Singapore tung gói hỗ trợ hơn 60.000 SGD cho mỗi trẻ: Liệu “cuộc chiến sinh con” có đủ sức đảo ngược khủng hoảng dân số?
Singapore đang đứng trước một bài toán nhân khẩu học ngày càng cấp bách: người dân sinh ngày càng ít con, trong khi chi phí và áp lực nuôi dạy trẻ ngày càng lớn.
Để ứng phó, quốc đảo Đông Nam Á đang triển khai một trong những chương trình hỗ trợ gia đình tham vọng nhất từ trước đến nay. Chính phủ cam kết hỗ trợ tổng cộng hơn 60.000 đô la Singapore cho mỗi trẻ em là công dân Singapore từ khi sinh ra đến năm 17 tuổi, tương đương khoảng 47.000 USD.
Nhưng Singapore không chỉ tăng tiền trợ cấp.
Gói chính sách mới còn bao gồm giảm phí chăm sóc trẻ em, mở rộng thời gian nghỉ phép dành cho cha mẹ và tăng cơ hội tiếp cận nhà ở công cộng cho các gia đình lần đầu có con.
Mục tiêu là giải quyết những rào cản tài chính và thực tế khiến người trẻ trì hoãn hoặc từ bỏ việc sinh con.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng tiền có thể giảm bớt chi phí nuôi con nhưng chưa chắc giải quyết được nguyên nhân sâu xa của tỷ lệ sinh thấp.
Và nếu Singapore thực sự muốn đảo chiều xu hướng dân số, kết quả có thể phải mất hàng chục năm mới nhìn thấy.
Singapore đối mặt với tỷ lệ sinh thấp đáng báo động
Quy mô dân số nhỏ khiến vấn đề sinh suất đặc biệt quan trọng đối với Singapore.
Năm 2025, tổng tỷ suất sinh (TFR) của Singapore giảm xuống chỉ còn 0,87, từ mức 0,97 của năm trước.
TFR là số con trung bình mà một phụ nữ dự kiến sinh trong suốt cuộc đời.
Để duy trì dân số ổn định trong điều kiện không có di cư, mức TFR khoảng 2,1 thường được xem là ngưỡng thay thế.
Điều đó có nghĩa Singapore hiện đang ở mức thấp hơn rất nhiều so với mức cần thiết để duy trì quy mô dân số tự nhiên.
Theo số liệu được đưa ra trong nội dung, Singapore hiện có tỷ lệ sinh thuộc nhóm thấp nhất thế giới, chỉ cao hơn Hàn Quốc, nơi TFR được nêu ở mức khoảng 0,81.
Đây không đơn thuần là vấn đề thống kê.
Tỷ lệ sinh thấp kéo dài có thể dẫn đến lực lượng lao động thu hẹp, dân số già hóa, chi phí chăm sóc người cao tuổi tăng và áp lực lớn hơn lên ngân sách nhà nước.
Một nền kinh tế phụ thuộc vào lực lượng lao động có kỹ năng như Singapore càng phải quan tâm đến vấn đề này.
Hơn 60.000 SGD cho mỗi trẻ nhưng không phải một khoản tiền duy nhất
Điểm đáng chú ý trong chính sách mới của Singapore là chính phủ không chỉ đưa ra một khoản tiền thưởng duy nhất khi trẻ được sinh ra.
Thay vào đó, tổng giá trị hỗ trợ hơn 60.000 SGD được trải dài từ khi trẻ chào đời đến 17 tuổi.
Cách tiếp cận này phản ánh một thay đổi quan trọng trong tư duy chính sách.
Chi phí sinh con chỉ là bước đầu.
Sau đó, cha mẹ phải trả tiền chăm sóc trẻ, giáo dục, y tế, nhà ở, thực phẩm, quần áo, hoạt động ngoại khóa và nhiều khoản chi khác trong suốt quá trình con trưởng thành.
Thủ tướng Lawrence Wong cho rằng chính sách mới không chỉ là những điều chỉnh nhỏ đối với các chương trình hiện có mà nhằm tạo ra một thay đổi cơ bản trong cách Singapore hỗ trợ các gia đình.
Đây là điểm khác biệt đáng chú ý.
