Trong nhiều thập kỷ, bằng đại học bốn năm được xem như “tấm vé thông hành” gần như bắt buộc để bước vào tầng lớp trung lưu và đạt được thu nhập cao tại Mỹ. Tuy nhiên, thực tế thị trường lao động đang thay đổi nhanh chóng. Chi phí giáo dục tăng vọt, nhu cầu kỹ năng thực tế gia tăng, cùng sự thiếu hụt lao động tay nghề cao đã làm lung lay quan niệm cũ: đại học không còn là con đường duy nhất để có một công việc lương cao.
Một báo cáo mới của Resume Genius, dựa trên dữ liệu từ Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ (BLS), đã chỉ ra 15 công việc có mức lương cao nhất tại Mỹ mà không yêu cầu bằng cử nhân bốn năm. Danh sách này không chỉ phản ánh mức thu nhập hấp dẫn mà còn cho thấy sự dịch chuyển sâu sắc trong cấu trúc kinh tế và nhu cầu nhân lực của nước Mỹ.
Theo Eva Chan, chuyên gia tư vấn nghề nghiệp của Resume Genius, báo cáo này là minh chứng rõ ràng rằng “không có một con đường duy nhất để đạt được thành công tài chính”. Phần lớn các công việc trong danh sách vẫn đòi hỏi đào tạo, chứng chỉ hoặc kinh nghiệm thực tế, nhưng không nhất thiết phải gắn với giảng đường đại học truyền thống.
Khi thị trường lao động quay lại với kỹ năng thực tế
Theo Chan, nhiều công việc lao động chân tay và nghề có tay nghề cao – từng bị xem là “kém hấp dẫn” khoảng 10–15 năm trước – đang quay trở lại mạnh mẽ. Nguyên nhân đến từ ba yếu tố lớn:
- Thiếu hụt lao động tay nghề cao trong các ngành hạ tầng, năng lượng, vận tải.
- Sự già hóa lực lượng lao động, đặc biệt trong các ngành kỹ thuật và sửa chữa.
- Sự bão hòa của thị trường lao động có bằng đại học, khiến lợi thế bằng cấp suy giảm.
“Ngày càng nhiều người nhận ra rằng các công việc này không chỉ mang lại mức lương cao, mà còn có lộ trình nghề nghiệp rõ ràng và tính ổn định lâu dài,” Chan cho biết.
Không chỉ lao động kỹ thuật, các vị trí quản lý, bán hàng và dịch vụ cũng xuất hiện trong danh sách, cho thấy kỹ năng giao tiếp, xây dựng quan hệ và kinh nghiệm thực tế đang được đánh giá cao không kém bằng cấp học thuật.
Danh sách 15 công việc lương cao nhất không cần bằng đại học
Dưới đây là 15 công việc có mức lương cao nhất tại Mỹ mà không yêu cầu bằng đại học bốn năm, theo Resume Genius và BLS, kèm theo mức lương và triển vọng tăng trưởng trong 10 năm tới.
1. Thợ lắp đặt và sửa chữa thang máy, thang cuốn
- Lương trung bình năm: 106.580 USD
- Lương trung bình giờ: 51,24 USD
- Tăng trưởng việc làm (2024–2034): 5%
Đây là công việc đứng đầu danh sách với mức lương sáu chữ số. Công việc đòi hỏi đào tạo kỹ thuật nghiêm ngặt và tuân thủ an toàn cao, nhưng phần lớn được tiếp cận thông qua chương trình học nghề (apprenticeship) thay vì đại học.
2. Quản lý vận tải, kho bãi và phân phối
- Lương trung bình năm: 102.010 USD
- Lương trung bình giờ: 49,05 USD
- Tăng trưởng việc làm: 6%
Sự bùng nổ của thương mại điện tử và chuỗi cung ứng toàn cầu khiến vai trò này trở nên cực kỳ quan trọng. Kinh nghiệm thực tế trong logistics thường được đánh giá cao hơn bằng cấp.
