Meta đối mặt án phạt kỷ lục 1.4 nghìn tỷ USD tại Mỹ: Facebook và Instagram bị cáo buộc gây nghiện cho thanh thiếu niên

Meta Platforms – công ty mẹ của Facebook, Instagram và WhatsApp – đang đứng trước một trong những vụ kiện lớn nhất lịch sử ngành công nghệ Mỹ khi bốn bang của nước này yêu cầu mức phạt lên tới 1,4 nghìn tỷ USD. Đây là con số gần tương đương với giá trị vốn hóa thị trường của Meta và được xem là mức xử phạt chưa từng có tiền lệ trong các vụ việc liên quan đến bảo vệ người tiêu dùng.

Theo hồ sơ gửi tòa án, Meta bị cáo buộc đã thiết kế Facebook và Instagram theo hướng tạo ra sự phụ thuộc đối với thanh thiếu niên, đồng thời đưa ra những tuyên bố gây hiểu lầm về mức độ an toàn của các nền tảng này. Phiên tòa dự kiến diễn ra vào tháng 8 tại Oakland, bang California, được đánh giá sẽ trở thành cột mốc quan trọng đối với ngành công nghệ và mạng xã hội.

Meta tiết lộ mức phạt mà các bang yêu cầu lên tới 1,4 nghìn tỷ USD

Trong hồ sơ pháp lý mới nhất, Meta cho biết bốn bang gồm California, Colorado, Kentucky và New Jersey đang yêu cầu khoản bồi thường và tiền phạt tổng cộng khoảng 1,4 nghìn tỷ USD.

Con số này lần đầu tiên được công bố công khai và gây bất ngờ bởi nó gần bằng toàn bộ giá trị vốn hóa thị trường của Meta, hiện vào khoảng 1,5 nghìn tỷ USD.

Meta cho rằng mức phạt này không có cơ sở pháp lý và không được chứng minh bằng các bằng chứng thuyết phục.

Theo lập luận của công ty:

“Một hình phạt có quy mô như vậy chưa từng xuất hiện trong lịch sử thực thi các đạo luật bảo vệ người tiêu dùng.”

Vì sao Meta bị kiện?

Các bang của Mỹ cáo buộc Meta đã:

• Thiết kế Facebook và Instagram theo hướng khiến người dùng trẻ tuổi dễ bị phụ thuộc.
• Sử dụng các thuật toán nhằm giữ chân thanh thiếu niên trên nền tảng lâu hơn.
• Đánh lừa người tiêu dùng về mức độ an toàn của sản phẩm.
• Không minh bạch về các tác động tiêu cực đối với sức khỏe tâm thần của trẻ em và thanh thiếu niên.

Theo nguyên đơn, các nền tảng mạng xã hội của Meta góp phần làm gia tăng:

• Tình trạng lo âu.
• Trầm cảm.
• Nghiện mạng xã hội.
• Giảm chất lượng giấc ngủ.
• Các vấn đề về sức khỏe tâm thần ở thanh thiếu niên.

Đây cũng là chủ đề được nhiều tổ chức y tế và nhà lập pháp Mỹ quan tâm trong nhiều năm gần đây.

Phiên tòa tháng 8 sẽ giải quyết những vấn đề gì?

Phiên tòa tại Oakland do Thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers chủ trì sẽ xem xét đồng thời nhiều nhóm cáo buộc.

Trong đó bao gồm:

Vi phạm luật bảo vệ quyền riêng tư trẻ em

Có 29 bang của Mỹ đã khởi kiện Meta tại tòa án liên bang với cáo buộc công ty vi phạm Đạo luật Bảo vệ Quyền riêng tư Trực tuyến của Trẻ em (COPPA).

Các bang cho rằng Meta đã thu thập dữ liệu của trẻ em mà không có sự đồng ý hợp lệ từ phụ huynh.

Vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng

Ngoài COPPA, bốn bang California, Colorado, Kentucky và New Jersey còn cáo buộc Meta vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng của từng bang khi quảng bá Facebook và Instagram là những nền tảng an toàn hơn thực tế.

Meta bác bỏ toàn bộ cáo buộc

Meta phủ nhận các cáo buộc của các tổng chưởng lý.

Theo công ty:

• Không có bằng chứng cho thấy Meta cố tình đánh lừa người dùng.
• “Nghiện mạng xã hội” hiện chưa được công nhận là một bệnh lý tâm thần chính thức.
• Vì vậy, các tuyên bố trước đây của Meta về việc nền tảng không gây nghiện không thể bị xem là sai sự thật.

Đây được xem là một trong những lập luận pháp lý quan trọng mà Meta sẽ sử dụng trong quá trình xét xử.

Các bang tính khoản phạt như thế nào?

