Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tiếp tục leo thang, ngày càng nhiều người Mỹ cho biết họ đang “cố gắng vượt qua” một cuộc khủng hoảng âm thầm nhưng dai dẳng: khủng hoảng khả năng chi trả. Thuật ngữ này xuất hiện ngày một dày đặc trên các mặt báo, trong các cuộc khảo sát kinh tế và cả những tranh luận chính trị trước thềm năm 2026.
Người Mỹ ngày càng bi quan về tài chính cá nhân
Theo kết quả một cuộc thăm dò do Đại học Marist thực hiện với hơn 1.400 người trưởng thành vào tháng 12, có tới 70% người Mỹ cho rằng chi phí sinh hoạt tại nơi họ sống không hề phải chăng, thậm chí hoàn toàn vượt quá khả năng chi trả của một gia đình trung bình.
Bức tranh này phản ánh rõ sự suy giảm niềm tin của người tiêu dùng. Một khảo sát khác của Credit Karma cho thấy gần một nửa người Mỹ nhận định tình hình tài chính cá nhân của họ tệ hơn so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, chỉ số tâm lý người tiêu dùng của Đại học Michigan trong tháng 12 đã giảm tới 29% so với năm 2024, cho thấy tâm trạng bất an lan rộng trong xã hội Mỹ.
Tranh cãi chính trị, nhưng thực tế vẫn hiện hữu
Mặc dù Tổng thống Donald Trump từng gọi cụm từ “khả năng chi trả” là “một trò lừa bịp của đảng Dân chủ”, nhiều chính trị gia và chuyên gia kinh tế lại khẳng định đây là vấn đề có thật và đang ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống cử tri.
Dân biểu Sarah McBride (Đảng Dân chủ, bang Delaware) nhấn mạnh rằng khủng hoảng khả năng chi trả không phải là khái niệm chính trị, mà là “thực tế mà người dân Mỹ ở khắp mọi nơi đang cảm nhận mỗi ngày”.
Giá cả hạ nhiệt chậm, chi phí thiết yếu vẫn tăng cao
Dù lạm phát toàn phần tại Mỹ đã giảm so với đỉnh năm 2022, giá nhiều mặt hàng thiết yếu vẫn duy trì ở mức cao. Dữ liệu từ Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) cho thấy:
- Giá cà phê trong tháng 11/2025 tăng gần 19% so với cùng kỳ năm trước
- Giá thịt bò tăng khoảng 15%
- Chi phí nhà ở tăng hơn 14% trong giai đoạn từ tháng 9/2023 đến tháng 9/2025
- Chi phí y tế tăng gần 7%, trong khi dịch vụ tăng hơn 8%
Bên cạnh các vấn đề về chuỗi cung ứng, chính sách thuế quan cũng được cho là đã góp phần đẩy giá cả nhiều mặt hàng, từ thực phẩm nhập khẩu như chuối, cà phê cho đến đồ chơi và thiết bị điện tử.
Không phải chi tiêu quá tay, mà là thu nhập không theo kịp
Theo ông Joey Khoury, đối tác kiêm cố vấn quản lý tài sản cấp cao tại Mission Wealth, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc người dân chi tiêu quá mức.
“Đặc biệt là nhóm thu nhập trung bình và thấp không hề tiêu xài phung phí. Nhưng khi chi phí sinh hoạt tăng nhanh hơn thu nhập, họ rất khó duy trì ngân sách ổn định,” ông nhận định.
Người tiêu dùng vẫn chi tiêu, nhưng là để “cố gắng tồn tại”
Dữ liệu từ Cục Phân tích Kinh tế Mỹ cho thấy chi tiêu tiêu dùng vẫn tăng qua các quý, bất chấp niềm tin suy yếu. Theo ông Will Auchincloss, Trưởng bộ phận bán lẻ khu vực châu Mỹ tại EY-Parthenon, đây là dấu hiệu cho thấy người dân đang cố gắng duy trì mức sống quen thuộc trong điều kiện ngày càng khó khăn.
Người có thu nhập cao hơn có xu hướng cắt giảm các khoản chi không thiết yếu, chuyển sang sản phẩm thay thế rẻ hơn. Trong khi đó, nhóm thu nhập thấp không chỉ thắt chặt chi tiêu mà còn phải đối mặt với khó khăn thực sự trong việc trang trải các nhu cầu cơ bản.
Vay mượn để bù đắp chi tiêu: Dấu hiệu đáng lo
Một xu hướng đáng chú ý là việc người tiêu dùng ngày càng phụ thuộc vào thẻ tín dụng và các hình thức mua trước trả sau (BNPL). Theo Fed New York, tổng nợ thẻ tín dụng của Mỹ đã đạt 1,23 nghìn tỷ USD vào quý III/2025.
