Năm 2025 là một năm mà thị trường tài chính toàn cầu không vận hành theo những quy tắc quen thuộc. Từ các bàn giao dịch trái phiếu tại Tokyo, các ủy ban tín dụng ở New York cho đến thị trường tiền tệ đầy biến động tại Istanbul, nhà đầu tư vừa chứng kiến những khoản lợi nhuận khổng lồ, vừa phải đối mặt với những cú sụp đổ diễn ra trong chớp mắt. Giá vàng lập kỷ lục lịch sử. Các ông lớn trong lĩnh vực thế chấp bất động sản biến động như cổ phiếu meme. Và những giao dịch từng được xem là “ăn chắc mặc bền” cũng nhanh chóng trở thành cái bẫy thanh khoản.
Chính trị thổi bùng cơn sốt, đầu cơ kéo thị trường trở lại mặt đất
Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của năm 2025 là sự giao thoa mạnh mẽ giữa chính trị và tài chính. Các tài sản gắn với tên tuổi Donald Trump bùng nổ trong thời gian ngắn trước khi sụp đổ theo đúng quy luật đầu cơ. Memecoin mang tên Trump mất hơn 80% giá trị so với đỉnh hồi tháng 1, trong khi đồng tiền của Melania gần như bị xóa sổ, giảm tới 99% theo dữ liệu CoinGecko. Bitcoin “phiên bản Mỹ” cũng không thoát khỏi kịch bản tương tự khi giảm khoảng 80% từ đỉnh tháng 9.
Ngay cả khi có sự ủng hộ từ Nhà Trắng, các tài sản này vẫn không thể thoát khỏi quy luật cốt lõi của thị trường tiền điện tử: giá tăng kéo theo đòn bẩy, đòn bẩy làm cạn kiệt thanh khoản, và khi niềm tin lung lay, cú rơi trở nên không thể tránh khỏi.
Giao dịch AI: Michael Burry châm ngòi cho sự hoài nghi
Một trong những thương vụ gây chú ý nhất năm 2025 đến từ Michael Burry – cái tên gắn liền với dự báo khủng hoảng tài chính 2008. Thông qua Scion Asset Management, ông bất ngờ tiết lộ nắm giữ quyền chọn bán bảo vệ đối với Nvidia và Palantir, hai cổ phiếu biểu tượng của làn sóng trí tuệ nhân tạo.
Mức giá thực hiện quyền chọn thấp hơn tới 47% đối với Nvidia và 76% đối với Palantir đã khiến thị trường sửng sốt. Dù chưa rõ đây có phải là một phần của chiến lược phức tạp hơn hay không, động thái này đã thổi bùng những nghi ngờ âm ỉ về định giá quá cao và chi tiêu khổng lồ của các “ông lớn AI”. Ngay sau đó, Nvidia, Palantir và chỉ số Nasdaq đồng loạt lao dốc, cho thấy mức độ mong manh của một câu chuyện tăng trưởng khi niềm tin bắt đầu rạn nứt.
Cổ phiếu quốc phòng châu Âu: Khi địa chính trị định hình dòng vốn
Trong khi nhiều lĩnh vực chao đảo, cổ phiếu quốc phòng châu Âu lại trải qua một năm bùng nổ. Viễn cảnh Mỹ thu hẹp hỗ trợ quân sự cho Ukraine buộc các chính phủ châu Âu tăng mạnh chi tiêu quốc phòng, kéo theo làn sóng tăng giá từ Rheinmetall của Đức đến Leonardo của Ý.
Điều đáng chú ý là sự thay đổi trong tư duy ESG. Những lĩnh vực từng bị xem là “không thể đầu tư” vì yếu tố đạo đức nay được định giá lại như một lợi ích công cộng. Các quỹ đầu tư không chỉ quay lại cổ phiếu quốc phòng mà còn thúc đẩy sự ra đời của “trái phiếu quốc phòng châu Âu”, mô phỏng theo mô hình trái phiếu xanh nhưng phục vụ ngành vũ khí phòng thủ.
