Cuộc đua công nghệ não bộ nóng lên: BrainCo của Trung Quốc thách thức Neuralink của Elon Musk bằng hướng đi không cần phẫu thuật

Sau làn sóng bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), giao diện não – máy tính (Brain-Computer Interface – BCI) đang nổi lên như một trong những lĩnh vực công nghệ được kỳ vọng sẽ tạo ra cuộc cách mạng tiếp theo.

Nếu Neuralink của tỷ phú Elon Musk trở thành biểu tượng của công nghệ cấy ghép não tại Mỹ, thì Trung Quốc lại lựa chọn một hướng đi khác. Thay vì can thiệp trực tiếp vào hộp sọ, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đang tập trung phát triển các thiết bị không xâm lấn, với mục tiêu giảm chi phí, hạn chế rủi ro và mở rộng khả năng thương mại hóa.

Trong số đó, BrainCo được xem là một trong những công ty nổi bật nhất, phản ánh tham vọng đưa Trung Quốc trở thành cường quốc về công nghệ thần kinh.

Giao diện não – máy tính là gì?

BCI (Brain-Computer Interface) là công nghệ cho phép đọc, phân tích và chuyển đổi tín hiệu não thành các lệnh điều khiển thiết bị điện tử.

Thông qua BCI, con người có thể:

• Điều khiển máy tính bằng suy nghĩ.
• Điều khiển tay chân giả.
• Hỗ trợ người bị liệt giao tiếp.
• Điều khiển xe lăn hoặc robot.
• Trong tương lai có thể tương tác trực tiếp với AI.

Đây được xem là một trong những lĩnh vực kết hợp giữa thần kinh học, trí tuệ nhân tạo và điện tử tiên tiến.

Neuralink chọn hướng cấy ghép não

Neuralink của Elon Musk nổi tiếng với công nghệ cấy chip trực tiếp vào não người.

Thiết bị được cấy ghép thông qua phẫu thuật nhằm thu nhận tín hiệu thần kinh với độ chính xác rất cao.

Mục tiêu ban đầu của Neuralink là hỗ trợ:

• Người bị liệt.
• Bệnh nhân ALS.
• Người mất khả năng giao tiếp.
• Người bị tổn thương tủy sống.

Xa hơn, Elon Musk kỳ vọng công nghệ này sẽ giúp con người tương tác trực tiếp với AI.

BrainCo đặt cược vào công nghệ không xâm lấn

Khác với Neuralink, BrainCo theo đuổi giải pháp không cần phẫu thuật.

Được thành lập năm 2015 từ Harvard Innovation Labs, BrainCo hiện đặt trụ sở tại Hàng Châu và được xem là một trong “Sáu chú rồng nhỏ” của ngành công nghệ Trung Quốc.

Theo lãnh đạo BrainCo, phương pháp không xâm lấn phù hợp hơn với nhiều bệnh nhân vì:

• Không cần mở hộp sọ.
• Chi phí điều trị thấp hơn.
• Ít rủi ro y khoa.
• Dễ được chấp nhận hơn.
• Có thể mở rộng sang thị trường tiêu dùng.

Đây là chiến lược khác biệt hoàn toàn so với nhiều doanh nghiệp đang phát triển chip cấy não.

BrainCo đã thương mại hóa nhiều sản phẩm

Thay vì chỉ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, BrainCo đã đưa ra thị trường nhiều thiết bị sử dụng công nghệ BCI.

Nổi bật nhất là:

Tay giả sinh học

Các cánh tay giả của BrainCo có khả năng đọc tín hiệu thần kinh và cơ bắp của người khuyết tật để điều khiển các ngón tay gần như theo ý muốn.

Sản phẩm đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) phê duyệt.

Thiết bị hỗ trợ giấc ngủ

BrainCo cũng phát triển thiết bị đeo hỗ trợ cải thiện giấc ngủ thông qua các xung điện cường độ thấp nhằm kích thích hệ thần kinh và giảm căng thẳng.

Đây là bước đầu trong tham vọng đưa BCI đến gần người tiêu dùng phổ thông.

AI đóng vai trò trung tâm trong công nghệ BCI

Một trong những thách thức lớn nhất của giao diện não – máy tính là giải mã tín hiệu thần kinh.

Theo BrainCo, tín hiệu não rất yếu và dễ bị nhiễu khi thu nhận từ bên ngoài hộp sọ.

Để giải quyết vấn đề này, công ty đã phát triển:

• Cảm biến điện cực khô.
• Thuật toán AI giải mã tín hiệu.
• Hệ thống phân tích dữ liệu thần kinh theo thời gian thực.