Nếu chính sách chỉ thưởng một khoản tiền khi em bé chào đời, tác động có thể khá hạn chế. Nhưng nếu chính phủ giúp giảm chi phí trong nhiều năm, gia đình có thể cảm nhận được sự hỗ trợ rõ ràng hơn khi lập kế hoạch tài chính dài hạn.
Giảm phí chăm sóc trẻ: Một trong những nút thắt lớn
Một trong những yếu tố khiến việc sinh con trở nên khó khăn ở các nền kinh tế phát triển là chi phí chăm sóc trẻ.
Cha mẹ không chỉ mất tiền mà còn mất thời gian.
Một trong hai người có thể phải giảm giờ làm hoặc tạm nghỉ việc để chăm con.
Trong một nền kinh tế có chi phí sinh hoạt cao như Singapore, việc một người tạm thời rời khỏi thị trường lao động có thể tạo ra tác động lớn đến ngân sách gia đình.
Do đó, việc giảm phí chăm sóc trẻ có thể mang lại lợi ích kép.
Thứ nhất, nó giảm chi phí trực tiếp.
Thứ hai, nó giúp cha mẹ có khả năng quay lại công việc sớm hơn.
Đây là một yếu tố rất quan trọng nếu Singapore muốn tăng tỷ lệ sinh mà không khiến phụ nữ phải đánh đổi quá lớn về sự nghiệp.
Nghỉ phép chăm con dài hơn có thể giải quyết một phần vấn đề
Singapore cũng mở rộng thời gian nghỉ phép dành cho cha mẹ.
Trên lý thuyết, điều này giúp cha mẹ có thêm thời gian ở bên con trong giai đoạn đầu đời.
Nhưng chính sách nghỉ phép cũng đặt ra một câu hỏi khó:
Ai chịu chi phí khi người lao động nghỉ?
Chua Yeow Hwee, trợ lý giáo sư kinh tế tại Đại học Công nghệ Nanyang, cho rằng đây là một trong những thách thức vận hành quan trọng nhất.
Nếu một nhân viên nghỉ phép, công việc của họ vẫn phải được thực hiện.
Doanh nghiệp có thể phải phân bổ công việc cho đồng nghiệp khác, thuê nhân sự thay thế hoặc chấp nhận giảm năng suất trong thời gian nhất định.
Vì vậy, mở rộng quyền nghỉ phép là cần thiết nhưng chưa đủ.
Chính sách phải đồng thời giúp doanh nghiệp thích ứng.
Nếu không, một hệ quả ngoài ý muốn có thể xuất hiện: doanh nghiệp trở nên ngại tuyển dụng những lao động có khả năng nghỉ sinh hoặc nghỉ chăm con.
Đây chính là bài toán mà các nhà hoạch định chính sách phải giải quyết rất cẩn thận.
Nhà ở cũng trở thành một phần của chính sách sinh con
Singapore còn đưa yếu tố nhà ở vào chương trình hỗ trợ gia đình.
Các gia đình lần đầu có con sẽ được ưu tiên hơn trong việc tiếp cận nhà ở công cộng.
Đây là một chính sách đáng chú ý vì nhà ở có thể là một trong những quyết định tài chính lớn nhất của một gia đình.
Một cặp vợ chồng trẻ có thể muốn sinh con nhưng lại cảm thấy không gian sống hiện tại quá nhỏ hoặc chi phí nâng cấp nhà quá cao.
Nếu nhà ở phù hợp hơn được tiếp cận dễ dàng, rào cản đối với việc sinh con có thể giảm.
Điều này cũng cho thấy Singapore đang cố gắng giải quyết vấn đề dân số theo cách toàn diện hơn.
Không chỉ là:
“Sinh con và nhận tiền.”
Mà là:
“Sinh con, nuôi con và tiếp tục duy trì cuộc sống gia đình trong nhiều năm.”
Vì sao tiền có thể chưa đủ để người dân sinh thêm con?
Đây là câu hỏi quan trọng nhất.
Các khoản hỗ trợ tài chính chắc chắn có giá trị.
Nhưng quyết định sinh con không chỉ dựa trên tiền.
Một cặp vợ chồng có thể trì hoãn sinh con vì nhiều lý do:
- Công việc quá áp lực.
