9 lỗi chải răng phổ biến có thể âm thầm làm hại răng và nướu

Đánh răng là thói quen quen thuộc đến mức nhiều người gần như thực hiện theo phản xạ mỗi sáng và tối. Tuy nhiên, việc đánh răng đều đặn không đồng nghĩa với việc kỹ thuật chải răng luôn đúng.

Theo khuyến nghị của Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA), người trưởng thành nên đánh răng hai lần mỗi ngày, mỗi lần khoảng hai phút, bằng kem đánh răng có fluoride và bàn chải lông mềm. Cách đặt bàn chải, lực tác động, thời điểm đánh răng cũng như việc làm sạch kẽ răng đều có thể ảnh hưởng đến hiệu quả chăm sóc răng miệng.

Một số thói quen tưởng như giúp răng sạch hơn, chẳng hạn chải thật mạnh hoặc dùng thật nhiều kem đánh răng, thực tế lại có thể làm tăng nguy cơ mòn răng hoặc ảnh hưởng đến nướu nếu thực hiện không đúng cách.

Dưới đây là 9 lỗi chải răng phổ biến mà nhiều người có thể đang mắc phải.

1. Súc miệng bằng nước ngay sau khi đánh răng

Một trong những thói quen phổ biến nhất là đánh răng xong rồi lập tức súc miệng thật kỹ bằng nước.

Điều này không nhất thiết gây hại trực tiếp, nhưng có thể làm giảm lượng fluoride còn lưu lại trên bề mặt răng. Fluoride trong kem đánh răng có vai trò giúp men răng chống lại quá trình mất khoáng và hỗ trợ phòng ngừa sâu răng.

ADA hiện khuyến nghị sau khi đánh răng nên nhổ phần kem đánh răng dư thừa thay vì lập tức súc miệng thật nhiều nước. Nếu vẫn muốn súc miệng, có thể sử dụng một lượng nước nhỏ hoặc trì hoãn việc súc khoảng 20 phút.

Vì vậy, thay vì:

Đánh răng → súc nước thật kỹ → nhổ

có thể chuyển sang:

Đánh răng → nhổ kem dư → để fluoride tiếp tục lưu lại trên răng.

Đây là một thay đổi nhỏ nhưng có thể giúp tận dụng tốt hơn tác dụng của kem đánh răng chứa fluoride.

2. Chải răng quá mạnh

Nhiều người vẫn có suy nghĩ rằng càng chải mạnh thì răng càng sạch.

Thực tế, điều quan trọng không phải là dùng lực thật lớn mà là làm sạch đúng kỹ thuật.

Chải quá mạnh trong thời gian dài có thể góp phần gây tổn thương nướu, làm mòn cấu trúc răng ở vùng gần nướu và làm tăng tình trạng ê buốt ở một số người.

ADA khuyến nghị sử dụng bàn chải có lông mềm và chải nhẹ nhàng. Khi đặt bàn chải ở đường viền nướu, góc khoảng 45 độ có thể giúp tiếp cận mảng bám ở khu vực này hiệu quả hơn.

Một cách đơn giản để kiểm tra thói quen là nhìn vào đầu bàn chải.

Nếu lông bàn chải nhanh chóng bị xòe, cong hoặc biến dạng rõ rệt, đó có thể là dấu hiệu bạn đang sử dụng lực quá mạnh hoặc cần thay bàn chải.

3. Dùng nước súc miệng ngay sau khi đánh răng

Nước súc miệng có thể là một phần của quy trình vệ sinh răng miệng, nhưng thời điểm sử dụng cũng đáng lưu ý.

Nếu dùng nước súc miệng ngay sau khi đánh răng, đặc biệt khi sản phẩm có nồng độ fluoride thấp hơn kem đánh răng, việc này có thể làm giảm lượng fluoride còn lại từ kem đánh răng.

ADA lưu ý rằng việc sử dụng nước súc miệng trước hay sau khi đánh răng có thể phụ thuộc vào thành phần của từng sản phẩm. Một số thành phần trong kem đánh răng cũng có thể tương tác với hoạt chất trong nước súc miệng.