Nhờ AI, độ chính xác trong việc đọc tín hiệu não ngày càng được cải thiện.

Lộ trình phát triển của BrainCo

BrainCo không đặt mục tiêu chinh phục thị trường đại chúng ngay lập tức.

Theo kế hoạch, công ty sẽ phát triển theo ba giai đoạn.

Giai đoạn 1

Tập trung vào:

• Người khuyết tật.
• Người mất chi.
• Các bệnh nhân cần phục hồi chức năng.

Giai đoạn 2

Mở rộng sang điều trị:

• ADHD.
• Trầm cảm.
• Các bệnh thần kinh khác.

Giai đoạn 3

Tiến vào thị trường điện tử tiêu dùng với các thiết bị BCI dành cho số đông.

Về lâu dài, BrainCo còn muốn cấp phép nền tảng công nghệ cho các doanh nghiệp khác phát triển sản phẩm.

Trung Quốc coi BCI là ngành công nghiệp chiến lược

Khác với Mỹ – nơi phần lớn được dẫn dắt bởi các doanh nghiệp tư nhân và quỹ đầu tư – Trung Quốc đang huy động nguồn lực ở cấp quốc gia.

BCI đã được đưa vào danh mục “Ngành công nghiệp tương lai” trong Kế hoạch 5 năm của nước này.

Chính phủ Trung Quốc đặt mục tiêu:

• Đạt các đột phá công nghệ trước năm 2027.
• Thúc đẩy nghiên cứu.
• Đẩy mạnh thương mại hóa.
• Xây dựng toàn bộ chuỗi cung ứng BCI.

Nhiều địa phương như Bắc Kinh, Thượng Hải và An Huy cũng ban hành các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp trong lĩnh vực này.

Hệ sinh thái BCI được xây dựng đồng bộ

Một lợi thế của Trung Quốc là sự phối hợp giữa:

• Chính phủ.
• Bệnh viện.
• Trường đại học.
• Viện nghiên cứu.
• Doanh nghiệp công nghệ.

Nhiều bệnh viện lớn đã hợp tác trực tiếp với các startup để thử nghiệm lâm sàng.

Đồng thời, Trung Quốc còn xây dựng danh mục bảo hiểm riêng cho các dịch vụ liên quan đến BCI nhằm thúc đẩy khả năng tiếp cận của bệnh nhân.

Thị trường BCI vẫn còn rất nhiều dư địa

Hiện nay, phần lớn ứng dụng của BCI vẫn tập trung vào lĩnh vực y tế.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia tin rằng thị trường lớn hơn nằm ở khả năng tăng cường năng lực con người, chẳng hạn:

• Điều khiển robot bằng suy nghĩ.
• Tương tác trực tiếp với AI.
• Điều khiển xe tự hành.
• Nâng cao khả năng học tập.
• Thiết bị điện tử điều khiển bằng não.

Dù vậy, nhiều nhà đầu tư nhận định các ứng dụng này vẫn cần nhiều năm nghiên cứu trước khi có thể thương mại hóa rộng rãi.

Những thách thức vẫn còn rất lớn

Bên cạnh tiềm năng, công nghệ giao diện não – máy tính cũng đặt ra nhiều câu hỏi.

Trong đó có:

• Quyền riêng tư dữ liệu não.
• Bảo mật thông tin thần kinh.
• Các vấn đề đạo đức.
• Quy định pháp lý.
• Mức độ an toàn khi sử dụng lâu dài.

BrainCo cho biết dữ liệu người dùng được lưu trực tiếp trên thiết bị và sẽ bị xóa sau mỗi lần sử dụng, thay vì truyền lên máy chủ đám mây.

Cuộc cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc tiếp tục mở rộng

Nếu trước đây AI và chất bán dẫn là hai mặt trận cạnh tranh lớn giữa Washington và Bắc Kinh, thì BCI đang nổi lên như một chiến trường công nghệ mới.

Mỹ sở hữu các doanh nghiệp tiên phong như Neuralink với lợi thế về đổi mới sáng tạo và nguồn vốn tư nhân.

Trong khi đó, Trung Quốc tận dụng sức mạnh của chính sách công nghiệp, hệ sinh thái nghiên cứu và sự hỗ trợ từ chính phủ để đẩy nhanh thương mại hóa.

Sự cạnh tranh này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy tốc độ phát triển của công nghệ giao diện não – máy tính trong những năm tới, mở ra nhiều ứng dụng mới không chỉ trong y tế mà còn trong giáo dục, công nghiệp và đời sống.