Davos 2025: Khi trí tuệ nhân tạo chi phối mọi cuộc đối thoại
Tuần qua, tại Davos (Thụy Sĩ), trí tuệ nhân tạo (AI) nổi lên như chủ đề xuyên suốt trong các phiên thảo luận của Diễn đàn Kinh tế Thế giới. Từ công nghệ, tài chính đến chính trị và lao động, AI không còn là khái niệm của tương lai mà đã trở thành yếu tố định hình chiến lược của các tập đoàn lớn nhất thế giới.
Trong hàng chục cuộc gặp gỡ và trao đổi trực tiếp với các CEO toàn cầu, một thực tế nhanh chóng hiện ra: AI đang buộc các doanh nghiệp phải thay đổi tư duy từ “tối ưu chi phí” sang “tăng trưởng bằng công nghệ”, đồng thời làm dấy lên tranh cãi sâu sắc về số phận của hàng triệu việc làm trong thập kỷ tới.
Từ cắt giảm chi phí sang tìm kiếm tăng trưởng nhờ AI
Nếu năm trước, AI chủ yếu được nhắc đến như công cụ nâng cao hiệu suất, giảm nhân sự và tự động hóa quy trình, thì tại Davos năm nay, các CEO nói nhiều hơn về khả năng tạo doanh thu, mở rộng thị trường và gia tăng lợi nhuận.
Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp cho rằng giai đoạn “thử nghiệm AI để tiết kiệm chi phí” đã qua. Thách thức hiện tại không còn là có triển khai AI hay không, mà là triển khai thế nào để tạo ra tăng trưởng thực sự. Điều này đồng nghĩa với việc AI sẽ được tích hợp sâu hơn vào hoạt động cốt lõi, từ phát triển sản phẩm, chăm sóc khách hàng cho đến ra quyết định chiến lược.
AI sẽ xóa sổ hay tái định hình việc làm?
Chủ đề gây tranh cãi nhất tại Davos chính là tác động của AI đối với lực lượng lao động. Quan điểm của các CEO trải dài từ cực kỳ bi quan đến khá lạc quan.
Dario Amodei, CEO của Anthropic, thẳng thắn nhận định rằng AI sẽ thay thế một lượng lớn việc làm trong thời gian rất ngắn, thậm chí cho rằng nhiều kỹ sư phần mềm có thể trở nên lỗi thời chỉ trong vòng 6–12 tháng khi AI ngày càng viết mã hiệu quả hơn con người.
Một số lãnh đạo công nghệ lớn khác cũng đồng tình rằng AI, dù ban đầu đóng vai trò hỗ trợ, về bản chất vẫn là một “người thay thế”. Theo họ, nhiều vị trí như tổng đài viên, hỗ trợ khách hàng hay thậm chí lập trình viên đang dần bị thu hẹp khi AI đảm nhận ngày càng nhiều chức năng.
Góc nhìn lạc quan: AI tạo ra việc làm và sự giàu có mới
Ở chiều ngược lại, một CEO của công ty khởi nghiệp AI kỳ lân cho rằng AI sẽ tạo ra nhiều việc làm hơn số lượng bị mất đi. Lập luận của ông dựa trên lịch sử phát triển của Internet – công nghệ từng khiến nhiều ngành nghề biến mất nhưng đồng thời mở ra vô số cơ hội kinh doanh mới.
Theo quan điểm này, AI không chỉ tạo việc làm mà còn tạo ra một thế hệ tỷ phú mới, khi rào cản khởi nghiệp được hạ thấp và khả năng mở rộng quy mô kinh doanh trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.
Một CEO công nghệ châu Á còn ví quá trình này như đường cong việc làm hình chữ V: suy giảm mạnh trong ngắn hạn, nhưng tăng trưởng trở lại khi nền kinh tế thích nghi và hình thành các vai trò mới xoay quanh AI.
Bài toán đào tạo lại và tái phân bổ lao động
Cách tiếp cận của CEO ServiceNow, Bill McDermott, được nhiều người đánh giá là thực tế và cân bằng. Ông khẳng định không muốn sa thải nhân viên dù công ty đang sử dụng AI để thay thế một số chức năng công việc.
Thay vào đó, ServiceNow triển khai các chương trình đào tạo lại kỹ năng nội bộ, giúp nhân viên chuyển sang vai trò mới như quản lý tác nhân AI hoặc đảm nhiệm các công việc có giá trị cao hơn. Theo McDermott, AI không nhất thiết phải đồng nghĩa với sa thải, nếu doanh nghiệp đầu tư đúng cách vào con người.
Lo ngại tâm lý bi quan có thể làm Mỹ tụt hậu
David Sacks, cố vấn AI và tiền điện tử của chính quyền Trump, cảnh báo rằng nỗi sợ mất việc vì AI đang bị phóng đại, đặc biệt khi số liệu việc làm hiện tại chưa phản ánh một cú sốc lớn.
Ông cho rằng tâm lý bi quan có thể khiến Mỹ chậm chân trong cuộc đua AI với Trung Quốc – nơi thái độ đối với AI lạc quan hơn. Quan điểm này cũng được CEO Toptal, Taso Du Val, ủng hộ khi ông cho biết nhu cầu việc làm toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao và freelance, vẫn đang tăng.
Một thập kỷ tới sẽ thay đổi hoàn toàn thế giới
Dù khác biệt quan điểm, hầu hết các CEO tại Davos đều thống nhất một điều: tốc độ chuyển đổi sang kỷ nguyên AI đang diễn ra nhanh chưa từng có. Khi AI kết hợp với điện toán lượng tử, xe tự lái và robot hình người, cấu trúc nền kinh tế và thị trường lao động sẽ thay đổi sâu sắc trong vòng 10 năm tới.
Điều quan trọng không phải là ngăn cản AI, mà là xây dựng các khung pháp lý, chuẩn an toàn và chính sách đào tạo phù hợp, để công nghệ này phục vụ con người thay vì tạo ra bất ổn xã hội.
AI có thực sự sẽ xóa sổ hàng loạt việc làm?
Một số việc làm sẽ biến mất, nhưng nhiều vai trò mới cũng sẽ xuất hiện nếu nền kinh tế thích nghi kịp thời.
Ngành nào chịu tác động mạnh nhất từ AI?
Công nghệ, chăm sóc khách hàng, lập trình và các công việc mang tính lặp lại cao.
AI có thể tạo ra việc làm mới không?
Có, đặc biệt trong các lĩnh vực quản lý AI, dữ liệu, an ninh và sáng tạo nội dung.
Doanh nghiệp nên chuẩn bị gì trước làn sóng AI?
Đầu tư vào đào tạo lại kỹ năng và tái cấu trúc vai trò công việc.
Người lao động cần làm gì để không bị AI thay thế?
Nâng cao kỹ năng, đặc biệt là tư duy, sáng tạo và khả năng thích ứng.
AI có phải mối đe dọa hay cơ hội dài hạn?
Vừa là thách thức, vừa là cơ hội nếu được quản lý và sử dụng đúng cách.
Cập nhật xu hướng AI, kinh tế và công nghệ toàn cầu
Đừng bỏ lỡ những phân tích chuyên sâu giúp bạn hiểu rõ AI đang thay đổi việc làm, doanh nghiệp và nền kinh tế thế giới.