Khảo sát của LendingTree cho thấy ngày càng nhiều người Mỹ sử dụng BNPL để thanh toán cả những mặt hàng thiết yếu như thực phẩm. Các nghiên cứu của McKinsey & Company cũng chỉ ra rằng ngày càng nhiều người phải rút tiền tiết kiệm, giảm tỷ lệ tiết kiệm hoặc sử dụng tín dụng nhiều hơn để duy trì chi tiêu.
Bước sang năm 2026: Hy vọng xen lẫn lo ngại
Dù một bộ phận người tiêu dùng kỳ vọng năm 2026 sẽ mang lại sự ổn định tài chính, 32% người Mỹ trong khảo sát của Bankrate lại dự đoán tình hình sẽ xấu đi. Các chuyên gia cho rằng giá thuê nhà có thể hạ nhiệt, nhưng lạm phát tổng thể nhiều khả năng vẫn duy trì quanh mức 3% hoặc cao hơn.
Theo bà Leanna Haakons, Chủ tịch Black Hawk Financial, chiến lược an toàn nhất cho các hộ gia đình là chi tiêu có chọn lọc, ưu tiên trả nợ và lên kế hoạch tài chính thận trọng, bởi thị trường lao động vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro trong thời gian tới.
Khủng hoảng khả năng chi trả tại Mỹ không phải là khẩu hiệu chính trị, mà là hệ quả của một giai đoạn kéo dài chi phí sinh hoạt tăng nhanh hơn thu nhập. Khi bước sang năm 2026, người tiêu dùng Mỹ có thể vẫn phải tiếp tục “cố gắng vượt qua”, trong bối cảnh áp lực kinh tế chưa có dấu hiệu giảm bớt rõ rệt.
Khủng hoảng khả năng chi trả tại Mỹ là gì?
Khủng hoảng khả năng chi trả phản ánh việc thu nhập của người dân không theo kịp tốc độ tăng của chi phí sinh hoạt như nhà ở, thực phẩm, y tế và dịch vụ thiết yếu.
Có bao nhiêu người Mỹ cho rằng chi phí sinh hoạt không còn phải chăng?
Theo khảo sát của Đại học Marist, khoảng 70% người Mỹ cho biết chi phí sinh hoạt tại khu vực họ ở là không phải chăng hoặc hoàn toàn không thể chi trả đối với một gia đình bình thường.
Vì sao người tiêu dùng Mỹ vẫn chi tiêu dù tâm lý bi quan?
Nhiều người buộc phải duy trì mức chi tiêu tối thiểu để đáp ứng nhu cầu thiết yếu, đồng thời sử dụng thẻ tín dụng và các dịch vụ mua trước trả sau (BNPL) để bù đắp thiếu hụt tài chính.
Những mặt hàng nào tăng giá mạnh nhất trong giai đoạn vừa qua?
Giá cà phê tăng gần 19%, thịt bò tăng khoảng 15%, chi phí nhà ở tăng hơn 14% trong hai năm, cùng với y tế và dịch vụ tăng mạnh, theo dữ liệu của Cục Thống kê Lao động Mỹ.
Nợ thẻ tín dụng của người Mỹ đang ở mức nào?
Tổng nợ thẻ tín dụng tại Mỹ đã lên tới khoảng 1,23 nghìn tỷ USD tính đến quý III năm 2025, cho thấy áp lực tài chính ngày càng lớn đối với các hộ gia đình.
Người Mỹ đang thay đổi hành vi tài chính ra sao?
Nhiều người rút tiền tiết kiệm, giảm tỷ lệ tiết kiệm hàng tháng và sử dụng thẻ tín dụng hoặc BNPL nhiều hơn để trang trải cuộc sống.
Triển vọng tài chính của người tiêu dùng Mỹ trong năm 2026 như thế nào?
Dù một số chi phí như tiền thuê nhà có thể hạ nhiệt, lạm phát dự kiến vẫn duy trì quanh mức 3% hoặc cao hơn, khiến nhiều hộ gia đình tiếp tục đối mặt với rủi ro tài chính.
📘 Trang bị kiến thức tài chính để vượt qua bất ổn kinh tế
Hiểu rõ xu hướng chi phí sinh hoạt, lạm phát và hành vi tiêu dùng giúp bạn đưa ra quyết định tài chính, nghề nghiệp và học tập thông minh hơn trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động.
Tìm hiểu kiến thức tài chính – kinh tế ngay
