Xe xăng sẽ thống trị hay xe điện sẽ biến mất trong 20–30 năm? Thực tế thị trường đang nói điều ngược lại

Một nhận định đang gây tranh luận mạnh trong ngành ô tô cho rằng xe chạy xăng sẽ tiếp tục chiếm ưu thế, trong khi xe điện không có tương lai và có thể biến mất trong vòng 20–30 năm tới. Tuy nhiên, nếu nhìn vào tốc độ phát triển của công nghệ pin, hạ tầng sạc, khả năng tiết kiệm chi phí và sự thay đổi trong hành vi người tiêu dùng, bức tranh dường như không đơn giản như vậy.

Thậm chí, nhiều dấu hiệu trên thị trường cho thấy cuộc cạnh tranh giữa xe xăng và xe điện đang chuyển từ câu hỏi “ai sẽ biến mất?” sang câu hỏi “ai sẽ chiếm tỷ trọng lớn hơn trong từng nhóm nhu cầu sử dụng?”.

Từ Na Uy, Trung Quốc cho tới các thị trường ô tô lớn, xe điện đang ngày càng chứng minh rằng đây không còn là một thử nghiệm công nghệ.

Xe điện có thực sự sắp biến mất?

Nếu xe điện thực sự không có tương lai, câu chuyện tại Na Uy sẽ rất khó giải thích.

Trong những năm gần đây, Na Uy trở thành một trong những thị trường có tốc độ phổ cập xe điện cao nhất thế giới. Người tiêu dùng tại đây đã chuyển một tỷ lệ rất lớn sang ô tô điện, nhờ chính sách hỗ trợ, hạ tầng sạc và chi phí vận hành hấp dẫn.

Điều đáng chú ý là người tiêu dùng Na Uy không lựa chọn xe điện chỉ vì một khẩu hiệu môi trường. Họ sử dụng tiền của chính mình để mua phương tiện và đánh giá dựa trên những yếu tố rất thực tế: chi phí, tiện dụng, khả năng vận hành và trải nghiệm.

Điều này cho thấy nhận định “xe điện không có tương lai” cần được xem xét thận trọng.

Thực tế, tương lai của xe điện có thể không phải là tất cả ô tô trên đường đều chuyển sang điện trong một thời điểm cụ thể. Nhưng việc xe điện tiếp tục mở rộng thị phần trong nhiều phân khúc là xu hướng có cơ sở.

Cuộc chiến thực sự nằm ở sạc điện hay đổ xăng?

Một trong những lợi thế lớn nhất của xe xăng vẫn là tốc độ tiếp nhiên liệu.

Chỉ cần vài phút tại trạm xăng, người lái có thể tiếp tục hành trình hàng trăm kilomet. Trong khi đó, xe điện truyền thống phải mất nhiều thời gian hơn để sạc.

Nhưng công nghệ đang thay đổi cuộc chơi.

Các nền tảng xe điện sử dụng kiến trúc điện áp cao 800V đang hướng tới khả năng sạc nhanh hơn đáng kể. Một số mẫu xe có thể bổ sung hàng trăm kilomet phạm vi hoạt động chỉ trong khoảng 10–20 phút nếu sử dụng trạm sạc phù hợp.

Điều này đặc biệt quan trọng bởi thói quen sử dụng xe của phần lớn người dân không giống với một chuyến hành trình xuyên quốc gia mỗi ngày.

Nếu một người chỉ đi khoảng vài chục kilomet mỗi ngày, việc cắm sạc tại nhà vào ban đêm có thể đơn giản chẳng khác gì sạc điện thoại.

Đây chính là thay đổi lớn về tư duy.

Xe xăng cần đến trạm xăng để nạp năng lượng. Xe điện có thể đưa việc nạp năng lượng về ngay tại nhà.

Khi hạ tầng sạc tại nhà, chung cư, văn phòng và các điểm công cộng tiếp tục phát triển, lợi thế “đổ xăng nhanh” của xe xăng có thể không còn tuyệt đối như trước.

Chi phí vận hành: lợi thế đáng kể của xe điện

Một yếu tố khác khiến người tiêu dùng cân nhắc xe điện là chi phí trong toàn bộ vòng đời sử dụng.