- Lo ngại mất cơ hội thăng tiến.
- Thời gian dành cho con quá lớn.
- Chi phí giáo dục cao.
- Khó cân bằng công việc và gia đình.
- Áp lực chăm sóc cha mẹ già.
- Giá nhà và không gian sống.
- Thay đổi quan niệm xã hội về hôn nhân và con cái.
- Người trẻ kết hôn muộn hơn.
- Nhiều người ưu tiên sự nghiệp hoặc trải nghiệm cá nhân.
Vì vậy, một khoản trợ cấp dù lớn cũng không nhất thiết khiến một người thay đổi quyết định sống đã hình thành trong nhiều năm.
Đây là lý do các chuyên gia cho rằng chính sách dân số cần tác động đến cả văn hóa nơi làm việc, thời gian và chi phí chăm sóc gia đình, chứ không chỉ ngân sách hộ gia đình.
Hàn Quốc và Nhật Bản là lời cảnh báo cho Singapore
Singapore không phải quốc gia châu Á duy nhất đang tìm cách giải quyết tỷ lệ sinh thấp.
Hàn Quốc đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ gia đình và mở rộng dịch vụ chăm sóc trẻ em.
Tuy nhiên, tỷ lệ sinh của nước này vẫn ở mức cực thấp, dù đã có những dấu hiệu cải thiện trong hai năm.
Nhật Bản cũng đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng dân số kéo dài. Theo nội dung được đưa ra, tỷ lệ sinh của Nhật Bản tiếp tục giảm năm thứ 10 liên tiếp xuống mức thấp kỷ lục 1,14 vào năm 2025.
Những trường hợp này cho thấy một thực tế đáng chú ý:
Chính phủ có thể làm cho việc sinh con rẻ hơn, nhưng không dễ khiến người dân muốn sinh thêm con.
Đây là khác biệt rất lớn giữa chính sách kinh tế và chính sách nhân khẩu học.
Singapore đang chuyển từ “khuyến khích sinh” sang “hỗ trợ nuôi con”
Theo Kalapana Vignehsa, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Nghiên cứu Chính sách, các biện pháp mới đại diện cho một sự thay đổi đáng kể so với cách tiếp cận trước đây.
Chính sách trước đó tập trung nhiều vào việc khuyến khích người dân sinh con.
Cách tiếp cận mới tập trung hơn vào toàn bộ quá trình nuôi dưỡng trẻ.
Điều này có ý nghĩa quan trọng.
Một gia đình có thể nhận được hỗ trợ khi sinh con nhưng sau đó phải đối mặt với 17 năm chi phí.
Nếu phần hỗ trợ chỉ tập trung ở thời điểm sinh, cha mẹ vẫn phải tự mình giải quyết phần lớn gánh nặng sau đó.
Ngược lại, hỗ trợ kéo dài nhiều năm có thể tạo ra cảm giác chắc chắn hơn.
Chua Yeow Hwee nhận định đây là điểm hứa hẹn của chính sách mới: cha mẹ có thêm niềm tin rằng hỗ trợ sẽ tiếp tục tồn tại trong quá trình con cái trưởng thành.
Đối với quyết định tài chính dài hạn như sinh con, sự chắc chắn có thể quan trọng không kém số tiền tuyệt đối.
Tại sao Singapore có thể phải chờ hàng chục năm mới biết chính sách thành công?
Nhân khẩu học có độ trễ rất dài.
Nếu hôm nay tỷ lệ sinh tăng, số trẻ em tăng ngay lập tức.
Nhưng những đứa trẻ đó phải mất khoảng 18-20 năm mới bước vào lực lượng lao động.
Do đó, ngay cả khi chính sách hiện tại thành công, tác động đối với quy mô lực lượng lao động chỉ thực sự rõ ràng sau nhiều năm.
Kalapana Vignehsa ví quá trình này giống như một tảng băng trôi đang từ từ thay đổi hướng.
Điều đó có nghĩa chính phủ Singapore không thể đánh giá chương trình chỉ sau một hoặc hai năm.
Họ cần theo dõi một loạt chỉ số:
Tỷ lệ kết hôn, độ tuổi sinh con đầu tiên, số con trung bình, tỷ lệ sinh con thứ hai, tỷ lệ phụ nữ quay trở lại thị trường lao động và chi phí nuôi con.
