175.000 công nhân Đức xuống đường: Ngành ô tô Đức có thực sự đứng trước nguy cơ sụp đổ?

Ngày 21/9/2026, một hình ảnh hiếm thấy xuất hiện tại nhiều trung tâm công nghiệp của Đức: khoảng 175.000 người lao động ngành ô tô tham gia các cuộc biểu tình và hoạt động phản đối tại khoảng 280 địa điểm trên toàn quốc.

Những người tham gia đến từ các nhà sản xuất ô tô lớn cùng hàng chục doanh nghiệp cung ứng linh kiện, trong đó có Volkswagen, Mercedes-Benz, BMW, Bosch và nhiều doanh nghiệp khác. Họ phản đối việc cắt giảm việc làm, đóng hoặc tái cơ cấu nhà máy và yêu cầu doanh nghiệp đầu tư nhiều hơn cho các sản phẩm, công nghệ và địa điểm sản xuất tương lai.

Đây không phải dấu hiệu cho thấy ngành ô tô Đức sẽ “sụp đổ” ngay lập tức. Tuy nhiên, quy mô cuộc phản đối cho thấy cuộc khủng hoảng của ngành đã chuyển từ câu chuyện về doanh số và lợi nhuận sang một vấn đề rộng hơn: việc làm, năng lực cạnh tranh công nghiệp và tương lai của một trong những trụ cột kinh tế quan trọng nhất nước Đức.

175.000 người xuống đường trên toàn nước Đức

Cuộc biểu tình ngày 21/9 được tổ chức theo lời kêu gọi của IG Metall, công đoàn lớn của ngành công nghiệp kim loại và ô tô Đức.

Theo IG Metall, khoảng 175.000 người lao động đã tham gia hơn 280 hoạt động trên toàn quốc. Hình thức không chỉ là biểu tình tại quảng trường mà còn bao gồm các cuộc họp tại doanh nghiệp, hoạt động phản đối trước cổng nhà máy, các cuộc tuần hành và những chương trình tại nơi làm việc.

Tại nhiều trung tâm sản xuất ô tô, người lao động tập trung để phản đối nguy cơ mất việc và yêu cầu các tập đoàn thay vì chỉ cắt giảm chi phí cần đầu tư vào thế hệ sản phẩm mới.

Tại Berlin, hơn 1.500 người lao động đã tham gia các hoạt động liên quan đến ngày hành động, trong đó có nhân viên tại Mercedes-Benz Marienfelde và các doanh nghiệp phát triển công nghệ ô tô.

Christiane Benner, Chủ tịch IG Metall, cho rằng việc sa thải lao động không thể tự nó giải quyết những vấn đề mang tính cấu trúc của ngành. Theo lập trường của công đoàn, ngành ô tô Đức cần đầu tư vào sản phẩm, công nghệ và nhà máy thay vì chỉ tập trung vào cắt giảm nhân sự.

IG Metall trước đó sử dụng cảnh báo rất mạnh rằng ngành ô tô Đức có nguy cơ chịu một “tổn thất toàn diện”. Đây là đánh giá và cảnh báo của công đoàn, không phải kết luận rằng ngành ô tô Đức chắc chắn sẽ sụp đổ.

Làn sóng cắt giảm việc làm đang lan rộng

Nguyên nhân trực tiếp khiến người lao động xuống đường là làn sóng tái cơ cấu đang diễn ra tại nhiều tập đoàn lớn.

Volkswagen: thêm 50.000 việc làm bị cắt giảm

Volkswagen đang thực hiện cuộc tái cơ cấu lớn nhất trong lịch sử 89 năm của tập đoàn.

Ngày 3/9/2026, ban giám sát Volkswagen thông qua kế hoạch chuyển đổi bao gồm cắt giảm thêm khoảng 50.000 việc làm trên toàn cầu, bên cạnh khoảng 50.000 vị trí đã nằm trong chương trình cắt giảm trước đó. Như vậy, tổng số việc làm được đưa vào kế hoạch cắt giảm của tập đoàn lên khoảng 100.000.

Kế hoạch cũng đặt tương lai của một số nhà máy tại Đức trước những thay đổi lớn, khi bốn cơ sở gồm Emden, Zwickau, Neckarsulm và Hannover có thể phải đối mặt với việc thay đổi hoặc mất các mẫu xe trong những năm tới.

Volkswagen đang chịu sức ép từ nhiều phía: doanh số yếu hơn tại Trung Quốc, cạnh tranh ngày càng mạnh từ các hãng xe châu Á, chi phí sản xuất cao và tác động của thuế quan Mỹ.