Xe động cơ đốt trong có rất nhiều bộ phận cần bảo dưỡng định kỳ như dầu động cơ, lọc dầu, bugi và nhiều chi tiết cơ khí khác.

Xe điện có hệ thống truyền động đơn giản hơn đáng kể. Điều đó không có nghĩa xe điện không cần bảo dưỡng, nhưng một số hạng mục bảo dưỡng đặc thù của động cơ đốt trong được loại bỏ.

Nếu tính trong thời gian sử dụng 5 năm, khoản tiết kiệm có thể trở thành con số đáng kể, đặc biệt đối với người thường xuyên sử dụng xe.

Ngoài ra còn có chi phí năng lượng.

Trong điều kiện sạc tại nhà với mức giá điện phù hợp, chi phí cho mỗi kilomet của xe điện có thể thấp hơn đáng kể so với xe chạy xăng. Đây là lợi thế có tính lặp lại mỗi ngày.

Một chiếc xe có giá mua ban đầu cao hơn chưa chắc có tổng chi phí sở hữu cao hơn.

Đó là lý do khi so sánh xe xăng và xe điện, người mua không nên chỉ nhìn vào giá niêm yết mà cần tính cả:

• Chi phí nhiên liệu hoặc điện.
• Chi phí bảo dưỡng.
• Thuế và phí liên quan.
• Chi phí bảo hiểm.
• Khấu hao.
• Chi phí thay thế linh kiện.
• Khả năng bán lại sau nhiều năm.

Pin thể rắn có thể thay đổi cuộc chơi

Nếu có một công nghệ được kỳ vọng tạo ra bước ngoặt lớn cho xe điện, đó chính là pin thể rắn.

Một trong những điểm yếu lớn nhất của xe điện hiện nay là mật độ năng lượng của pin và thời gian sạc. Nếu công nghệ pin mới có thể tăng mật độ năng lượng, đồng thời cải thiện độ an toàn và tốc độ sạc, những hạn chế này sẽ giảm đáng kể.

Các công nghệ pin thế hệ mới đang hướng tới mật độ năng lượng cao hơn, khả năng kiểm soát nhiệt tốt hơn và giảm nguy cơ xảy ra hiện tượng mất ổn định nhiệt.

Nếu pin thể rắn được sản xuất hàng loạt với chi phí cạnh tranh, ngành ô tô có thể bước sang một giai đoạn hoàn toàn khác.

Phạm vi hoạt động dài hơn đồng nghĩa với việc người dùng ít phải quan tâm tới việc sạc.

Thời gian sạc ngắn hơn giúp xe điện tiến gần hơn tới trải nghiệm của xe xăng.

Chi phí pin thấp hơn giúp giá xe giảm.

Ba yếu tố này nếu cùng xuất hiện sẽ tác động rất mạnh tới thị trường.

Cuộc cách mạng xe điện không chỉ nằm ở động cơ

Một điểm thường bị bỏ qua khi so sánh xe xăng với xe điện là kiến trúc điện tử và phần mềm.

Xe điện hiện đại ngày càng giống một thiết bị công nghệ di động hơn là một chiếc ô tô truyền thống.

Phần mềm có thể được cập nhật qua OTA, hệ thống giải trí được nâng cấp liên tục, các tính năng hỗ trợ lái xe được cải thiện và nhiều chức năng mới có thể được bổ sung sau khi xe đã được bán ra.

Điều này tạo ra một lợi thế mà các mẫu xe truyền thống gặp nhiều khó khăn hơn trong việc bắt kịp.

Trong tương lai, cuộc cạnh tranh có thể không còn đơn giản là:

Động cơ xăng mạnh hơn hay mô-tơ điện mạnh hơn?

Mà sẽ trở thành:

Hệ thống nào thông minh hơn, tiết kiệm hơn và có khả năng nâng cấp tốt hơn?

Đó là lý do các hãng xe truyền thống cũng đang đầu tư mạnh vào xe điện, hybrid, phần mềm và công nghệ lái xe thông minh.

Xe điện có thể đáp ứng phần lớn nhu cầu đi lại hàng ngày

Một lập luận thường được đưa ra để phản đối xe điện là “đi xa sẽ hết pin”.