Theo nội dung được trình bày tại phiên điều trần hồi tháng 6, các bang áp dụng phương pháp tính toán khá đặc biệt.

Khoản phạt được xác định dựa trên:

• Số lần Meta bị cho là vi phạm luật.
• Mức tiền phạt tối đa mà luật của từng bang cho phép.
• Ước tính số lượng thanh thiếu niên và trẻ em bị ảnh hưởng.

Mặc dù hồ sơ chi tiết của các bang vẫn được niêm phong, Meta cho rằng phương pháp tính này dẫn đến một con số “phi thực tế”.

Thẩm phán bác yêu cầu hủy phiên tòa của Meta

Tháng trước, Thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers đã từ chối yêu cầu hủy vụ kiện của Meta.

Theo bà, vẫn còn nhiều vấn đề thực tế cần được bồi thẩm đoàn xem xét, bao gồm:

• Facebook và Instagram có thực sự được thiết kế để tạo sự phụ thuộc hay không.
• Meta có đưa ra thông tin sai lệch về mức độ an toàn của nền tảng.
• Các nền tảng có được định hướng một phần dành cho trẻ em và thanh thiếu niên hay không.

Điều này mở đường cho phiên xét xử chính thức diễn ra trong tháng 8.

California cam kết buộc Meta chịu trách nhiệm

Sau quyết định của tòa án, Tổng chưởng lý California Rob Bonta tuyên bố Meta đã đặt lợi nhuận lên trên sự an toàn của trẻ em.

Ông khẳng định bang California sẽ tiếp tục theo đuổi vụ kiện nhằm buộc công ty phải chịu trách nhiệm đối với vai trò của mình trong cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên.

Đây cũng là quan điểm chung của nhiều bang khác đang tham gia vụ kiện.

Không chỉ Meta, nhiều “ông lớn” công nghệ cũng bị kiện

Meta không phải doanh nghiệp duy nhất đối mặt với các vụ kiện liên quan đến trẻ vị thành niên.

Hiện nay, nhiều tập đoàn công nghệ lớn cũng đang bị kiện với các cáo buộc tương tự, bao gồm:

• Snap Inc. (Snapchat).
• Alphabet (YouTube).
• ByteDance (TikTok).

Các vụ kiện đều cho rằng các nền tảng đã sử dụng nhiều tính năng nhằm:

• Giữ chân người dùng lâu hơn.
• Khuyến khích sử dụng liên tục.
• Gia tăng mức độ phụ thuộc của trẻ em và thanh thiếu niên.

Các nguyên đơn cho rằng điều này làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần trong giới trẻ.

New Mexico từng thắng kiện Meta

Trước khi phiên tòa tháng 8 diễn ra, bang New Mexico đã trở thành địa phương đầu tiên đưa Meta ra xét xử.

Vào tháng 3, bồi thẩm đoàn đã tuyên bang này thắng kiện và được bồi thường 375 triệu USD sau khi kết luận Meta có hành vi đánh lừa người tiêu dùng.

Tuy nhiên, đây mới chỉ là giai đoạn đầu.

Một thẩm phán tại New Mexico hiện vẫn đang xem xét phần tiếp theo của vụ kiện, trong đó bang này yêu cầu:

• Bồi thường bổ sung.
• Ban hành lệnh buộc Meta phải thay đổi Facebook, Instagram và WhatsApp nhằm tăng cường bảo vệ trẻ em.

Vụ kiện có thể tạo tiền lệ cho toàn ngành công nghệ

Nếu các bang giành chiến thắng, vụ kiện có thể tạo ra tác động sâu rộng đối với ngành công nghệ toàn cầu.

Nhiều chuyên gia nhận định các nền tảng mạng xã hội có thể phải:

• Thiết kế lại thuật toán đề xuất nội dung.
• Bổ sung cơ chế kiểm soát thời gian sử dụng.
• Tăng cường xác minh độ tuổi.
• Minh bạch hơn trong việc thu thập dữ liệu trẻ em.
• Thực hiện nhiều thay đổi nhằm đáp ứng các yêu cầu pháp lý mới.

Đây cũng có thể trở thành tiền lệ để nhiều quốc gia khác siết chặt quản lý mạng xã hội trong tương lai.

Vụ kiện nhằm vào Meta được xem là một trong những cuộc chiến pháp lý lớn nhất lịch sử ngành công nghệ. Với mức phạt được đề xuất lên tới 1,4 nghìn tỷ USD, kết quả phiên tòa không chỉ ảnh hưởng đến Facebook và Instagram mà còn có thể tạo ra những thay đổi sâu rộng trong cách các nền tảng mạng xã hội thiết kế sản phẩm, bảo vệ trẻ em và tuân thủ các quy định về quyền riêng tư cũng như sức khỏe tâm thần của người dùng trẻ tuổi.