Do đó, nếu muốn sử dụng nước súc miệng, người dùng nên đọc hướng dẫn trên nhãn sản phẩm và có thể tách thời điểm sử dụng khỏi lần đánh răng chính.

Ví dụ, sử dụng nước súc miệng vào giữa ngày thay vì ngay sau khi đánh răng buổi sáng hoặc buổi tối có thể là một lựa chọn thuận tiện.

4. Dùng quá nhiều kem đánh răng

Hình ảnh một dải kem đánh răng phủ kín toàn bộ đầu bàn chải xuất hiện rất nhiều trong quảng cáo. Tuy nhiên, đây không phải lượng cần thiết cho người trưởng thành.

Nhiều kem đánh răng hơn không đồng nghĩa với nhiều khả năng làm sạch hơn.

ADA có hướng dẫn cụ thể về lượng kem đánh răng cho trẻ nhỏ; đối với trẻ từ 3 đến 6 tuổi là lượng khoảng bằng hạt đậu. Với người lớn, điều quan trọng hơn là sử dụng kem đánh răng có fluoride đúng hướng dẫn thay vì cố tạo thật nhiều bọt.

Khi dùng quá nhiều kem đánh răng, miệng có thể nhanh chóng đầy bọt, khiến người dùng có xu hướng nhổ ra và súc miệng ngay lập tức.

Vì vậy, thay vì phủ kín toàn bộ đầu bàn chải, hãy sử dụng lượng vừa đủ theo hướng dẫn của sản phẩm.

5. Đánh răng ngay sau khi uống cà phê hoặc ăn thực phẩm có tính axit

Đây là lỗi có thể đặc biệt đáng chú ý với những người thường uống cà phê, nước cam, nước ngọt có gas hoặc các loại đồ uống có tính axit.

Axit có thể làm men răng trở nên mềm hơn trong thời gian ngắn. Nếu ngay lập tức chải răng với lực mạnh, quá trình mài mòn cơ học có thể tác động lên bề mặt men răng.

ADA khuyến nghị sau khi tiêu thụ thực phẩm hoặc đồ uống có tính axit nên súc miệng bằng nước và tránh đánh răng ngay lập tức. Một hướng dẫn của ADA khuyên chờ khoảng một giờ để nước bọt có thời gian trung hòa axit và hỗ trợ quá trình phục hồi men răng.

Một lựa chọn khác là đánh răng trước bữa sáng.

Nếu vẫn muốn đánh răng sau khi ăn, hãy đặc biệt chú ý đến thời gian chờ, nhất là khi bữa ăn chứa nhiều thực phẩm hoặc đồ uống có tính axit.

6. Không đánh răng đủ hai phút

Đánh răng trong 30 giây rồi vội vàng đi làm có thể tạo cảm giác đã hoàn thành nhiệm vụ, nhưng thời gian đó thường chưa đủ để làm sạch toàn bộ khoang miệng.

ADA khuyến nghị đánh răng hai phút, hai lần mỗi ngày. Các dữ liệu được ADA tổng hợp cho thấy chải trong hai phút giúp loại bỏ mảng bám tốt hơn so với thời gian ngắn hơn.

Hai phút có thể nghe dài nếu không có thói quen kiểm soát thời gian.

Một cách đơn giản là chia khoang miệng thành bốn khu vực:

• Hàm trên bên phải.
• Hàm trên bên trái.
• Hàm dưới bên phải.
• Hàm dưới bên trái.

Dành khoảng 30 giây cho mỗi khu vực giúp người dùng tránh tập trung quá nhiều vào răng cửa rồi bỏ qua răng hàm.

Bàn chải điện có bộ hẹn giờ cũng có thể hỗ trợ người dùng duy trì đủ thời gian.

7. Chỉ tập trung vào răng cửa

Răng cửa là những chiếc răng dễ nhìn thấy nhất khi soi gương. Vì vậy, nhiều người vô thức dành phần lớn thời gian cho khu vực này.