Điều này có cơ sở trong một số trường hợp, nhưng không nhất thiết phản ánh nhu cầu của phần lớn người sử dụng ô tô.

Đối với một người đi làm khoảng 30–50 km mỗi ngày, phạm vi hoạt động của hầu hết xe điện hiện đại đã dư sức đáp ứng.

Nếu có thể sạc tại nhà, người dùng gần như không cần phải ghé trạm sạc mỗi ngày.

Vấn đề chỉ trở nên đáng chú ý trong những chuyến đi dài, đặc biệt vào dịp lễ khi lượng xe tăng mạnh.

Nhưng ngay cả vấn đề này cũng đang được giải quyết bằng nhiều hướng:

sạc nhanh, mạng lưới trạm sạc, đổi pin, xe hybrid cắm sạc và xe điện phạm vi mở rộng.

Điều đó cho thấy ngành công nghiệp không nhất thiết phải tìm ra một giải pháp duy nhất.

Xe xăng vẫn có những lợi thế không thể phủ nhận

Nói xe điện phát triển không có nghĩa xe xăng sẽ ngay lập tức biến mất.

Xe động cơ đốt trong vẫn có những ưu điểm quan trọng.

Đối với người thường xuyên di chuyển đường dài ở khu vực thiếu hạ tầng sạc, xe xăng vẫn rất thuận tiện.

Đối với một số dòng xe địa hình, xe hiệu suất cao hoặc những người yêu thích cảm giác vận hành của động cơ đốt trong, xe xăng vẫn có một nhóm khách hàng riêng.

Ngoài ra, mạng lưới trạm xăng hiện nay đã được xây dựng trong hàng chục năm và có độ phủ rất lớn.

Do đó, nói rằng xe xăng “sẽ biến mất hoàn toàn trong 20 hoặc 30 năm” cũng là một nhận định quá tuyệt đối.

Khả năng thực tế hơn là thị phần xe xăng tiếp tục giảm ở nhiều thị trường nhưng vẫn tồn tại trong những phân khúc nhất định.

Hybrid có thể trở thành giải pháp trung gian

Trong cuộc cạnh tranh này, một nhóm phương tiện đặc biệt đáng chú ý là xe hybrid và plug-in hybrid.

Đây có thể được xem là phương án “đi cả hai đường”.

Khi di chuyển trong đô thị, xe có thể tận dụng động cơ điện để giảm chi phí nhiên liệu. Khi đi đường dài, động cơ xăng giúp giải quyết vấn đề phạm vi hoạt động.

Mô hình này phù hợp với những người muốn giảm tiêu thụ nhiên liệu nhưng chưa sẵn sàng phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống sạc.

Trong thập kỷ tới, thị trường ô tô nhiều khả năng sẽ chứng kiến sự cùng tồn tại của:

• Xe xăng.
• Xe diesel ở một số thị trường.
• Xe hybrid.
• Xe plug-in hybrid.
• Xe điện thuần túy.
• Xe điện phạm vi mở rộng.
• Xe sử dụng hydro ở một số ứng dụng.

Thay vì một công nghệ “giết chết” toàn bộ công nghệ còn lại, thị trường có thể phân hóa theo nhu cầu.

Những quy định mới đang tạo sức ép lên xe động cơ đốt trong

Một yếu tố quan trọng khác là chính sách.

Nhiều quốc gia và khu vực đã đưa ra các mục tiêu hạn chế hoặc chấm dứt bán xe mới sử dụng động cơ đốt trong trong những giai đoạn khác nhau.

Na Uy đặt mục tiêu rất sớm, trong khi Anh, California và một số khu vực khác cũng đã đưa ra những lộ trình chuyển đổi.

Điều này không có nghĩa tất cả xe xăng hiện tại sẽ bị cấm lưu thông vào một ngày cụ thể.

Điểm quan trọng là ngành công nghiệp đang nhận được tín hiệu chính sách đủ mạnh để tiếp tục đầu tư vào xe điện và công nghệ không phát thải.

Khi vốn đầu tư, nghiên cứu và sản xuất cùng đổ vào một hướng, tốc độ đổi mới thường sẽ nhanh hơn.

Vậy xe điện hay xe xăng sẽ thắng?