3. Thợ lắp đặt và sửa chữa đường dây điện
- Lương trung bình năm: 92.560 USD
- Lương trung bình giờ: 44,50 USD
- Tăng trưởng việc làm: 7%
Là một trong những nghề tay nghề cao tăng trưởng nhanh nhất, đặc biệt khi Mỹ đầu tư mạnh vào năng lượng tái tạo và hạ tầng điện.
4. Thợ máy và kỹ thuật viên thiết bị hàng không, điện tử hàng không
- Lương trung bình năm: 79.140 USD
- Lương trung bình giờ: 38,05 USD
- Tăng trưởng việc làm: 5%
Ngành hàng không đòi hỏi chứng chỉ chuyên môn, nhưng không bắt buộc bằng đại học, trong khi mức lương vẫn rất cạnh tranh.
5. Thám tử và điều tra viên tội phạm
- Lương trung bình năm: 77.270 USD
- Lương trung bình giờ: 37,15 USD
- Tăng trưởng việc làm: 3%
Nhiều vị trí trong lĩnh vực này ưu tiên kinh nghiệm thực tế, đào tạo nghiệp vụ và chứng chỉ thay vì bằng cử nhân.
6. Kỹ sư lái đầu máy xe lửa
- Lương trung bình năm: 75.680 USD
- Lương trung bình giờ: 36,38 USD
- Tăng trưởng việc làm: 1%
Dù tăng trưởng chậm, đây vẫn là công việc ổn định, lương cao và có đào tạo nội bộ.
7. Đại diện bán hàng bán buôn và sản xuất
- Lương trung bình năm: 74.100 USD
- Lương trung bình giờ: 35,63 USD
- Tăng trưởng việc làm: 1%
Theo Chan, đây là vị trí lý tưởng cho những người có kỹ năng giao tiếp và xây dựng quan hệ khách hàng tốt. Thu nhập có thể tăng nhanh nhờ hoa hồng.
8. Tiếp viên hàng không
- Lương trung bình năm: 67.130 USD
- Lương trung bình giờ: 32,27 USD
- Tăng trưởng việc làm: 9%
Là một trong những nghề có tốc độ tăng trưởng cao nhất, phản ánh sự phục hồi mạnh mẽ của ngành hàng không.
9. Quản lý bất động sản, nhà đất và hiệp hội cộng đồng
- Lương trung bình năm: 66.700 USD
- Lương trung bình giờ: 32,07 USD
- Tăng trưởng việc làm: 4%
Công việc này thường yêu cầu giấy phép hành nghề và kinh nghiệm hơn là bằng đại học.
10. Công nhân vận tải đường thủy
- Lương trung bình năm: 66.490 USD
- Lương trung bình giờ: 31,97 USD
- Tăng trưởng việc làm: 1%
Một lĩnh vực ít được chú ý nhưng đóng vai trò thiết yếu trong chuỗi logistics quốc gia.
11. Quản lý dịch vụ ăn uống
- Lương trung bình năm: 65.310 USD
- Lương trung bình giờ: 31,40 USD
- Tăng trưởng việc làm: 6%
Kinh nghiệm quản lý và khả năng điều hành quan trọng hơn bằng cấp.
12. Kỹ thuật viên bảo dưỡng xe tải nặng và thiết bị di động
- Lương trung bình năm: 62.740 USD
- Lương trung bình giờ: 30,16 USD
- Tăng trưởng việc làm: 6%
Nhu cầu lớn nhờ sự phát triển của ngành vận tải và xây dựng.
13. Vận động viên và người thi đấu thể thao
- Lương trung bình năm: 62.360 USD
- Tăng trưởng việc làm: 5%
Thu nhập biến động lớn, nhưng không yêu cầu bằng đại học.
14. Đầu bếp và bếp trưởng
- Lương trung bình năm: 60.990 USD
- Lương trung bình giờ: 29,32 USD
- Tăng trưởng việc làm: 7%
Tay nghề và danh tiếng quan trọng hơn bằng cấp.