Ngày 18/9, Volkswagen còn đưa ra cảnh báo lợi nhuận, trong đó dự kiến chi phí bất thường lên tới khoảng 10 tỷ euro, phần lớn liên quan đến những khó khăn tại Porsche. Biên lợi nhuận hoạt động dự kiến của Volkswagen trong năm 2026 cũng bị hạ xuống mức tối đa khoảng 1%.

Porsche cũng phải thu hẹp lực lượng lao động

Porsche, thương hiệu xe thể thao thuộc Volkswagen, cũng đang trải qua quá trình tái cấu trúc.

Các kế hoạch đã được công bố trước đó bao gồm hàng nghìn việc làm bị cắt giảm. Đến tháng 9/2026, truyền thông Đức đưa tin Porsche có thể phải cắt thêm hơn 4.000 vị trí, trong bối cảnh doanh số tại Trung Quốc suy yếu và chiến lược xe điện gặp nhiều thách thức.

Điều này cho thấy sức ép không chỉ xuất hiện ở các dòng xe phổ thông. Ngay cả phân khúc xe sang và xe thể thao vốn từng mang lại biên lợi nhuận cao cũng đang chịu tác động.

BMW: khoảng 8.000 việc làm được đưa vào chương trình cắt giảm

BMW từng được xem là một trong những nhà sản xuất Đức có khả năng chống chịu tốt hơn trước những biến động của thị trường.

Tuy nhiên, tháng 7/2026, BMW cũng công bố chương trình giảm nhân sự. Theo các nguồn tin được Reuters và truyền thông Đức dẫn lại, lực lượng lao động có thể giảm khoảng 8.000 người vào cuối năm 2027, chủ yếu thông qua nghỉ việc tự nhiên và chương trình tự nguyện. Các vị trí trong khối hành chính và phát triển được nhắm tới, trong khi sản xuất trực tiếp được loại khỏi chương trình này.

Đây là dấu hiệu đáng chú ý bởi BMW là một trong những thương hiệu cao cấp có vị thế mạnh của Đức.

Bosch và các nhà cung cấp cũng chịu áp lực

Không chỉ các hãng xe, những doanh nghiệp cung ứng linh kiện cũng đang phải tái cơ cấu.

Bosch, một trong những nhà cung cấp công nghệ và linh kiện lớn nhất thế giới, đang cắt giảm khoảng 13.000 việc làm trong lĩnh vực kinh doanh ô tô vào cuối thập kỷ, theo Reuters. Người lao động tại Bosch cũng đã kêu gọi EU có chính sách hỗ trợ sản xuất trong khu vực.

Trong khi đó, nhiều nhà cung cấp khác tại Đức cũng công bố kế hoạch giảm nhân sự.

Điều này đặc biệt đáng lo vì chuỗi cung ứng ô tô của Đức rất lớn. Khi các nhà sản xuất chuyển sang xe điện và đơn giản hóa cấu trúc phương tiện, nhu cầu đối với nhiều loại linh kiện truyền thống cũng giảm theo.

Việc làm ngành ô tô Đức xuống mức thấp nhất kể từ năm 2005

Đây là một trong những con số phản ánh rõ nhất quy mô của cuộc chuyển đổi.

Theo Cơ quan Thống kê Liên bang Đức, đến cuối nửa đầu năm 2026, ngành công nghiệp ô tô Đức chỉ còn khoảng 691.500 lao động, giảm 42.300 người so với cùng kỳ năm trước.

Mức giảm tương đương 5,8%, là mức giảm mạnh nhất trong số các ngành công nghiệp lớn của Đức có trên 200.000 lao động.

Đáng chú ý hơn, 691.500 người là mức thấp nhất kể từ năm 2005.

Nói cách khác, vấn đề không còn chỉ là một vài doanh nghiệp riêng lẻ.

Sự thay đổi đang diễn ra trên toàn bộ hệ sinh thái từ nhà sản xuất xe, nhà cung cấp linh kiện, kỹ thuật, nghiên cứu phát triển cho đến các dịch vụ liên quan.

VDA cảnh báo 225.000 việc làm có thể biến mất vào năm 2035

Hiệp hội Công nghiệp Ô tô Đức (VDA) cũng đưa ra một dự báo đáng chú ý.

Theo VDA, nếu các điều kiện hiện tại tiếp diễn, ngành ô tô Đức có thể mất tổng cộng khoảng 225.000 việc làm vào năm 2035 so với năm 2019.