Trong khi đó, răng hàm phía sau khó quan sát và tiếp cận hơn nhưng lại là khu vực cần được làm sạch cẩn thận.

Mảng bám có thể tích tụ ở nhiều vị trí, đặc biệt quanh răng hàm, các rãnh trên mặt nhai và những khu vực khó tiếp cận bằng bàn chải.

Thay vì đánh răng theo cảm giác, hãy chia khoang miệng thành bốn phần và lần lượt di chuyển qua từng khu vực.

Đừng quên:

Mặt ngoài – mặt trong – mặt nhai – vùng gần nướu.

Đây là cách đơn giản để hạn chế tình trạng đánh răng rất kỹ ở phía trước nhưng bỏ sót những chiếc răng phía sau.

8. Bỏ qua đường viền nướu

Một trong những khu vực dễ bị bỏ quên nhất chính là nơi răng tiếp giáp với nướu.

Đây cũng là vị trí mảng bám có thể tích tụ và góp phần gây viêm nướu nếu không được làm sạch thường xuyên.

ADA khuyến nghị đặt bàn chải ở góc khoảng 45 độ so với đường viền nướu, sau đó thực hiện những chuyển động nhẹ và ngắn để làm sạch khu vực phía trên và ngay dưới mép nướu.

Điều quan trọng là không cần dùng lực mạnh.

Một động tác nhẹ, có kiểm soát và lặp lại đều đặn thường phù hợp hơn so với việc chà mạnh theo chiều ngang.

Đừng chỉ làm sạch phần răng nhìn thấy trong gương. Mặt trong của răng cũng cần được chăm sóc tương tự.

9. Nghĩ rằng đánh răng là toàn bộ quy trình vệ sinh răng miệng

Đánh răng là nền tảng nhưng không phải toàn bộ quá trình chăm sóc răng miệng.

Bàn chải không thể tiếp cận hoàn toàn mọi bề mặt giữa các răng. Vì vậy, ADA khuyến nghị làm sạch kẽ răng hàng ngày bằng chỉ nha khoa hoặc một dụng cụ làm sạch kẽ răng phù hợp.

Tùy cấu trúc răng và tình trạng nướu, một người có thể sử dụng:

• Chỉ nha khoa truyền thống.
• Tăm chỉ nha khoa.
• Bàn chải kẽ.
• Thiết bị làm sạch kẽ răng theo hướng dẫn của nha sĩ.

Ngoài ra, lưỡi cũng cần được vệ sinh nhẹ nhàng. Bề mặt lưỡi có thể chứa vi khuẩn và cặn bám, góp phần gây mùi hôi miệng.

Một quy trình chăm sóc răng miệng đầy đủ vì thế không nên chỉ dừng ở việc cầm bàn chải lên và chà răng trong vài chục giây.

Chải răng đúng cách nên bắt đầu từ đâu?

Một quy trình đơn giản có thể gồm các bước:

Bước 1: Chọn bàn chải có lông mềm.

Bước 2: Sử dụng kem đánh răng có fluoride.

Bước 3: Chải nhẹ nhàng trong khoảng hai phút.

Bước 4: Đặt bàn chải nghiêng khoảng 45 độ tại đường viền nướu.

Bước 5: Làm sạch cả mặt ngoài, mặt trong và mặt nhai của răng.

Bước 6: Chải hoặc làm sạch lưỡi nhẹ nhàng.

Bước 7: Làm sạch kẽ răng hàng ngày bằng chỉ nha khoa hoặc dụng cụ phù hợp.

Bước 8: Sau khi đánh răng, nhổ phần kem dư và tránh súc miệng thật nhiều nước ngay lập tức nếu muốn duy trì fluoride trên răng.

Bước 9: Nếu vừa tiêu thụ thực phẩm hoặc đồ uống có tính axit, hãy chờ trước khi đánh răng và có thể súc miệng bằng nước trong thời gian chờ.