Giao dịch phá giá tiền tệ: Lý thuyết đúng, thực tế phức tạp
Gánh nặng nợ công và sự thiếu quyết liệt trong chính sách tài khóa đã thúc đẩy làn sóng “giao dịch phá giá tiền tệ”. Vàng và Bitcoin cùng lập đỉnh trong tháng 10 khi nỗi lo về đồng đô la Mỹ lên cao, đặc biệt trong bối cảnh chính phủ Mỹ đóng cửa kéo dài.
Tuy nhiên, thị trường nhanh chóng cho thấy thực tế phức tạp hơn lý thuyết. Bitcoin lao dốc, đồng đô la ổn định trở lại và trái phiếu chính phủ Mỹ hướng tới năm tăng trưởng tốt nhất kể từ 2020. Nỗi lo suy giảm tài khóa không triệt tiêu nhu cầu đối với tài sản an toàn, đặc biệt khi tăng trưởng chậm lại và lãi suất chạm đỉnh.
Hàn Quốc: Chỉ số tăng mạnh, niềm tin nội địa vẫn yếu
Thị trường chứng khoán Hàn Quốc trở thành hiện tượng toàn cầu khi chỉ số Kospi tăng hơn 70% trong năm 2025, được thúc đẩy bởi chiến dịch “Kospi 5000” của Tổng thống Lee Jae Myung và làn sóng AI toàn cầu. Phố Wall bắt đầu tin rằng mốc 5.000 điểm có thể đạt được vào năm 2026.
Thế nhưng, đằng sau đà tăng ngoạn mục là sự vắng mặt đáng chú ý của nhà đầu tư cá nhân trong nước. Dòng vốn nội địa tiếp tục chảy ra nước ngoài, gây áp lực lên đồng won và cho thấy sự hoài nghi dai dẳng về tính bền vững dài hạn của thị trường.
Bitcoin: Cuộc đối đầu Chanos – Saylor
Cuộc chiến giữa Jim Chanos và Michael Saylor đã trở thành biểu tượng cho sự phân cực của thị trường tiền điện tử. Chanos bán khống Strategy và mua Bitcoin, đặt cược rằng mức chênh lệch giữa giá cổ phiếu và lượng Bitcoin nắm giữ là không bền vững. Khi bong bóng niềm tin xì hơi, cổ phiếu Strategy giảm mạnh, mang lại thắng lợi cho Chanos và phơi bày mô hình bùng nổ – suy thoái quen thuộc của thị trường crypto.
Trái phiếu Nhật Bản: “Kẻ giết góa phụ” đổi vai
Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt lịch sử của thị trường trái phiếu Nhật Bản. Lợi suất tăng vọt sau nhiều thập kỷ bị kìm nén, biến giao dịch từng khiến nhà đầu tư thua lỗ nặng nề thành “mỏ vàng” cho những người bán khống. Sự thay đổi chính sách của Ngân hàng Nhật Bản và gói chi tiêu lớn của chính phủ đã đảo ngược hoàn toàn cục diện.
Thị trường tín dụng và “những con gián”
Không có một vụ sụp đổ đơn lẻ nào thống trị thị trường tín dụng năm 2025. Thay vào đó là hàng loạt cú vỡ nhỏ, từ Saks Global đến First Brands, phơi bày tiêu chuẩn thẩm định lỏng lẻo và sự chủ quan kéo dài nhiều năm. Lời cảnh báo của Jamie Dimon về “những con gián” vang lên như dự báo cho những rủi ro còn tiềm ẩn phía trước.
Năm 2025 khép lại như một cuốn phim nhiều hồi kịch tính: chính trị, công nghệ, địa chính trị và tâm lý đầu cơ đan xen, tạo ra cả những cú nhảy vọt ngoạn mục lẫn những bài học đắt giá. Đối với nhà đầu tư, thông điệp rõ ràng hơn bao giờ hết: khi niềm tin trở thành tài sản lớn nhất, chỉ cần một vết nứt nhỏ cũng đủ để toàn bộ câu chuyện sụp đổ.