Trong đó, khoảng 100.000 việc làm đã biến mất trong giai đoạn 2019-2025 và khoảng 125.000 việc làm khác có nguy cơ bị mất trong những năm tiếp theo.

VDA cho rằng quá trình chuyển sang xe điện là một nguyên nhân quan trọng. Xe điện có cấu trúc cơ khí đơn giản hơn xe sử dụng động cơ đốt trong và cần ít linh kiện hơn, đặc biệt ở hệ thống động lực.

Điều này tác động mạnh đến các nhà cung cấp truyền thống.

Nhưng VDA cũng nhấn mạnh một yếu tố khác: không phải tất cả việc làm mới được tạo ra trong quá trình chuyển đổi đều xuất hiện tại Đức.

Nếu chi phí năng lượng, quy định, thuế và điều kiện đầu tư khiến Đức kém cạnh tranh hơn các địa điểm khác, những khoản đầu tư mới có thể được chuyển sang quốc gia khác.

Vì sao đế chế ô tô Đức lại rơi vào tình thế khó khăn?

Để hiểu cuộc khủng hoảng hiện nay, cần nhìn xa hơn những con số sa thải.

Trong hơn một thế kỷ, ngành công nghiệp ô tô Đức xây dựng lợi thế dựa trên động cơ đốt trong, hộp số, kỹ thuật cơ khí chính xác, thương hiệu cao cấp và mạng lưới cung ứng công nghiệp cực kỳ phát triển.

Volkswagen, Mercedes-Benz, BMW, Porsche, Audi và hàng trăm doanh nghiệp cung ứng đã tạo nên một hệ sinh thái sản xuất ô tô có quy mô toàn cầu.

Nhưng luật chơi đang thay đổi.

Từ động cơ sang phần mềm và pin

Trong kỷ nguyên xe xăng, một động cơ hiệu suất cao, hộp số tốt và khả năng vận hành vượt trội có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh rất lớn.

Trong kỷ nguyên xe điện, cấu trúc giá trị của một chiếc xe thay đổi.

Pin, phần mềm, chip, kiến trúc điện, khả năng cập nhật từ xa, hệ thống hỗ trợ lái và trải nghiệm kỹ thuật số ngày càng trở nên quan trọng.

Điều này mở cửa cho những đối thủ từng không có truyền thống lâu đời trong ngành ô tô.

Các nhà sản xuất Trung Quốc đã đầu tư mạnh vào xe điện, pin và công nghệ thông minh. Trong khi đó, Tesla tại Mỹ cũng góp phần thay đổi kỳ vọng của người tiêu dùng về phần mềm và hệ sinh thái xe điện.

Đối với các hãng xe Đức, đây là một cuộc cạnh tranh khác hoàn toàn so với cuộc cạnh tranh về động cơ và hộp số trước đây.

Trung Quốc từ thị trường lớn thành đối thủ cạnh tranh

Một nghịch lý lớn đối với ngành ô tô Đức là Trung Quốc từng là một trong những thị trường quan trọng nhất của Volkswagen, Mercedes-Benz và BMW.

Nhưng thị trường này đang thay đổi nhanh chóng.

Các thương hiệu Trung Quốc ngày càng nâng cao chất lượng xe điện, đồng thời có lợi thế về chuỗi cung ứng pin, tốc độ phát triển sản phẩm và khả năng cạnh tranh về giá.

Trong khi đó, các hãng Đức đang phải đối mặt với tình trạng lợi nhuận tại Trung Quốc suy giảm.

Volkswagen đã xác định doanh số tại Trung Quốc và sức ép từ các đối thủ châu Á là một trong những yếu tố quan trọng trong kế hoạch tái cấu trúc hiện nay.

Đây là sự thay đổi mang tính cấu trúc.

Nếu trước đây các hãng xe Đức bán công nghệ và thương hiệu cao cấp cho thị trường Trung Quốc, thì ngày nay họ phải cạnh tranh trực tiếp với những thương hiệu Trung Quốc ngay tại châu Âu.

Xe điện không chỉ là một cuộc chuyển đổi công nghệ

Nhiều người nhìn cuộc khủng hoảng của ngành ô tô Đức và cho rằng nguyên nhân đơn giản là các hãng chuyển sang xe điện quá chậm.

Thực tế phức tạp hơn.