Nếu những chỉ số này cải thiện đồng thời, chính sách mới có thể đang tạo ra tác động tích cực.
Bài toán khó nhất có thể nằm ở văn hóa doanh nghiệp
Singapore có thể chi hàng tỷ đô la để hỗ trợ các gia đình, nhưng một vấn đề khó giải quyết hơn vẫn tồn tại: văn hóa nơi làm việc.
Nếu một người lao động cảm thấy việc sinh con sẽ khiến họ mất cơ hội thăng tiến, việc tăng trợ cấp có thể không đủ.
Nếu cha mẹ thường xuyên phải làm việc ngoài giờ, nghỉ phép dài hơn trên giấy tờ cũng không nhất thiết tạo ra sự cân bằng thực tế.
Do đó, chính sách dân số có thể phải mở rộng từ chính phủ sang doanh nghiệp.
Các công ty có thể cần xây dựng môi trường làm việc thân thiện hơn với cha mẹ, linh hoạt về thời gian, đánh giá hiệu suất hợp lý và tạo điều kiện để người lao động trở lại công việc sau thời gian nghỉ.
Đây là một thay đổi khó hơn nhiều so với việc phát tiền trợ cấp.
Áp lực chăm sóc người già cũng cần được tính đến
Một vấn đề khác của Singapore là dân số già hóa.
Điều này tạo ra một vòng lặp.
Người trẻ có thể phải chăm sóc con nhỏ đồng thời chăm sóc cha mẹ lớn tuổi.
Khi hai gánh nặng xảy ra cùng lúc, chi phí cả về tiền bạc lẫn thời gian tăng lên.
Vì vậy, chính sách dân số hiệu quả không thể chỉ tập trung vào trẻ em.
Nó cũng phải tính đến hệ thống chăm sóc người cao tuổi, y tế, nhà ở và khả năng hỗ trợ các gia đình đa thế hệ.
Nếu không, một gia đình có hai con có thể cảm thấy áp lực lớn hơn nhiều so với những gì một khoản trợ cấp sinh con có thể bù đắp.
Singapore đang đặt cược vào một cuộc chiến kéo dài nhiều thập kỷ
Gói hỗ trợ mới của Singapore cho thấy chính phủ đã nhận ra rằng khủng hoảng nhân khẩu học không thể giải quyết bằng một khoản thưởng ngắn hạn.
Hơn 60.000 SGD cho mỗi trẻ là một khoản hỗ trợ đáng kể, nhưng quan trọng hơn là cách số tiền này được kết hợp với chăm sóc trẻ em, nghỉ phép, nhà ở và các chính sách hỗ trợ gia đình dài hạn.
Đây có thể là hướng đi đúng nếu mục tiêu là giảm rủi ro tài chính mà các gia đình phải đối mặt khi có con.
Nhưng Singapore vẫn phải giải quyết những vấn đề khó hơn: văn hóa làm việc, kỳ vọng nghề nghiệp, chi phí giáo dục, chăm sóc người cao tuổi và sự thay đổi trong quan niệm của thế hệ trẻ về hôn nhân và gia đình.
Nếu những vấn đề đó không thay đổi, việc tăng trợ cấp có thể chỉ làm giảm chi phí sinh con chứ chưa chắc làm tăng mong muốn sinh con.
Ngược lại, nếu Singapore thành công trong việc tạo ra một môi trường mà người trẻ cảm thấy sinh con không đồng nghĩa với đánh đổi sự nghiệp, tài chính và chất lượng cuộc sống, chính sách mới có thể tạo ra tác động sâu rộng hơn.
Nhưng đó là một cuộc chơi dài hạn.
Như các chuyên gia đã cảnh báo, nếu Singapore thực sự muốn xoay chuyển “tảng băng nhân khẩu học”, có thể phải mất nhiều thập kỷ mới nhìn thấy kết quả rõ ràng.
Và trong khoảng thời gian đó, câu hỏi lớn nhất không chỉ là Singapore sẽ chi bao nhiêu tiền cho mỗi đứa trẻ, mà là liệu xã hội Singapore có thể thay đổi đủ sâu để người trẻ thực sự muốn có thêm con hay không.