15. Nhân viên bán bảo hiểm
- Lương trung bình năm: 60.370 USD
- Lương trung bình giờ: 29,02 USD
- Tăng trưởng việc làm: 4%
Theo Chan, đây là nghề phù hợp với người giỏi giao tiếp, có khả năng xây dựng mối quan hệ lâu dài.
Không cần bằng đại học, nhưng không phải “không cần đào tạo”
Chan nhấn mạnh rằng dù không yêu cầu bằng cử nhân bốn năm, các công việc này không phải là con đường dễ dàng. Người lao động thường cần:
- Chứng chỉ nghề hoặc giấy phép hành nghề
- Chương trình học nghề kéo dài nhiều năm
- Kinh nghiệm thực tế và đào tạo liên tục
Tuy nhiên, đổi lại là thu nhập cao, lộ trình thăng tiến rõ ràng và sự ổn định dài hạn.
“Nhiều công việc trong số này không hào nhoáng hay được nhắc đến nhiều,” Chan nói, “nhưng chúng thực sự tồn tại, có mức lương cao và giúp duy trì hoạt động của các hệ thống thiết yếu.”
Một bức tranh mới về thành công nghề nghiệp
Báo cáo của Resume Genius phản ánh một sự thật ngày càng rõ ràng: giá trị của kỹ năng thực tế đang quay trở lại. Trong bối cảnh chi phí đại học tăng cao và thị trường lao động thay đổi, những con đường sự nghiệp thay thế đang trở nên hấp dẫn hơn bao giờ hết.
Đối với nhiều người, thành công tài chính không còn gắn chặt với giảng đường đại học – mà nằm ở sự lựa chọn thông minh, đào tạo phù hợp và kiên trì tích lũy kỹ năng.
Có thật là không cần bằng đại học vẫn có thể kiếm lương cao tại Mỹ?
Thợ lắp đặt và sửa chữa thang máy, thang cuốn đứng đầu danh sách với mức lương trung bình hơn 106.000 USD/năm.
Những công việc này có cần đào tạo không?
Có. Hầu hết yêu cầu đào tạo nghề, học việc (apprenticeship), chứng chỉ hoặc giấy phép hành nghề, nhưng không cần học đại học truyền thống.
Ngành nghề tay chân có còn bị đánh giá thấp không?
Không còn. Theo Resume Genius, các nghề kỹ thuật và lao động tay nghề cao đang trở nên hấp dẫn hơn nhờ thu nhập cao, thiếu hụt nhân lực và lộ trình thăng tiến rõ ràng.
Công việc bán hàng và quản lý có phù hợp không cần bằng đại học?
Rất phù hợp. Các vị trí như đại lý bảo hiểm, bán hàng bán buôn hay quản lý vận tải ưu tiên kỹ năng giao tiếp, xây dựng quan hệ và hiệu suất làm việc hơn bằng cấp.
Những công việc này có ổn định lâu dài không?
Phần lớn có triển vọng ổn định, nhiều ngành có tốc độ tăng trưởng việc làm tích cực trong giai đoạn 2024–2034, đặc biệt là hàng không, điện lực và logistics.
Người trẻ nên bắt đầu từ đâu nếu không học đại học?
Nên nghiên cứu kỹ ngành nghề, tìm chương trình học nghề, chứng chỉ phù hợp và xây dựng kinh nghiệm sớm để tận dụng nhu cầu lao động đang tăng cao.
🎓 Không có bằng đại học vẫn có thể thu nhập cao?
Báo cáo mới cho thấy hàng loạt ngành nghề đang khát nhân lực tay nghề cao, mang lại mức lương hấp dẫn, lộ trình thăng tiến rõ ràng mà không cần bằng cử nhân 4 năm.
- ✔ Công việc thực tế – thu nhập ổn định
- ✔ Thời gian đào tạo ngắn hơn đại học
- ✔ Nhu cầu tuyển dụng tăng mạnh trong 10 năm tới
*Phù hợp cho học sinh, sinh viên, người đi làm muốn chuyển hướng sự nghiệp.
