NASA trước bước ngoặt: Tên lửa Boeing đối mặt nguy cơ bị thay thế trong cuộc đua lên Mặt Trăng

Tương lai bất định của tên lửa Boeing trong chương trình Artemis

Chương trình đưa con người trở lại Mặt Trăng của NASA đang bước vào giai đoạn quan trọng, nhưng cũng đầy biến động. Dự án tên lửa SLS (Space Launch System) do Boeing phát triển – từng được xem là trụ cột – hiện đang đối mặt với nguy cơ bị thay thế.

Trong bối cảnh chuẩn bị cho sứ mệnh Artemis II, NASA đã bất ngờ gửi yêu cầu tới các đối thủ thương mại nhằm tìm kiếm giải pháp thay thế. Động thái này ngay lập tức làm dấy lên nghi vấn về tương lai của hệ thống phóng trị giá khoảng 24 tỷ USD, vốn đã trải qua hơn một thập kỷ phát triển với nhiều lần trì hoãn và đội vốn.

Chính quyền Donald Trump thúc đẩy giải pháp thương mại

Dưới sự lãnh đạo của Donald Trump, Nhà Trắng đang thúc đẩy mạnh mẽ việc chuyển đổi sang các giải pháp thương mại nhằm giảm chi phí và tăng tốc tiến độ.

Người đứng đầu NASA hiện tại, Jared Isaacman, được giao nhiệm vụ cải tổ cơ quan này theo hướng linh hoạt hơn. Ông cho rằng các hệ thống truyền thống như SLS quá tốn kém và không phù hợp với mục tiêu xây dựng căn cứ Mặt Trăng trong tương lai.

Theo Isaacman, một hệ thống lý tưởng cần:

• Chi phí thấp hơn
• Tần suất phóng cao hơn
• Khả năng tái sử dụng linh hoạt

Điều này mở ra cơ hội cho các công ty tư nhân như SpaceX và Blue Origin – những đơn vị đang phát triển các dòng tên lửa tiên tiến với chi phí cạnh tranh.

SLS – Dự án tỷ USD nhưng đầy thách thức

Tên lửa SLS không chỉ là một dự án kỹ thuật mà còn là một hệ sinh thái kinh tế lớn. Chương trình Artemis program có sự tham gia của hàng trăm nhà thầu và nhà cung cấp trên toàn nước Mỹ.

Ước tính:

• Hàng chục nghìn lao động tham gia
• Chuỗi cung ứng trải dài 50 bang
• Ngân sách hàng chục tỷ USD trong nhiều năm

Chính mạng lưới này đã giúp SLS tồn tại qua nhiều lần bị đề xuất cắt giảm ngân sách tại Quốc hội. Tuy nhiên, chi phí cao và tiến độ chậm đang trở thành điểm yếu chí mạng.

Áp lực thời gian: Cuộc đua với Trung Quốc

NASA đang chịu áp lực lớn khi đặt mục tiêu đưa phi hành gia quay lại Mặt Trăng trước năm 2028 – thời điểm kết thúc nhiệm kỳ của Donald Trump.

Trong khi đó, Trung Quốc cũng đang lên kế hoạch thực hiện sứ mệnh tương tự vào cuối thập kỷ này, khiến cuộc đua không gian trở nên nóng hơn bao giờ hết.

Điều này buộc NASA phải cân nhắc:

• Giữ lại công nghệ đã được chứng minh như SLS
• Hay chuyển sang giải pháp mới nhanh hơn, rẻ hơn nhưng rủi ro cao hơn

Những quyết định gây tranh cãi từ NASA

Trong thời gian gần đây, Jared Isaacman đã đưa ra hàng loạt quyết định mạnh tay:

Hủy hợp đồng nâng cấp SLS

NASA đã dừng hợp đồng trị giá hàng tỷ USD với Boeing cho tầng đẩy mới của SLS, dù dự án đã phát triển trong nhiều năm.

Tạm dừng trạm vũ trụ Gateway

Dự án Lunar Gateway – một trạm không gian quanh Mặt Trăng – cũng bị tạm dừng, gây ảnh hưởng đến nhiều đối tác quốc tế.

Tập trung vào căn cứ Mặt Trăng

Thay vào đó, NASA ưu tiên xây dựng căn cứ trực tiếp trên bề mặt Mặt Trăng và đẩy nhanh tiến độ các sứ mệnh.

Những quyết định này cho thấy một sự thay đổi chiến lược rõ rệt: từ mô hình truyền thống sang mô hình thương mại hóa không gian.

SpaceX và Blue Origin – Cơ hội và thách thức

Các công ty như SpaceX và Blue Origin đang nổi lên như những ứng viên thay thế tiềm năng.

Lợi thế:

• Công nghệ tái sử dụng giúp giảm chi phí
• Tốc độ phát triển nhanh
• Mô hình vận hành linh hoạt

Thách thức:

• Chưa chứng minh khả năng đưa người lên Mặt Trăng
• Rủi ro kỹ thuật cao
• Phụ thuộc vào tiến độ thử nghiệm

Do đó, NASA đang đứng trước một lựa chọn khó khăn giữa an toàn và đổi mới.

Cuộc cạnh tranh giữa Boeing và các công ty tư nhân như SpaceX đang phản ánh sự chuyển mình mạnh mẽ của ngành công nghiệp không gian.

Trong bối cảnh áp lực thời gian, chi phí và cạnh tranh quốc tế gia tăng, tương lai của SLS không chỉ là câu chuyện của một dự án, mà còn là bài kiểm tra chiến lược của NASA trong kỷ nguyên thương mại hóa không gian.