Câu trả lời có lẽ không phải là “100% xe điện” hay “100% xe xăng”.

Trong ngắn hạn và trung hạn, cả hai sẽ tiếp tục tồn tại.

Tuy nhiên, nếu xét về xu hướng công nghệ, xe điện đang có nhiều yếu tố thuận lợi: pin ngày càng tốt hơn, sạc nhanh hơn, chi phí vận hành thấp hơn và hệ thống phần mềm ngày càng thông minh.

Trong khi đó, xe xăng vẫn có lợi thế về khả năng tiếp nhiên liệu nhanh, hạ tầng hiện hữu và sự phù hợp với những hành trình dài hoặc khu vực chưa phát triển hạ tầng sạc.

Vì vậy, tuyên bố rằng “xe điện sẽ biến mất trong vòng 20–30 năm” hiện chưa có cơ sở đủ mạnh để xem như một kết luận chắc chắn.

Ngược lại, điều đáng quan tâm hơn là thị phần xe xăng có thể tiếp tục chịu sức ép khi xe điện đạt tới điểm cân bằng về giá, phạm vi hoạt động và tốc độ sạc.

Cuộc chiến không phải “xăng hay điện”, mà là công nghệ nào phục vụ người dùng tốt hơn

Cuộc tranh luận về xe điện và xe xăng đôi khi bị đẩy thành một cuộc chiến giữa hai phe. Nhưng trên thực tế, người tiêu dùng không nhất thiết phải chọn một “phe”.

Điều họ quan tâm là một chiếc xe dễ sử dụng, tiết kiệm, an toàn, đáng tin cậy và phù hợp với nhu cầu cá nhân.

Xe điện đang thay đổi nhanh chóng nhờ những tiến bộ về pin, sạc nhanh, phần mềm và công nghệ lái xe thông minh. Xe xăng vẫn có những lợi thế riêng và chưa thể bị thay thế ngay lập tức.

Vì thế, câu hỏi đáng đặt ra không phải là “xe điện có biến mất không?”, mà là:

Khi công nghệ pin tiếp tục tiến bộ và chi phí xe điện giảm xuống, thị phần xe xăng còn có thể giữ được bao nhiêu?

Câu hỏi thường gặp về xe điện và xe xăng

1. Xe điện có thực sự sẽ biến mất trong 20–30 năm tới?

Khả năng này hiện khó có thể khẳng định. Các xu hướng về công nghệ pin, đầu tư sản xuất và chính sách môi trường cho thấy xe điện vẫn đang được phát triển mạnh. Kịch bản dễ xảy ra hơn là xe điện tiếp tục mở rộng thị phần, trong khi xe xăng thu hẹp dần ở một số phân khúc.

2. Xe xăng có bị thay thế hoàn toàn không?

Không nhất thiết. Xe xăng có thể tiếp tục tồn tại trong những thị trường và nhóm khách hàng nhất định, đặc biệt nơi hạ tầng sạc còn hạn chế hoặc đối với những nhu cầu đặc thù.

3. Xe điện có rẻ hơn xe xăng không?

Không phải lúc nào cũng rẻ hơn về giá mua ban đầu. Tuy nhiên, xe điện có thể có lợi thế về chi phí năng lượng và bảo dưỡng trong quá trình sử dụng. Người mua nên tính tổng chi phí sở hữu thay vì chỉ so sánh giá niêm yết.

4. Pin thể rắn có thể làm xe điện phổ biến hơn?

Có khả năng. Nếu pin thể rắn đạt sản xuất quy mô lớn với chi phí hợp lý, công nghệ này có thể cải thiện mật độ năng lượng, phạm vi hoạt động và độ an toàn, qua đó giải quyết một số điểm yếu hiện tại của xe điện.

5. Ai nên mua xe điện?

Người chủ yếu đi lại trong đô thị, có thể lắp đặt hoặc sử dụng điểm sạc thuận tiện và muốn giảm chi phí vận hành có thể cân nhắc xe điện.

6. Ai vẫn nên chọn xe xăng?

Những người thường xuyên chạy đường dài, sống ở khu vực ít trạm sạc hoặc không thể sạc tại nhà có thể vẫn thấy xe xăng thuận tiện hơn trong giai đoạn hiện tại.