Xe điện đang buộc toàn bộ ngành công nghiệp phải thay đổi cùng lúc:

• Công nghệ động lực.
• Chuỗi cung ứng.
• Pin và nguyên liệu.
• Phần mềm.
• Chip bán dẫn.
• Nhà máy.
• Kỹ năng của người lao động.
• Hệ thống phân phối.
• Mô hình kinh doanh.
• Chi phí sản xuất.

Một nhà máy từng tối ưu cho hàng triệu chi tiết cơ khí không thể đơn giản chuyển sang sản xuất xe điện mà không thay đổi dây chuyền.

Vì vậy, cuộc khủng hoảng hiện tại đồng thời là khủng hoảng chuyển đổi công nghệ và khủng hoảng năng lực cạnh tranh địa điểm sản xuất.

Người lao động Đức đang yêu cầu điều gì?

IG Metall không chỉ phản đối sa thải.

Trong ngày hành động 21/9, công đoàn yêu cầu các doanh nghiệp đầu tư vào sản phẩm tương lai, công nghệ và nhà máy tại Đức thay vì chỉ cắt giảm chi phí. Công đoàn cũng kêu gọi chính sách công nghiệp mạnh hơn, bao gồm bảo vệ thương mại và điều kiện sản xuất cạnh tranh.

Lập luận của phía người lao động là nếu doanh nghiệp chỉ giảm nhân sự để cải thiện lợi nhuận ngắn hạn, năng lực sản xuất và nghiên cứu tại Đức có thể tiếp tục suy yếu.

Ngược lại, các doanh nghiệp đang đối mặt với một thực tế khác: chi phí cao, thị trường Trung Quốc suy yếu, thuế quan và cạnh tranh toàn cầu khiến họ buộc phải giảm chi phí để duy trì khả năng cạnh tranh.

Đây chính là mâu thuẫn trung tâm của cuộc khủng hoảng.

Ngành ô tô Đức có thực sự đứng trước nguy cơ sụp đổ?

Câu trả lời cần được nhìn nhận thận trọng.

Không có dữ liệu hiện tại nào cho thấy toàn bộ ngành công nghiệp ô tô Đức sẽ sụp đổ trong thời gian ngắn. Đức vẫn sở hữu các thương hiệu toàn cầu, hệ thống nghiên cứu phát triển, mạng lưới cung ứng và năng lực sản xuất quy mô lớn.

Nhưng các dữ liệu về việc làm cho thấy ngành đang trải qua một quá trình thu hẹp và tái cấu trúc rất sâu.

691.500 lao động vào giữa năm 2026 là mức thấp nhất kể từ năm 2005. VDA dự báo nguy cơ mất tổng cộng khoảng 225.000 việc làm so với năm 2019 nếu các điều kiện hiện tại kéo dài. Volkswagen đang triển khai kế hoạch cắt giảm tổng cộng khoảng 100.000 việc làm trên toàn cầu. BMW, Mercedes-Benz, Porsche và Bosch cũng đang thực hiện các chương trình tiết giảm nhân sự.

Những con số này cho thấy ngành đang thay đổi căn bản, chứ chưa phải bằng chứng cho một sự sụp đổ hoàn toàn.

Câu hỏi quan trọng hơn là: sau quá trình tái cấu trúc, bao nhiêu hoạt động sản xuất, nghiên cứu và việc làm có thể tiếp tục được giữ lại tại Đức?

Đức đang đứng trước bài toán khó chưa từng có

Nếu các hãng xe Đức muốn giữ vị trí trong ngành công nghiệp toàn cầu, họ không thể chỉ bảo vệ mô hình kinh doanh cũ.

Họ cần cạnh tranh trong những lĩnh vực mới như pin, phần mềm, kiến trúc điện, trí tuệ nhân tạo, công nghệ lái hỗ trợ và sản xuất hiệu quả.

Nhưng chuyển đổi cũng phải trả giá.

Một chiếc xe điện cần ít linh kiện cơ khí hơn, đồng nghĩa với việc một số công việc truyền thống khó có thể quay trở lại.

Trong khi đó, những công việc mới có thể xuất hiện ở phần mềm, pin, điện tử và tự động hóa nhưng không nhất thiết có cùng địa điểm, cùng kỹ năng hoặc cùng số lượng như những việc làm bị mất.

Đó là lý do cuộc khủng hoảng ô tô Đức không chỉ là câu chuyện của Volkswagen, Mercedes-Benz hay BMW.

Nó là câu chuyện về mô hình công nghiệp của cả nước Đức.