Một thay đổi nhỏ nhưng có thể tạo khác biệt lớn

Phần lớn những lỗi trên không phải là những sai lầm quá nghiêm trọng nếu xảy ra thỉnh thoảng. Vấn đề nằm ở việc một thói quen chưa tối ưu được lặp lại hàng ngày trong nhiều năm.

Chẳng hạn, chải quá mạnh một lần không có nghĩa là răng lập tức bị tổn thương. Nhưng việc dùng lực quá lớn trong thời gian dài có thể không có lợi cho men răng và mô nướu.

Tương tự, việc súc miệng ngay sau khi đánh răng không có nghĩa là bạn đã làm mất hoàn toàn tác dụng của fluoride. Tuy nhiên, việc nhổ kem dư và hạn chế súc nước ngay sau đó có thể giúp fluoride tiếp tục lưu lại trên răng lâu hơn.

Điều quan trọng nhất vẫn là duy trì nền tảng: đánh răng hai lần mỗi ngày trong khoảng hai phút bằng kem đánh răng fluoride, làm sạch kẽ răng hàng ngày và khám nha khoa định kỳ.

Nếu răng thường xuyên ê buốt, nướu chảy máu, sưng đỏ, tụt nướu, đau răng hoặc có những thay đổi bất thường, việc trao đổi trực tiếp với nha sĩ sẽ phù hợp hơn việc tự thay đổi sản phẩm hoặc kỹ thuật tại nhà.

3 câu hỏi thường gặp về việc đánh răng

Nên dùng chỉ nha khoa trước hay sau khi đánh răng?

Cả hai thời điểm đều có thể được sử dụng. Điều quan trọng nhất là duy trì việc làm sạch kẽ răng thường xuyên.

Nếu dùng chỉ nha khoa trước khi đánh răng, bạn có thể loại bỏ một phần mảng bám và thức ăn giữa các răng trước khi chải. Nhưng nếu thói quen của bạn là dùng chỉ nha khoa sau khi đánh răng và vẫn duy trì đều đặn, điều đó cũng có giá trị.

ADA nhấn mạnh rằng việc làm sạch giữa các răng là một phần quan trọng trong chăm sóc răng miệng tại nhà.

Kem đánh răng than hoạt tính có làm trắng răng tốt hơn không?

Không nên mặc định rằng sản phẩm có than hoạt tính sẽ làm trắng răng tốt hơn.

Khả năng làm trắng và độ an toàn của một sản phẩm phụ thuộc vào thành phần, cơ chế hoạt động và bằng chứng khoa học của sản phẩm đó. Người dùng nên ưu tiên những sản phẩm có thông tin rõ ràng và, tại thị trường Mỹ, có thể tìm kiếm sản phẩm mang ADA Seal of Acceptance khi phù hợp. ADA cho biết các sản phẩm được cấp dấu chứng nhận phải đáp ứng các tiêu chí về an toàn và hiệu quả do tổ chức này đánh giá.

Có cần làm ướt bàn chải trước khi cho kem đánh răng không?

Không có một quy tắc bắt buộc rằng mọi người phải làm ướt hoặc không được làm ướt bàn chải.

Điều quan trọng hơn là sử dụng bàn chải phù hợp, kem đánh răng có fluoride, kỹ thuật nhẹ nhàng và đủ thời gian.

Nguồn tham khảo

• American Dental Association (ADA) – hướng dẫn về bàn chải, kỹ thuật và thời gian đánh răng.
• American Dental Association – hướng dẫn chăm sóc răng miệng tại nhà.
• American Dental Association – thông tin về fluoride và kem đánh răng.
• American Dental Association – khuyến nghị về súc miệng sau khi đánh răng.
• American Dental Association – hướng dẫn phòng ngừa mòn men răng do thực phẩm, đồ uống có tính axit.

Lưu ý: Nội dung mang tính thông tin và giáo dục sức khỏe, không thay thế chẩn đoán hoặc tư vấn trực tiếp từ nha sĩ. Nếu bạn có đau răng, chảy máu nướu, ê buốt kéo dài hoặc dấu hiệu bất thường khác, nên được nha sĩ kiểm tra.