứu được sử dụng để phân loại mức độ tiếp xúc ánh sáng ban đêm. Nghiên cứu không cho thấy việc tiếp xúc với mức ánh sáng này trong một đêm sẽ lập tức gây bệnh tim.
Kết quả phản ánh mối liên hệ giữa mức độ phơi nhiễm ánh sáng ban đêm và sức khỏe tim mạch trong thời gian dài.
Nghiên cứu có chứng minh ánh sáng ban đêm gây bệnh tim không?
Chưa. Đây là nghiên cứu quan sát. Các nhà nghiên cứu đã điều chỉnh nhiều yếu tố gây nhiễu nhưng vẫn không thể loại bỏ hoàn toàn khả năng còn những yếu tố khác ảnh hưởng đến kết quả.
Vì vậy, kết quả nên được hiểu là bằng chứng về mối liên hệ đáng chú ý, không phải bằng chứng xác lập quan hệ nhân quả trực tiếp.
Ánh sáng từ điện thoại có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ không?
Ánh sáng từ thiết bị điện tử là một nguồn ánh sáng ban đêm và có thể ảnh hưởng đến tín hiệu sinh học liên quan đến chu kỳ ngủ – thức. Ngoài ánh sáng, nội dung trên điện thoại cũng có thể khiến người dùng trì hoãn giờ đi ngủ.
Do đó, hạn chế sử dụng điện thoại trước khi ngủ là một biện pháp vệ sinh giấc ngủ thường được khuyến khích.
Vì sao melatonin quan trọng?
Melatonin là hormone liên quan đến việc điều hòa chu kỳ ngủ – thức. Vào ban đêm, cơ thể thường tăng sản xuất melatonin để hỗ trợ quá trình chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi.
Ánh sáng ban đêm có thể làm thay đổi tín hiệu này, từ đó ảnh hưởng đến nhịp sinh học và giấc ngủ.
Có cần ngủ trong phòng hoàn toàn tối không?
Nghiên cứu mới nhấn mạnh lợi ích tiềm năng của việc duy trì ban đêm tối và ngủ đủ giấc đối với sức khỏe tim mạch. Tuy nhiên, nhu cầu ánh sáng của mỗi người khác nhau.
Nếu cần ánh sáng để bảo đảm an toàn khi di chuyển ban đêm, có thể sử dụng nguồn sáng yếu và đặt ở vị trí hạn chế chiếu trực tiếp vào mắt.
Nguồn tham khảo
European Heart Journal, nghiên cứu “Nighttime light exposure and cardiac structure and function”, công bố ngày 9/9/2026; dữ liệu UK Biobank; Harvard T.H. Chan School of Public Health và các đơn vị nghiên cứu liên quan.
Cập nhật những nghiên cứu y khoa, xu hướng sức khỏe, dinh dưỡng và các phát hiện khoa học đáng chú ý tại Điểm Tin Nhanh.