Đây là cuộc khủng hoảng chuyển đổi, không chỉ là khủng hoảng doanh số

Hình ảnh 175.000 người lao động xuống đường tại 280 địa điểm là một tín hiệu mạnh cho thấy ngành công nghiệp ô tô Đức đang trải qua giai đoạn biến động đặc biệt lớn.

Từ Volkswagen đến BMW, Mercedes-Benz, Porsche và Bosch, hàng loạt doanh nghiệp đang phải tái cấu trúc, cắt giảm chi phí và điều chỉnh lực lượng lao động.

Nhưng vấn đề lớn nhất không nằm ở số lượng người bị cắt giảm trong một năm.

Vấn đề là nước Đức có thể duy trì bao nhiêu năng lực sản xuất và công nghệ trong quá trình chuyển từ động cơ đốt trong sang xe điện, phần mềm và phương tiện thông minh.

Trong hơn một thế kỷ, ngành ô tô đã góp phần định hình sức mạnh công nghiệp Đức. Giờ đây, chính ngành này lại trở thành phép thử đối với khả năng thích ứng của nền kinh tế lớn nhất châu Âu.

Nếu các hãng xe Đức có thể biến quá trình tái cấu trúc thành đầu tư vào công nghệ mới, sản phẩm cạnh tranh và nhà máy hiệu quả hơn, cuộc khủng hoảng hiện tại có thể trở thành một giai đoạn chuyển đổi.

Ngược lại, nếu việc cắt giảm chỉ tập trung vào lao động mà không tạo ra năng lực cạnh tranh mới, nguy cơ mất dần vị thế sản xuất và công nghệ tại Đức sẽ trở thành vấn đề lớn hơn nhiều so với một đợt sa thải thông thường.

Hỏi đáp về cuộc khủng hoảng ngành ô tô Đức

Vì sao 175.000 công nhân ô tô Đức biểu tình?

Ngày 21/9/2026, IG Metall tổ chức ngày hành động trên toàn quốc nhằm phản đối cắt giảm việc làm và đóng hoặc tái cấu trúc các cơ sở sản xuất. Khoảng 175.000 lao động tham gia tại khoảng 280 địa điểm.

Những hãng nào tham gia các hoạt động phản đối?

Người lao động từ các nhà sản xuất ô tô lớn và hàng chục nhà cung cấp tham gia, trong đó có Volkswagen, Mercedes-Benz, BMW, Bosch và nhiều doanh nghiệp khác.

Volkswagen đang cắt giảm bao nhiêu việc làm?

Kế hoạch được phê duyệt vào tháng 9/2026 bao gồm thêm khoảng 50.000 việc làm bị cắt giảm, nâng tổng số việc làm được đưa vào chương trình tái cấu trúc lên khoảng 100.000 trên toàn cầu.

BMW có cắt giảm việc làm không?

Có. BMW đã triển khai chương trình tự nguyện và giảm nhân sự khoảng 8.000 người được dự kiến vào cuối năm 2027, chủ yếu ở các vị trí hành chính và phát triển, trong khi sản xuất trực tiếp được loại khỏi chương trình.

Ngành ô tô Đức đã mất bao nhiêu việc làm?

Theo Destatis, đến cuối nửa đầu năm 2026, ngành ô tô Đức có khoảng 691.500 lao động, giảm 42.300 người so với một năm trước và là mức thấp nhất kể từ năm 2005.

Đến năm 2035 ngành có thể mất thêm bao nhiêu việc làm?

VDA dự báo tổng mức giảm có thể đạt khoảng 225.000 việc làm so với năm 2019 nếu điều kiện hiện tại tiếp diễn. Con số này bao gồm khoảng 100.000 việc làm đã mất trong giai đoạn 2019-2025 và nguy cơ mất thêm khoảng 125.000 vị trí đến năm 2035. Đây là dự báo theo kịch bản, không phải kết quả chắc chắn.

Nguồn tham khảo

• IG Metall – thông tin về ngày hành động ngành ô tô Đức ngày 21/9/2026.
• Cơ quan Thống kê Liên bang Đức (Destatis) – số liệu việc làm ngành ô tô nửa đầu năm 2026.
• Hiệp hội Công nghiệp Ô tô Đức (VDA) – dự báo việc làm đến năm 2035.
• Reuters – kế hoạch tái cấu trúc và cắt giảm việc làm của Volkswagen, BMW và Bosch.
• Tagesschau – tình hình cắt giảm việc làm trong ngành ô tô Đức.